Źródło i licencja tłumaczenia
Pieśń piętnasta
Argument
Bieżą przez morze w niedościgłey łodzi
Y widzą, iadac, iako tyran srogi
Egipski — woyska do gromady zwodzi.
A tak życzliwy wiatr maią, że drogi
Koniec — kilku dni więcey nie przechodzi.
Potem na iednę wyspę wysiadaią,
Gdzie iuż przekazy1 wszystkie zwyciężaią.
1.
Promień y ludzi wołał do roboty,
Kiedy wyszedszy z pokoiu, szedziwy2
Starzec niósł kartę3, rózgę, puklerz4 złoty.
«Czas wam — pry5 — w drogę, pierwey niż6 skwapliwy7
Dzień wyńdzie8 na świat przestrzeńszemi9 wroty10;
Weźcie to, na com11 wam dał obietnicę,
Tem macie pożyć12 chytrą czarownicę».
2.
Niźli15 on przyszedł y iuż beli16 wstali
Y w szaty, które rabiaią17 płatnerze18,
Swe pracowite członki ubierali.
A temże śladem wzad19 mężni rycerze
Szli, który przedtem pod ziemią deptali.
A kiedy weszli w bystrey rzeki łoże,
Żegnał ich: «Idźcież20 y prowadź was Boże!»
3.
Woda ich na wierzch wynosi bez szkody;
Równie tak, iako gdy drzewo wrzucono,
Znowu ie na wierzch wyrzucaią wody.
Niesie ich rzeka y poyrzą, a ono21
Pani poważney y piękney urody,
Co ich miała wieść przez słone powodzi,
Iuż pogotowiu22 czeka w krzywey łodzi.
4.
Postawę miała złożoną z ludzkości,
A kiedy piękne oko otworzyła,
Ciskała z niego szczere życzliwości.
W modro-czerwony płaszcz się ustroiła,
Który wydawał tysiąc odmienności,
Że wszędzie, gdzie nań poyrzysz23, w każdey dobie24
Zda się inakszy25 y niezgodny w sobie.
5.
U malowaney nosi pióra szyie26:
Z sobą niezgodny y z różnych złożony
Barw, przeciw słońcu, blask od niego biie.
Czasem się tak zda, że smarag27 zielony,
Czasem, że rubin zapalony kryie,
A czasem społem miesza farby obie
Y oczy cieszy w stokrotnem sposobie.
6.
W łódź, co bespieczne30 morskie siecze wody,
Którey każdy wiatr musi bydź31 szczęśliwy,
Którey łaskawe wszystkie niepogody.
Wam mię oddawa Twórca dobrotliwy
Za przewodnika przez głębokie brody».
Tak białagłowa rycerzom mówiła,
Y do brzegu się z łodzią przybliżyła.
7.
Odepchnęła się zarazem od brzegu,
Y rozciągnąwszy złoty żagiel — poszła
Y trzymaiąc sztyr, pilnowała biegu.
Rzeka z potrzebę wód miała32 y niosła
Łódź, w on czas33 ze dżdżu wezbrawszy w zabiegu;
Aczby ta mogła, dla swoiey lekkości,
Iść po namielszey wodzie bez trudności.
8.
Nad przyrodzenie, nad wszystkie zwyczaie;
Około łodzi widać siwe piany
Woda za niemi bita, szum wydaie.
A wtem na słone wiezdżaią34 bałwany,
Kędy35 ciekąca woda iuż ustaie.
Y tak się w wielki ocean wmięszała36,
Że ani wiedzieć, kędy się podziała.
9.
Zaburzonego morza zachwyciła:
Iako nawałność zaraz uśmierzona
Zeszła y chmury pogoda spędziła;
Woda w wysokie góry ułożona
Spadła y tylko grzbiet kędzierzawiła;
Niebo się w barwę tak piękną ubrało,
Że się pięknieyszem nigdy nie widziało.
10.
Od Askalony w lewo kierowała
Y iuż obfitey blisko beła Gazy,
(Gdzie przedtem swóy port stara Gaza miała,
Ale uroszwszy potem z cudzey skazy37,
Miastem bogatem y możnem została).
Po brzegach ludzi tak wiele chodziło,
Że ledwie piasku więcey na nich było.
11.
Y niezliczone po polu namioty
Y to tam, to sam z brony y ku bronie
Przemiiaiące iezdy y piechoty;
Widzą po piaskach wielbłądy y słonie
Wielkie woienne niosące roboty
Y z portów nawy38 na morze wysłane,
Y na kotwicach drugie uwiązane.
12.
Drudzy ostremi robili39 wiosłami;
A morze, które raz wraz iemi40 siekli,
Y stąd y zowąd toczyło pianami.
Wtem Pani rzecze: «Choć poganie wściekli
Y brzeg y morze zakryli woyskami,
Przedsię41 nie wszystek — możny król zgromadził
Ieszcze nie wszystek lud swoy tu sprowadził.
13.
Zebrał do kupy42, inszych43 czekać myśli44;
Bo ci, co siedzą45 przeciw południowi,
Y ku wschodowi — ieszcze tu nie przyśli46.
Przeto47 ia tuszę48, że się ku domowi
Wróciemy49 z drogi naszey pierwey, niźli50
Do Palestyny z woyski51 się wybierze
Sam, albo kogo hetmanem obierze.
14.
Orzeł, y leci pod samem obłokiem
Y pod słońce się tak wysoko wzbiia,
Że go naybystrszem próżno doyrzeć okiem:
Tak się łódź właśnie niebieska uwiia
Między okręty po morzu głębokiem;
Ani się żadney obawia pogoniey52,
Ginie iem z oczu, próżno myślie o niey.
15.
Która na pierwszem z Egiptu noclegu
W Syryey leży; ztamtąd54 kierowała
Do zbyt55 niepłodney Rynocery56 brzegu.
Potem wysokiey góry doiechała57,
Wydaney w morze, niespuszczaiąc z biegu,
Którey gniewliwa woda nogi myie.
Co Pompeiego58 kości w sobie kryie.
16.
Y widzi, iako siedmiorakie rogi
Nil ukazuiąc, śle trybut bogaty
Oceanowi przez wielkie odnogi.
Y miasto, które zbudował przed laty
Grekom wódz grecki — y mało co z drogi
Far60, który wprzód beł obeszły61 wodami
Wysep62, a teraz złączył się z brzegami.
17.
