Źródło i licencja tłumaczenia
Pieśń czternasta
Argument
Aby wrócono Rynalda mężnego;
Pozwolił na to, aby w radzie siedział,
Proszony za niem od Gwelfa zacnego.
Ale pustelnik, co to pierwey wiedział,
Obraca posły do starca iednego,
Który iem naprzód Armidzine zdrady
Odkrywa, potem swey użycza rady.
1.
Wielkiey macierze1 na świat wychodziła
Y od lekkiego wiatru2 prowadzona
Nieprzepłaconą rosę przynosiła.
Y z wilgotnego rąbku winne grona.
Zboża y zioła y trawy kropiła,
A wolne wiatry cicho powiewały
Y spracowanych ludzi sny głaskały.
2.
Ich wszystkie troski y dzienne kłopoty;
Ale w przedwieczney chwale w oney dobie3,
Między lotnemi czuiąc kołowroty,
Siedział Stworzyciel y swe oczy obie4
Życzliwe skłonił w rozbite namioty,
Chcąc do Groffreda wdzięczny sen wyprawić,
Który mu iego wyrok miał obiawić.
3.
Są wrota wielkie, z kryształu zrobione;
Te zawżdy pierwey niźli dzień wychodzi
Po obu stronach stoją otworzone:
Przez te każdy sen niebieski przechodzi
Na myśli czyste y ochędożone5.
Y teraz y ten przez też wrota ciągnął
Y nad Hetmanem skrzydła swe wyciągnął.
4.
Figur tak pięknych y tak znamienitych.
Iako to teraz, co mu odkrywało
Skrytość wyroków w planetach wyrytych,
Iak we źwierciedle6 — tak mu ukazało
Moc wielką w gwiazdach taiemnic zakrytych
Tak mu się zdało, że beł7 przeniesiony
W pałac niebieski, gwiazdami natkniony8.
5.
Y armoniom9 y biegom dziwował,
Obaczył potem, że przeciwko niemu
Mąż otoczony ogniem postępował
Y głosem wdzięcznem (przeciwko któremu
Naysłodszy ziemski każdyby znotował10
Mówił mu: «Czemu nie gadasz z Ugonem11
Swem przyjacielem dawno doświadczonem?»
6.
Co tak iasnemi promieniami świeci.
Zaćmiła zmysły, że ledwie ku sobie
Y ku swey dawney przychodzą pamięci».
Wtem nań trzy razy ręce ściągnął obie,
Chcąc go obłapić mile z wielkiey chęci;
Trzy razy postać uciekła kryioma,
Iako sen lekki y mara znikoma.
7.
Żem iest w śmiertelne ciało obleczony:
Duch tylko widzisz, który za mieszkanie
Ma ten tak pięknie pałac ozdobiony.
Tu iest rycerzów bożych przebywanie,
Gdzie y ty będziesz między nie wniesiony».
«Kiedysz to ma być? Niech mię — pry12 — zostawi
Ciało co prędzey, ieśli mię tu bawi».
8.
Y w teyże chwale będziesz tryumfował,
Ale — krew wylać przy trudzie, przy znoiu —
Potrzeba, abyś pierwey się gotował
Y żebyś pierwey surowego boiu
Z pogany zażył y one zwoiował,
Y chrześcijańską stolicę fundował,
Na któreyby brat po tobie panował.
9.
Serce zapalił y swe wszystkie mocy —
Przypatrz się niebom i planet prętkości13,
Które wieczna Myśl bez przestanku toczy;
Słuchay y dźwięku tak słodkiey wdzięczności
Niebieskiey liry, potem obróć oczy
(Wtem palcem ziemię skazał w oney dobie14)
Na to, co okrąg ostatni ma w sobie:
10.
Kłopot y taki trud podeymuiecie!
W tak małem kole — że go ledwie znaki15 —
Zawarta pycha, którey pilnuiecie;
Morze ią krąży16 iako wysep17 iaki.
A co ocean niezmiernem zowiecie,
Nie ma nic temu nazwisku równego
Y do stawu iest podobny małego».
11.
Y uśmiechnął się sam w sobie zdumiały20,
Widząc, że góry, rzeki, ziemia, morze
Rozdarte w części, tylko iest punkt mały.
Y że wszystko dym (o głupi uporze!)
W czem się tak ludzkie serca zakochały,
Szukaiąc ziemie21 więcey niźli trzeba,
A mało dbaiąc o Boga y nieba.
12.
Bóg ieszcze nie chce z tey śmiertelney trwogi —
Naucz mię, iako nie dać się uwodzić
Błędnemu światu, móy Ugonie drogi».
On na to: «Chodź tak, iakoś począł chodzić,
Prawdziwe to są y zbawienne drogi.
Toć tylko radzę, abyś wygnanego
Syna zaś przyzwał tu Bertoldowego.
13.
Bóg na naywyższem posadził urzędzie,
Wiedz to, że y on na to iest obrany,
Że wykonywać twoie rady będzie.