Ale gorącey trzyma się Afryki,
Nad morzem żyzney, wewnątrz mało żętey
Prze suchy piasek y straszny zwierz dziki
Więc ku Cyrenie63 bieży samopiętey64,
Puszcza precz piękney brzegi Marmaryki65;
Y Tolomitę66 y cichą miiaią
Lietę67, o którey siła68 ludzie baią69.
18.
Żeglarzom — miia Więtszą Syrtę70 śliską,
Y głowę w morze daleko wydaną
Wielkiey Iudeki71 y z nią Magrę72 bliską.
Miia Trypolim73 pyszno budowaną,
Y co przeciw niey leży — Maltę niską.
Potem Aldzerbę74 z Mnieyszemi Syrtami
Wzad75 zostawuie76 y z Lotofagami77.
19.
Brzeg swego morza górami wielkiemi;
Tunis bogaty, pierwszy z każdey strony
Między wszytkiemi miasty78 lybiyskiemi.
W bok syciliyski wysep79 ma zielony,
Y Lilibeum80 z rogami ostremi.
Tu Pani palcem rycerzom skazała81,
Kędy82 budowna Karthago83 leżała;
20.
Znaki iey siły y dawney możności;
Miasta y wielkie państwa umieraią,
Nakrywa piasek pompy y wielkości.
A ludzie nędzni na swóy się gniewaią
Koniec y swey się wstydzą śmiertelności.
Potem budowną Bizertę84 widzieli,
Po drugiey stronie Sardynią85 mieli.
21.
Błędni87 mieszkali y po teyże stronie
Budzę88 i Algier, gdzie morscy zbóycowie89
Maią swe gniazda; stamtąd ku Oronie90
Y Tyngitanie91, gdzie krokodylowie92
Y lwi się rodzą y okrutne słonie:
Tamten dziś Fessą93. tę Marok nazwaną;
Potem kęs94 daley ku Granacie95 staną.
22.
Łódź, gdzie ocean między ziemię wchodzi,
Co bywszy iedną, w poły się rozdarła,
(Ieśli się wierzyć historykom godzi).
Potem się woda gwałtem tędy wdarła,
Ztąd97 Kalpę98, ztamtąd99 Abilę100 podchodzi,
Gdzie ciasne morze dzieli z Hiszpanami
Libią101; tak się świat mieni wiekami.
23.
Iako się beli102 od brzegu odbili,
A w port — bo tego potrzeby nie było,
Do tego czasu ieszcze nie wstąpili.
Przeszedszy103 morze, kędy104 się ścieśniło,
W niezamierzone105 dopiero wchodzili.
Ieśli tam wielkie, gdzie ie ziemia zwiera,
Cóż tam, gdzie ono ziemię w się zawiera106?!
24.
Inszych dwu widać; ziemia zuciekała108.
Brzegów nie widzą rycerze wybrani.
Niebo — wód, woda nieba dotykała.
Wtem Ubald rzecze: «Powiedz piękna Pani,
Coś na tak wielkie morze zaiechała,
Ieśli109 tu z świata naszego bywaią
Y ieśli ludzie — gdzie iedziem — mieszkaią?»
25.
Pobił hiszpańskie y libiyskie dziwy
Y świat wasz przebiegł — tu się iuż zabawił,
Nie chcąc się puścić w ocean wątpliwy110.
Y słupy wielkie ręką swą postawił,
Kresy na śmiałość y na dowcip chciwy;
Ale te kresy przezeń zamierzone,
Od Ulissesa beły111 znieważone.
26.
Wszedł w otwartego oceanu brody.
Ale się biegłość112 niezawsze113 przygodzi114:
Zginął pożarty od łakomey wody —
Y czego u was nie wiedzą — powodzi
Te skryły ciało y iego przygody.
A ieśli też tam kogo wiatr obrócił,
Abo tam zginął, abo się nie wrócił.
27.
Ma niezliczone państwa, wyspy, kraie;
Ale są także od ludzi mieszkane115,
Y ziemia żyzne dawa116 urodzaie
Y iako u was w zagony orane,
Mocy się także słoneczney dostaie».
Powtórzy Ubald: «Y to dziwna sprawa,
Cóż tam za wiara y iakie są prawa?»
28.
Różne ięzyki, różne stroie maią;
Ci ziemię, ci zaś zwierz chwalą plugawy,
Ci gwiazdom, a ci słońcu się kłaniaią.
Są y ci, którzy obrzydłe potrawy
Na stoły kładą y ludzie iadaią;
A zgoła wszyscy, co za Kalpą siedzą,
Grubi118, okrutni, o Bogu nie wiedzą».
29.
Takli119 Bóg, co swe odkrył światło wszędzie,
Tę tak przestroną, tak wielką część świata
Wiecznie podobno120 zostawi w swem błędzie».
Odpowie Pani: «Za krótkie tu lata
Wiara Piotrowa wprowadzona będzie;
Ani tak zawsze będziecie dalecy
Od siebie, choć to niepodobne rzeczy.
30.
Baykami będą między żeglarzami;
A wielkie morza y królestwa nowe,
Bez imion teraz — wsławią między wami.
Y ieden okręt to koło światowe
Obieży swemi śmiałemi żaglami,
Y tak do słońca podobny prętkiego,
Zmierzy to koło okręgu ziemskiego.
31.
Ligurczyk póydzie w nieznaiome wody.
Nie sprawi tego niewytrwana zima121,
Ani wiatr srogi, ani niepogody,
Ani dalekie y wątpliwe klima.
Y insze122 cięszkie123 na morzu przygody,
Aby ten umysł iego tak wspaniały
Utrzymać groźby ciasney Kalpy miały.
32.
Swóy maszt nowemu ukażesz Polowi125;
Że choć sto skrzydeł, choć ma wzrok stooki126
Wieść ledwie twemu wydoła lotowi.
Niech Bacha niesie z Alcydem w obłoki,
O tobie dosyć przyszłemu wiekowi,
Że trochę dotknie. Ta trocha odkryie
Wieczney pamięci godne historyie».
33.
A sztyr128 na zachód w biegu obracała.
Y iako przed nią dzień zapada w morze,
Y iako za nią wychodzi, widziała.
Y właśnie w ten czas, kiedy złote zorze
Piękna iutrzenka światu ukazała,
Czarnawą górę z daleka uyrzeli,
Która obłoki ostrą głową dzieli.
34.
Łódź daley pod nię y zginęły chmury:
Że śrzodek129 miąższy130 miała, wierzch ostrzyła,
Na kształt piramid. Z niewidomey131 dziury
W niebo gęstemi dymami kurzyła,
Iakie widamy132 u Sykulskiey góry133.
Która tę własność, to ma przyrodzenie134,
Że w dzień dym puszcza, a w nocy płomienie.
35.
Góry y piękne wyspy podiechali,
Które wiek dawny nazywał szczęśliwe,
Y za pewną rzecz tak to udawali,
Że iem tak niebo beło136 przyiaźliwe137,
Że zboża — pola, choć ich nie orali,
Y przez się138 grona dawały macice
Y niesprawione139 rodziły winnice;
36.
Że z dębów cieką dobrowolne miody,
Że Zephir tylko wieie, że w roskoszy141
Bogate, zawżdy142 zielone ogrody;
Że przykrość143 latu odeymuią rosy,
Że w naygorętsze czasy zawżdy chłody;
Że tam być pola Elizyiskie144 maią,
Gdzie dobre dusze po śmierci mieszkaią.
37.
Niedługo koniec drogi mieć będziecie.
Wyspy od szczęścia nazwane146 widzicie,
O których baiek moc na waszem świecie.
Prawda, że żyzne — iako więc słyszycie,
Ale wieść przedsię więcey o nich plecie».
To mówiąc, wprzód się do tey przybliżała,
Co się z dziesiąci pierwsza ukazała.
38.
«Ieśli, o Pani, nic nie omieszkamy,
Uchwyć się ziemie147 y posadź nas na niey;
Niechay te kraie nieznane poznamy.
Niech — iak się to tu wszystko rodzi raniey,
Wiarę ich, stroie — inszem148 powiadamy.
Miła rzecz, kiedy będę odpoczywał
Po przeszłych trudach, rzec: y iam149 tam bywał».
39.
Serca to wasze wspaniałe sprawuią;
Ale cóż potem? kiedy wyrok wieczny
Y nieodmienne nieba zakazuią;
Y czas nie przyszedł ieszcze ostateczny
Odkrycia świata, który obiecuią.
Ani możecie zanieść taiemnice150
Oceanowey za wasze granice.
40.
Dał prześć151 te wody — nikomu inszemu;
Y zdiąć z wielkiego rycerza więzienie,
Y przywrócić go światowi tamtemu.
Przestańcież152 na tem, bo dalsze myślenie,
Upór iest, Bogu przeciwny Samemu».
On umilkł, a wtem pierwsza się zniżała
Wyspa, a druga wierzch ukazowała153.
41.
W rząd rozciągniene wszystkie nachyliły,
Y w odległości iednakiey placowi
Dawały mieysce, gdzie morze wpuściły.
Kiedy patrzyli pilnie ku brzegowi,
W siedmiu się ludzie y domy odkryły;
Bo trzy są puste y zwierzęta samy154
Maią w nich tylko swe gniazda y iamy.
42.
Daleko w morze wchodzi zakrzywiony;
Y kryiąc w sobie okryte górami
Szerokie łono — port czyni przestrony.
Góra nad portem z tyłu się z wałami
Biie155, a przodek w port ma obrócony,
A ztąd156 y zowąd dwie wysokie skały
Błędnem157 żeglarzom znak ukazowały158.
43.
Ku morzu z góry ciemny las wychodzi;
W śrzodku159 się wielka iaskinia udała,
Którą płot z bluszczu samorodny grodzi.
Tu kotew160 żadna nigdy nie trzymała,
Powróz nie wiązał spracowaney łodzi.
Na tak ustronne mieysce wysiadała
Niebieska Pani y żagle zbierała.
44.
Na wierzchu góry pyszno budowany;
Tam w próżnowaniu na wysokiey wieży,
Chrystusów rycerz siedzi poimany.
Iutro — wszak wiecie co na tem należy162 —
Idźcie tam, skoro wznidzie163 dzień rumiany.
Iutra czekaycie: to dla tey przyczyny,
Że są szczęśliwsze poranne godziny.
45.
Wysokiey góry przywitacie progi».
Oni wtem164 wodza żegnali swoiego,
Y przedsięwziętey chwycili się drogi.
Równina beła165 y trudu żadnego
Niespracowane nic nie czuły nogi;
Lecz kiedy koniec mieli swego chodu,
Ieszcze daleko beło166 do zachodu.
46.
Dla168 nierównych skał y ostrych kamieni,
Y że po stronach wszędzie na niey śrzony169,
Y śniegi, a wierzch tylko się zieleni.
Przy siwey brodzie, z kwiecia upleciony
Włos niesie — y lód liliey nie mieni,
Y róża kwitnie z wielkiem podziwieniem;
Tak czary maią moc170 nad przyrodzeniem171.
47.
Przyszłey, iutrzeyszey czekaiąc roboty.
Potem uyrzawszy, że iuż na świat niesie
Z wielkiego morza słońce promień złoty,
Na przykrą górę poszli w onem czesie172.
Wzaiemnie sobie dodaiąc ochoty;
Ale pod górą zarazem u drogi
Zastąpił im smok straszliwy y srogi.
48.
Y szyię gniewem nadętą wyciągnął,
A brzuch rozwlokły y ogon zbyt gruby,
Tam, gdzie mieli iść — na drodze rozciągnął;
To w się sam wchodził, to wielkie przeguby
Wydawał y sam za sobą się ciągnął.
Tak się wielki smok przeciwko niem strożył173,
Darmo się iednak y bez skutku srożył.
49.
Ale go Ubald uchwycił zarazem:
«Cóż, chcesz zwyciężyć okrutnego smoku
Śmiertelną ręką, śmiertelnem żelazem?!»
A sam pomknąwszy śmiele174 podeń175 kroku,
Rózgą nań machnął, aż on iednem razem
Uciekaiąc w las, z drogi ustępuie,
Y wolne w górę przeszcie176 zostawuie177.
50.
Y wyostrzone ukazował179 zęby,
Bił się po bokach, wzrok obracał krzywy180,
Ięzyk wywieszał z rozdziewioney gęby;
Grzbiet naieżony y u wielkiey grzywy
Podnosił straszne y kosmate kłęby.
Lecz y ten, skoro złotą rózgę zoczył181,
Do lasa182 w stronę183 wylękniony skoczył.
51.
Zawadę184 znowu w pół góry zastaią:
Źwierze185 drapieżne, które różnie zową,
Różny głos, postać y różny chód maią;
Wszystkie co sroższe186, co między nilową
Wodą187 y wielkiem Atlantem188 mieszkaią,
Y co się lęgą189 w hercyniyskiem lesie,
Tam się do kupy190 zbiegły w onem czesie191.
52.
Libiyskich zwierzów rycerze nie dbali;
Owszem (iaki cud!) na małe machnienie
Srodzy dziwowie192 zaraz uciekali.
Y na samy193 wierzch przez ostre kamienie,
Iuż bez zawady194 żadney wstępowali,
Okrom195, że śliskie y nierówne skały,
Strudzone nogi czasem hamowały.
53.
Y przez śrzeżogi y śniegi196 przeleźli,
Zastali lato y piękne pogody
Z wielką równiną, skoro na wierzch wleźli.
Tamże wdzięcznemi y miłemi chłody,
Wonno wieiące Zephiry naleźli197,
Y wiatr przyiemny, który nieprzestany198
Zawżdy199 tam wieie y nie ma odmiany.
54.
To znóy, to zimno, to iasno, to chmury;
Lecz tam dzień zawżdy202 pogodny, bespieczny,
Y nie zna nigdy mgły wierzch piękney góry.
Cień drzewa zawżdy wydawaią wieczny
Y zioła zapach y kwiecie purpury.
Pałac nad pięknem ieziorem wysoki,
Dalekie wszędzie posyła widoki.
55.
Górze się beli203 rycerze strudzili,
Iuż po równinie wolno szli zieloney,
Y postawaiąc204 drogę swą kończyli.
A wtem piękny zdróy, który upragnioney
Żądzy do siebie wabił, obaczyli;
Który z obfitey żyły wody ciskał
Y na co bliższe zioła wkoło pryskał.
56.
Do głębokiego przykopu schodziły,
Y idąc chłodem, nakryte cieniami,
Z drzew swoich brzegów wdzięczny dźwięk czyniły,
Tak przeźroczyste, że pod kryształami
Swemi, kamienia drobnego nie kryły.
Brzegi obadwa206 trawą się odziały
Między drzewami, które razem stały.
57.
Zrzódła, skrytemi napuszczone iady209.
Tu upragnione żądze swe trzymaywa210,
Tu niebespieczne211 puszczaywa212 obiady213;
Przed łagodnemi uszy zatykaywa214
Pieśniami, które zabiyayą rady».
Wtem daley poszli, kędy się szerzyła
Woda, y wielkie iezioro czyniła.
58.
Stoły na brzegu gotowe czekały,
A dwie nadobne dziewczynie215 przed niemi
Bespiecznie sobie po wodzie igrały:
To sobie twarzy rękoma prętkiemi216
Pryskały wzaiem, to się wyścigały;
Czasem szły nurkiem y nagle ginęły,
Czasem pospołu po wierzchu płynęły.
59.
Obay rycerze y podszedszy218 blisko;
Długo na piękne pławaczki219 patrzyli,
Kiedy swe lube kończyły igrzysko220.
Wtem pełne piersi iedna w oney chwili221,
Y pod piersiami insze222 członki nisko
Ukaże — y to, co wzrokowi miło.
Dalsze swem rąbkiem iezioro zakryło.
60.
Z morza zmaczane ukazuie włosy,
Lub iako na świat urodzona z piany
Oceanowey, szła matka roskoszy224
Taka ta beła y tak włos piiany225
Y pełny mokrey ukazała rosy.
Potem poyrzawszy w kupę się ściskała,
Zmyślaiąc226, że ich dopiero uyrzała.
61.
Na czele beły227, nagle rozpuściła;
Temi — bo beły długie y zgęstwione,
Swe alabastry miękkie zasłoniła.
Zbiegło iem piękne widzenie stracone,
Lecz ta pięknieysza, co ie iem straciła.
Tak y włosami y wodą odziana
Obróciła się do nich zasromana228.
62.
A śmiech beł w sromie231 daleko232 pięknieyszy;
Srom także w śmiechu, którem farbowała
Piękne iagody233, zdał się bydź234 wdzięcznieyszy.
Potem tak z niemi łagodnie gadała,
Żeby się zmiękczył y naynieludczeyszy235:
«Fortunni ludzie, którem tu życzliwe
Nieba wniść236 dały, w te kraie szczęśliwe!
63.
Tu odpoczynek. Tu tak żyć będziecie,
Iako wiek złoty za dawnego lata,
Żył sobie wolny y mieszkał na świecie.
Składaycie zbroie, naymnieysza to strata,
Iuż ich tu więcey nie potrzebuiecie;
Porzućcie miecze, bespieczni237 całości,
Iużeście238 teraz rycerze miłości.
64.
Lub miękka trawa, lub usłane łoże.
My was powiedziem do tey, co tu wszędzie
Włada y wieczne szczęście wam dać może.
Ta was postawi w swych wybranych rzędzie,
A sama do swych nagród wam pomoże,
Ale brud pierwey omyicie w tey wodzie,
Y po przeszłem kęs pośniadaycie239 głodzie».
65.
Powaby, zgodnem pozwalała okiem.
Iako się zgadza z dźwiękiem głośney strony240
Taniec, to rączem to leniwem krokiem.
Ale rycerze maią swe obrony
Y strzegą, aby y mową y wzrokiem
Ich łagodności241 do serca nie przyszły,
Y same tylko zwierzchnie cieszą zmysły.
66.
Wpuścił co wewnątrz łagodney słodkości,
Rozum zarazem w baczenie242 ubrany243,
Odcinał żądze, umarzał244 chciwości.
Tak y ten y ów szedł nieoszukany
Daley na pałac. A te obcych gości
Nie mogąc pożyć245, w wodę się wnurzyły,
Żałosne bardzo, że nic nie sprawiły.
Koniec pieśni piętnastey.
- przekazy (starop.) — tu: przeszkody. [przypis redakcyjny] ↩
- szedziwy (starop.) — sędziwy; stary. [przypis edytorski] ↩
- karta (starop.) — tu: mapa. [przypis edytorski] ↩
- puklerz — rodzaj okrągłej, wypukłej tarczy rycerskiej. [przypis edytorski] ↩
- pry (starop. forma) — skrót od: prawi; tj. mówi. [przypis edytorski] ↩
- pierwej niż (starop.) — tu: zanim. [przypis edytorski] ↩
- skwapliwy (starop.) — prędki, pochopny. [przypis edytorski] ↩
- wyńdzie (starop. forma) — wyjdzie. [przypis edytorski] ↩
- przestrzeńszy (starop.) — przestronniejszy, szerszy. [przypis edytorski] ↩
- wroty (starop. forma) — wrotami; wrota: drzwi, brama. [przypis edytorski] ↩
- na com (...) dał (starop. forma) — konstrukcja z przestawną końcówką czasownika; inaczej: na co dałem. [przypis edytorski] ↩
- pożyć (starop.) — pokonać. [przypis edytorski] ↩
- byli (...) zostawili (starop. forma) — konstrukcja daw. czasu zaprzeszłego, wyrażającego czynność wcześniejszą od pozostałych czynności i stanów zapisanych w czasie przeszłym prostym; znaczenie: zostawili wcześniej, uprzednio, kiedyś itp. [przypis edytorski] ↩
- miękkie (...) pierze (starop. forma) — tu: pierzyny, posłanie. [przypis edytorski] ↩
- niźli (starop.) — zanim. [przypis edytorski] ↩
- beli wstali (starop. forma) — byli wstali; konstrukcja daw. czasu zaprzeszłego, wyrażającego czynność wcześniejszą od pozostałych czynności i stanów zapisanych w czasie przeszłym prostym; znaczenie: wstali wcześniej, uprzednio, kiedyś itp. [przypis edytorski] ↩
- rabiają (starop. forma) — forma dla czynności wielokrotnej; dziś: robią a. wyrabiają. [przypis edytorski] ↩
- płatnerz — rzemieślnik wykonujący zbroje płytowe dla ludzi i koni, oraz elementy towarzyszące zbroi: przyłbice, naramienniki, rękawice, szyszaki, kolczugi; od XVI w.: rzemieślnik wyrabiających metalową broń białą (miecze, szpady itp.). [przypis edytorski] ↩
- wzad (starop.) — z powrotem. [przypis edytorski] ↩
- idźcież (starop. forma) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że, skróconą do -ż; znaczenie: idźcie już, idźcie koniecznie itp. [przypis edytorski] ↩
- a ono (starop.) — tu: a oto; i oto. [przypis edytorski] ↩
- pogotowiu (starop. forma) — dziś: w pogotowiu. [przypis edytorski] ↩
- pojrzeć (starop.) — dziś: spojrzeć. [przypis edytorski] ↩
- w każdey dobie (starop.) — tu: w każdej chwili, w każdym momencie. [przypis edytorski] ↩
- inakszy (starop. forma) — inny; odmienny. [przypis edytorski] ↩
- szyje (starop. forma) — dziś popr. D.lp r.ż.: (u) szyi. [przypis edytorski] ↩
- smarag (starop.) — szmaragd. [przypis edytorski] ↩
- wnidź (starop. forma) — wejdź. [przypis edytorski] ↩
- pry (starop. forma) — skrót od: prawi; tj. mówi. [przypis edytorski] ↩
- bespieczny (starop. forma ort.) — dziś popr.: bezpieczny. [przypis edytorski] ↩
- bydź (starop. forma) — dziś popr. (po ubezdźwięcznieniu): być. [przypis edytorski] ↩
- mieć z potrzebę wód (starop. konstrukcja) — mieć wód tyle, ile trzeba. [przypis redakcyjny] ↩
- w on czas (starop.) — w tym czasie. [przypis edytorski] ↩
- wjezdżają (starop forma.) — dziś: wjeżdżają. [przypis edytorski] ↩
- kędy (starop.) — gdzie. [przypis edytorski] ↩
- wmięszać (starop.) — wmieszać. [przypis edytorski] ↩
- skaza (starop.) — szkoda, ruina. [przypis redakcyjny] ↩
- nawa (starop.) — statek, okręt. [przypis edytorski] ↩
- robić wiosłami (starop.) — wiosłować. [przypis edytorski] ↩
- jemi (starop.) — nimi. [przypis edytorski] ↩
- przedsię (starop.) — przecież, jednak, a jednak. [przypis edytorski] ↩
- płodnemu tylko bliskich Egiptowi zebrał do kupy (starop.) — szyk przestawny; inaczej: zebrał do kupy tylko [ludzi] bliskich płodnemu Egiptowi. [przypis edytorski] ↩
- inszych (starop. forma) — innych. [przypis edytorski] ↩
- czekać myśli (starop.) — czekać zamierza; zamierza oczekiwać. [przypis edytorski] ↩
- siedzą przeciw południowi i ku wschodowi (starop.) — mają swoje siedziby na przeciw południa (tj. na północy) i na wschodzie. [przypis edytorski] ↩
- przyśli (starop. forma) — dziś 3.os.lm cz. przesz.: przyszli. [przypis edytorski] ↩
- przeto (starop.) — zatem, a więc. [przypis edytorski] ↩
- tuszyć (starop.) — mieć nadzieję, spodziewać się. [przypis edytorski] ↩
- wróciemy (starop. forma) — wrócimy. [przypis edytorski] ↩
- niźli (starop.) — niż, niżeli. [przypis edytorski] ↩
- wojski (starop. forma) — dziś popr. N.lm: (z) wojskami. [przypis edytorski] ↩
- pogoniej (starop. forma) — dziś D.lp r.ż.: pogoni. [przypis edytorski] ↩
- Rufia — miasto w Syrii. [przypis redakcyjny] ↩
- ztamtąd (starop. forma ort.) — dziś popr. (po ubezdźwięcznieniu): stamtąd. [przypis edytorski] ↩
- zbyt (starop.) — bardzo, ogromnie. [przypis edytorski] ↩
- Rynocera — miasto w Egipcie nad Morzem Śródziemnym (dziś Al-Arish). [przypis redakcyjny] ↩
- dojechać (starop.) — tu: dopłynąć; łódź góry dojechała tzn. dopłynęła morzem na wysokość góry znajdującej się u wybrzeża. [przypis redakcyjny] ↩
- Pompejego — Pompejusza. [przypis edytorski] ↩
- Damiata — miasto w dolnym Egipcie nad odnogą Nilu. [przypis redakcyjny] ↩
- Far — wysepka na wybrzeżu egipskiem, którą Aleksander Wielki połączył groblą z lądem stałym (Aleksandrią). [przypis redakcyjny] ↩
- obeszły (starop.) — otoczony; tu: opływany; wysep obeszły wodami: wyspa opływana przez wody. [przypis redakcyjny] ↩
- wysep (starop. forma) — dziś r.ż.: wyspa. [przypis redakcyjny] ↩
- Cyrena — miasto w krainie przyległej Egiptowi, zwanej w starożytności. [przypis redakcyjny] ↩
- samopięty (starop.) — sam z czterema towarzyszami; Cyrena samopięta (w oryg. „dove cinque cittadi hebbe C.”)/: Cyrena z czterema innymi miastami. [przypis redakcyjny] ↩
- Marmaryka — kraina w głębi Afryki na płd. od Barki. [przypis redakcyjny] ↩
- Tolomita — to samo, co Ptolomaida (dziś Tolmeta) w Barce. [przypis redakcyjny] ↩
- Lethe — jedyna rzeka Barki w Afryce północnej na zachód od Tolomity; właśc. Latoń lub Leton, u Lukana (IX, 855) Lethes. Tasso pomieszał ją tu z rzeką podziemia Lethe, „o której siła ludzie bają”. [przypis redakcyjny] ↩
- siła (starop.) — mnóstwo, wiele. [przypis edytorski] ↩
- bajać (starop.) — opowiadać baśnie, zmyślać. [przypis edytorski] ↩
- Syrty — Mniejsza i Większa, zatoki Morza Śródziemnego u płn. wybrzeży Afryki. [przypis redakcyjny] ↩
- Judeka — przylądek w Tripolitanii. [przypis redakcyjny] ↩
- Magra — rzeka (?) uchodząca do morza niedaleko przylądka Judeki. [przypis redakcyjny] ↩
- Trypolim — miasto w płn. Afryce, stolica Trypolitanii; [dziś: Trypolis, stolica Libii; red. WL]. [przypis redakcyjny] ↩
- Aldzerba — wyspa w zatoce Małej Syrty. [przypis redakcyjny] ↩
- wzad (starop.) — tu: z tyłu. [przypis edytorski] ↩
- zostawuje (starop. forma) — dziś: zostawia. [przypis edytorski] ↩
- Lotofagowie — jedzący lotos, bajeczny lud w północnej Afryce, znany z Odyssei (Pieśń IX, 82 i n.). [przypis redakcyjny] ↩
- miasty (starop. forma) — dziś N.lm: (między) miastami. [przypis edytorski] ↩
- wysep (starop.) — dziś r.ż.: wyspa. [przypis edytorski] ↩
- Lilibeum — miasto na płd.-zach. wybrzeżu Sycylii. [przypis redakcyjny] ↩
- skazać (starop.) — tu: wskazać. [przypis edytorski] ↩
- kędy (starop.) — gdzie. [przypis edytorski] ↩
- Karthago — Kartagina. [przypis edytorski] ↩
- Biserta — miasto w Tunis w Afryce. [przypis redakcyjny] ↩
- Sardynią — dziś B.lp r.ż.: Sardynię. [przypis edytorski] ↩
- kędy (starop.) — gdzie. [przypis edytorski] ↩
- błędni (starop.) — błądzący; tu: koczowniczy. [przypis edytorski] ↩
- Budza — miasta nadbrzeżne w Algierze (fr. Bougie). [przypis redakcyjny] ↩
- zbójcowie (starop. forma) — dziś M.lm: zbójcy. [przypis edytorski] ↩
- Oron — miasto w Algierze. [przypis redakcyjny] ↩
- Tyngitana — kraina w płn.-zach. Afryce, Maroko. [przypis redakcyjny] ↩
- krokodylowie, (...) lwi (starop. forma) — dziś M.lm: krokodyle, lwy. [przypis edytorski] ↩
- Fessa — kraina w płn. Afryce, Fez. [przypis redakcyjny] ↩
- kęs (starop.) — trochę. [przypis edytorski] ↩
- Granata — miasto i prowincja w Hiszpanii, Grenada. [przypis redakcyjny] ↩
- słupy Alcydy — cieśnina Gibraltarska. [przypis redakcyjny] ↩
- ztąd (starop. forma ort.) — stąd. [przypis edytorski] ↩
- Kalpa — przylądek, jeden ze słupów Herkulesa na brzegu europejskim; dziś Gibraltar. [przypis redakcyjny] ↩
- ztamtąd (starop. forma ort.) — dziś popr. (po ubezdźwięcznieniu): stamtąd. [przypis edytorski] ↩
- Abila — przylądek w Maroko w cieśninie Gibraltarskiej (jeden ze słupów Herkulesa, dziś Zeuta). [przypis redakcyjny] ↩
- Libią (starop. forma) — Libię; dzieli z Hiszpanami Libią: tzn. dzieli Libię od Hiszpanii. [przypis edytorski] ↩
- beli (starop. forma) — dziś popr.: byli. [przypis edytorski] ↩
- przeszedszy (starop. forma) — przeszedłszy. [przypis edytorski] ↩
- kędy (starop.) — gdzie. [przypis edytorski] ↩
- niezamierzone (starop.) — [tu:] niezmierzone. [przypis redakcyjny] ↩
- gdzie ono ziemię w się zawiera (starop.) — tzn. gdzie morze zawiera w sobie ziemię; gdzie ze wszech stron otacza ląd. [przypis edytorski] ↩
- Gada — miasto w Hiszpanii (dziś Kadyks). [przypis redakcyjny] ↩
- zuciekać (starop.) — tu: umknąć, uciec; ziemia zuciekała: ziemia znikła z oczu. [przypis redakcyjny] ↩
- jeśli (starop.) — tu: czy, czy też. [przypis edytorski] ↩
- wątpliwy (starop.) — niepewny, niebezpieczny. [przypis redakcyjny] ↩
- beły (starop. forma) — dziś popr.: były. [przypis edytorski] ↩
- biegłość (starop.) — umiejętność, znajomość rzeczy, wprawa. [przypis edytorski] ↩
- niezawsze (starop. forma ort.) — nie zawsze. [przypis edytorski] ↩
- przygodzić się (starop.) — tu: przydać się. [przypis edytorski] ↩
- mieszkany (starop.) — [tu:] zamieszkany, zamieszkiwany; kraje od ludzi mieszkane: kraje zamieszkiwane przez ludzi. [przypis redakcyjny] ↩
- dawa (starop. forma) — dziś popr. 3.os.lp cz.teraźn.: daje. [przypis edytorski] ↩
- różny (starop.) — tu: inny, odmienny. [przypis edytorski] ↩
- gruby (starop.) — tu: grubiański, nieokrzesany. [przypis edytorski] ↩
- takli (starop.) — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: tak to; tak oto. [przypis edytorski] ↩
- podobno (starop.) — prawdopodobnie; zapewne. [przypis edytorski] ↩
- niewytrwany (starop.) — nie do wytrzymania, trudny do wytrwania; niewytrwana zima: sroga zima. [przypis redakcyjny] ↩
- insze (starop. forma) — inne. [przypis edytorski] ↩
- cięszki (starop. forma ort.) — dziś popr.: ciężki. [przypis edytorski] ↩
- Gołąb — [tu:] Krzysztof Kolumb; [wł. brzmienie jego nazwiska: Cristoforo Colombo, oznacza dosł. gołębia; red. WL]. [przypis redakcyjny] ↩
- Pol — świat, własc. biegun ziemski lub niebieski. [przypis redakcyjny] ↩
- stooki wzrok (starop.) — dziś: stuoki wzrok; tj. patrzy setką oczu. [przypis redakcyjny] ↩
- porać (starop.) — rozpruwać, orać; łódź (...) wały porze: łódź pruje fale. [przypis edytorski] ↩
- sztyr (starop.) — ster. [przypis edytorski] ↩
- śrzodek (starop. forma) — dziś: środek. [przypis edytorski] ↩
- miąższy (starop.) — gruby. [przypis edytorski] ↩
- niewidomy (starop.) — niewidoczny. [przypis edytorski] ↩
- widamy (starop.) — widzimy, widujemy (czynność wielokrotna). [przypis edytorski] ↩
- Sykulska góra — wulkan sycylijski; zapewne Etna, najbardziej znany wulkan na Sycylii, aktywny od 550 tys. lat. [przypis edytorski] ↩
- przyrodzenie (starop.) — natura. [przypis edytorski] ↩
- krzywy (starop.) — tu: zły, złośliwy, przeciwny; niebu krzywy: sprzeciwiający się niebu. [przypis edytorski] ↩
- beło (starop. forma) — dziś popr.: było. [przypis edytorski] ↩
- przyjaźliwy (starop.) — przyjazny. [przypis edytorski] ↩
- przez się (starop.) — samoczynnie; same przez się. [przypis edytorski] ↩
- niesprawiony (starop.) — nieuprawiany. [przypis edytorski] ↩
- nie chybić (starop.) — tu: nieomylnie wydać plon. [przypis edytorski] ↩
- roskosz (starop. forma) — rozkosz. [przypis edytorski] ↩
- zawżdy (starop.) — zawsze. [przypis edytorski] ↩
- przykrość odejmować (starop.) — usuwać przykrość (tzn. czynić przyjemnym). [przypis edytorski] ↩
- pola Elizyjskie — Elizejskie Pola. [przypis edytorski] ↩
- cknić (starop.) — przykrzyć sobie; [nie cknicie: dziś forma trybu rozk.: nie cknijcie, tj. nie tęsknijcie, nie bądźcie znużeni itp.; red. WL]. [przypis redakcyjny] ↩
- wyspy od szczęścia nazwane — Isole di Fortuna; wyspy Kanaryjskie. [przypis redakcyjny] ↩
- ziemie (starop. forma) — dziś popr. D.lp r.ż.: ziemi. [przypis edytorski] ↩
- inszem (starop. forma) — innym. [przypis edytorski] ↩
- jam tam bywał (starop. konstrukcja) — konstrukcja z przestawną końcówką czasownika; inaczej: ja tam bywałem. [przypis edytorski] ↩
- tajemnice (starop. forma) — dziś D.lp r.ż.: tajemnicy. [przypis edytorski] ↩
- prześć (starop. forma) — przejść. [przypis edytorski] ↩
- przestać na czym (starop.) — poprzestać na czym; zadowolić się czym. [przypis edytorski] ↩
- ukazowała (starop. forma) — dziś popr.: ukazywała. [przypis edytorski] ↩
- samy (starop. forma)— dziś forma r.n.: (zwierzęta) same; tzn. tylko zwiarzęta. [przypis edytorski] ↩
- bić się z wałami (starop.) — bić się z falami; właśc.: być narażonym na uderzenia fal. [przypis edytorski] ↩
- ztąd (starop. forma ort.) — stąd. [przypis edytorski] ↩
- błędny (starop.) — tu: zbłąkany; błądzący, zagubiony. [przypis edytorski] ↩
- ukazować (starop. forma) — dziś popr.: ukazywać. [przypis edytorski] ↩
- śrzodek (starop. forma) — środek. [przypis edytorski] ↩
- kotew (starop.) — kotwica. [przypis edytorski] ↩
- ono (starop.) — tu: oto. [przypis edytorski] ↩
- co na tem należy (starop.) — co od tego zależy; jak bardzo jest to ważne. [przypis edytorski] ↩
- wznidzie (starop. forma) — wzejdzie. [przypis edytorski] ↩
- wtem (starop.) — tu: tymczasem. [przypis edytorski] ↩
- beła (starop. forma) — dziś popr.: była. [przypis edytorski] ↩
- beło (starop. forma) — dziś popr.: było. [przypis edytorski] ↩
- trudno dostąpiony (starop.) — trudno dostępny. [przypis edytorski] ↩
- dla (starop.) — z powodu. [przypis edytorski] ↩
- śrzon (starop. forma) — dziś popr.: szron. [przypis edytorski] ↩
- mieć moc nad czym (starop.) — panować nad czym. [przypis edytorski] ↩
- przyrodzenie (starop.) — natura. [przypis edytorski] ↩
- w onem czesie (starop.) — w tym czasie; wówczas, wtedy. [przypis edytorski] ↩
- strożyć się (starop.) — sztorcem stawać, jeżyć się. [przypis redakcyjny] ↩
- śmiele (starop. forma) — dziś popr.: śmiało. [przypis edytorski] ↩
- podeń (starop. forma) — pod niego; tu: ku niemu. [przypis edytorski] ↩
- przeszcie (starop. forma) — przejście. [przypis edytorski] ↩
- zostawuje (starop. forma) — dziś: zostawia. [przypis edytorski] ↩
- kęs (starop.) — trochę. [przypis edytorski] ↩
- ukazować (starop. forma) — dziś popr.: ukazywać. [przypis edytorski] ↩
- krzywy (starop.) — zły, złowrogi. [przypis edytorski] ↩
- zoczyć (starop.) — zobaczyć. [przypis edytorski] ↩
- lasa (starop. forma) — dziś D.lp: (do) lasu. [przypis edytorski] ↩
- w stronę (starop.) — w bok; w ustronie. [przypis edytorski] ↩
- zawada (starop.) — przeszkoda. [przypis edytorski] ↩
- źwierze (starop.) — dziś M.lm: zwierzęta. [przypis edytorski] ↩
- co sroższe (starop. forma) — co groźniejsze; najgroźniejsze. [przypis edytorski] ↩
- nilowa woda — Nil. [przypis edytorski] ↩
- Atlant wielki — Ocean Atlantycki. [przypis edytorski] ↩
- lęgą (starop. forma) — lęgną; rodzą się. [przypis edytorski] ↩
- do kupy (starop.) — tu: razem. [przypis edytorski] ↩
- w onem czesie (starop. forma) — w tym czasie, wówczas; wtedy. [przypis edytorski] ↩
- dziwowie (starop.) — dziwactwa; dziwne stwory. [przypis edytorski] ↩
- samy (starop. forma) — dziś: sam (wierzch). [przypis edytorski] ↩
- zawada (starop.) — przeszkoda. [przypis edytorski] ↩
- okrom a. krom (starop.) — poza; poza tym. [przypis edytorski] ↩
- śrzeżogi i śniegi (starop.) — zimno, mróz. [przypis redakcyjny] ↩
- naleźć (starop.) — znaleźć. [przypis edytorski] ↩
- nieprzestany (starop.) — nieustanny (wiatr). [przypis redakcyjny] ↩
- zawżdy (starop.) — zawsze. [przypis edytorski] ↩
- kędy (starop.) — gdzie. [przypis edytorski] ↩
- niestateczny (starop.) — niestały, zmienny. [przypis edytorski] ↩
- zawżdy (starop.) — zawsze. [przypis edytorski] ↩
- się beli strudzili (starop.) — konstrukcja daw. czasu zaprzeszłego, wyrażającego czynność wcześniejszą od pozostałych czynności i stanów zapisanych w czasie przeszłym prostym; znaczenie: strudzili się wcześniej (uprzednio, kiedyś itp.). [przypis edytorski] ↩
- postawając (starop.) — przystając, robiąc postoje. [przypis edytorski] ↩
- ścieszka (starop. forma ort.) — dziś popr.: ścieżka. [przypis edytorski] ↩
- obadwa (starop.) — obydwa (brzegi). [przypis edytorski] ↩
- dla Boga (starop. forma) — w imię Boga (rodzaj zaklęcia religijnego). [przypis edytorski] ↩
- mijajwa (starop. forma) — mijajmy. [przypis edytorski] ↩
- skrytemi napuszczone jady (starop.) — nasączone tajemnymi truciznami. [przypis edytorski] ↩
- trzymajwa (starop. forma) — trzymajmy; tj. tu: wstrzymujmy. [przypis edytorski] ↩
- niebespieczny (starop. forma ort.) — niebezpieczny. [przypis edytorski] ↩
- puszczajwa (starop. forma) — dziś 2.os.lm trybu rozk.: puszczajmy; tu: opuszczajmy, darujmy sobie. [przypis edytorski] ↩
- obiad (starop.) — uczta (szczególnie: weselna). [przypis edytorski] ↩
- zatykajwa (starop. forma) — dziś 2.os.lm trybu rozk.: zatykajmy. [przypis edytorski] ↩
- dwie dziewczynie (starop.) — daw. forma liczby podwójnej; dziś: dwie dziewczyny. [przypis edytorski] ↩
- prętki (starop. forma ort.) — dziś popr.: prędki. [przypis edytorski] ↩
- przedsię (starop.) — przecież, jednak, a jednak. [przypis edytorski] ↩
- podszedszy (starop. forma) — dziś: podszedłszy. [przypis edytorski] ↩
- pławaczka (starop. forma) — pływaczka. [przypis redakcyjny] ↩
- igrzysko (starop.) — zabawa; igraszka. [przypis edytorski] ↩
- w onej chwili (starop. forma) — w tej chwili; wówczas, wtedy. [przypis edytorski] ↩
- insze (starop. forma) — inne. [przypis edytorski] ↩
- rany (starop.) — wczesny. [przypis edytorski] ↩
- na świat urodzona z piany oceanowej, szła matka rozkoszy — Afrodyta. [przypis edytorski] ↩
- pijany (starop.) — [tu: pełen] piany. [przypis redakcyjny] ↩
- zmyślając (starop.) — tu: udając. [przypis edytorski] ↩
- beły (starop. forma) — dziś popr.: były. [przypis edytorski] ↩
- zasromany (starop.) — zawstydzony. [przypis edytorski] ↩
- razem (starop.) — tu: zarazem. [przypis edytorski] ↩
- sromać się (starop.) — wstydzić się. [przypis edytorski] ↩
- srom (starop.) — tu: wstyd, zawstydzenie. [przypis edytorski] ↩
- daleko (starop.) — tu: o wiele. [przypis edytorski] ↩
- jagody (starop.) — policzki. [przypis edytorski] ↩
- bydź (starop. forma) — dziś popr. (po ubezdźwięcznieniu): być. [przypis edytorski] ↩
- najnieludczejszy (starop. forma) — najbardziej nieludzki (w obejściu); tzn. najbardziej niemiłosierny itp. [przypis redakcyjny] ↩
- wniść (starop.) — wejść. [przypis edytorski] ↩
- bezpieczny (starop.) — pewny. [przypis redakcyjny] ↩
- jużeście teraz rycerze miłości (starop.) — konstrukcja z przestawną końcówką czasownika; inaczej: teraz już jesteście rycerzami miłości. [przypis edytorski] ↩
- pośniadać (starop.) — tu: posilić się. [przypis edytorski] ↩
- strona (starop.) — struna. [przypis redakcyjny] ↩
- łagodności (starop.) — słodycze, powaby. [przypis redakcyjny] ↩
- baczenie (starop.) — rozwaga, uwaga, czujność. [przypis edytorski] ↩
- ubrany (starop.) — tu: uzbrojony; w baczenie ubrany: zbrojny uwagą (rozsądkiem itp.). [przypis edytorski] ↩
- umarzać (starop.) — uśmiercać, zabijać. [przypis edytorski] ↩
- pożyć (starop.) — pokonać, zwyciężyć. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja
Domena publiczna · Torquato Tasso
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Jerozolima wyzwolona · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/tasso-jeruzalem-wyzwolona/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Domena publiczna · Piotr Kochanowski
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: translation
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.