Tyś głową, on iest ręką poczytany
Wszystkiego woyska y nic nie ubędzie22
Tem urzędowi y twemu hetmaństwu;
Ma on swą własną część przeciw pogaństwu.
14.
Lasy — zwyciężyć nieba pozwoliły,
Y twoie woysko zeszłe y zmnieyszone,
(Któremu się tak trudy uprzykrzyły,
Że chce porzucić miasto oblężone) —
Przezeń dostanie y serca y siły
Y wrychle mury odnowione skazi,
Y wschodnie woyska potężnie porazi».
15.
«Nicby mi nad to nie beło milszego,
Gdzieby się wrócił. Wy, którzy człowiecze
Myśli widzicie, świadomiście tego.
Ale ta troska gryzie mię y piecze:
Iako go wezwać y gdzie słać po niego?
Y mam go prosić y szukać, gdzie chodzi?
Zaprawdę — niewiem23, ieśli się to godzi24».
16.
Na swoich ręku25 od pierwszey młodości,
Chce, aby każdy, który się nayduie
Pod twoią władzą — miał cię w uczciwości.
Przeto go nie proś; sama rzecz skazuie,
Żeby to beło z uymą twey zwierzchności26.
Ale proszony, odpuść iego winy,
Na przednich ludzi wniesione przyczyny.
17.
Że za niem pilne uczyni staranie.
Żebyś mu ten błąd, za który boleie,
Y zasłużone odpuścił karanie.
Y choć on teraz daleko gnuśnieie
Y wpadszy w miłość, lubi próżnowanie —
Bądź pewien, że się prawie27 na czas stawi,
Y zaniedbaney sławy swey poprawi.
18.
Swe taiemnice nieba odkrywaią28,
Powie y posły nauczy skwapliwe29,
Tak, że się o niem prętko30 dopytaią.
Y da sposoby pewne y prawdziwe,
Iako go do was przyprowadzić maią:
Tak, że iuż wszyscy twoi rozproszeni
Pod złote krzyże będą zgromadzeni.
19.
Niech wczas twe serce przyszłych pociech wyknie32.
Twa krew z iego krwią zmiesza się, skąd potem
Ród zawołany y wielki wyniknie».
To rzekszy33, iako rzadki34 — nagłem lotem —
Dym na powietrzu, mgła na słońcu, zniknie.
Zatem się ocknął y sen go zostawił,
Który go dziwu z pociechą nabawił.
20.
On też mdłe oczy znienagła36 otwierał
Y odpoczynki y wczasy zostawił,
A w swą się zbroię zwyczainą ubierał.
Po chwili, skoro pacierze odprawił,
Senat woienny do niego się zbierał
W przestrony37 namiot, gdzie więc38 zawieraią39
To, co gdzieindziey40 wykonywać maią.
21.
Duch nową natchnął myśl z niebieskiey sprawy,
Y taką mowę uczynił ku niemu:
«Odpuść winnemu, Hetmanie łaskawy!
Znam się42, że łaski grzechowi świeżemu
Proszę u ciebie y prętkiey43 przeprawy44;
Y sam podobno45 mniemasz, że za winy
Tak świeże — złe są skwapliwe46 przyczyny47.
22.
Którego znaią, iako dobrotliwy;
Y że te prośby ia do ciebie niosę,
Któremuś ty zwykł zawsze być chętliwy48;
Więc, że przyczyny49 za Rynaldem wnoszę;
Więc, że od wszystkich; iestem niewątpliwy50,
Że na to słuszne będziesz chciał mieć względy,
Y dopuścisz mu, krwią zmyć przeszłe błędy.
23.
Będzie śmiał walczyć abo rąbać w lesie?
Kto na śmierć póydzie z piersiami mężnemi,
W naygorszem razie y w naygorszem czesie53?
Uyrzysz go, kiedy póydzie przed wszystkimi,
Y odważone54 zdrowie swe poniesie
Lub pieszo na mur, lubo w polu koniem;
Ach, wróć go woysku, co tak tęskni po niem!
24.
Sobie rycerza y woysku wszystkiemu55,
Wróć teskliwemu56 pociechę ludowi,
A przytem sławę wróć iemu samemu!
Niechay swe zwykłe dzielności odnowi,
Niech ma od ciebie plac57 męstwu swoiemu.
Niech iawnie czyni dzieła godne siebie,
Niech się woiennych spraw uczy od ciebie».
25.
Świadek życzliwych chęci: wstał szmer potem.
Goffred, iakoby dopiero się skłonił.
Iakoby pierwey nic nie myślił o tem —
Tak odpowiedział: «A któżby się zbronił
Y naleganiom y prośbom oto-tem58?
Niechay ustąpi ostrość59, iako chcecie;
Niech prawo będzie, co wszyscy każecie.
26.
Ale niechay gniew y bystrość60 hamuie;
Niech odpowiada nadzieiom sprawami,
Niech się tak, iako przystoi — sprawnie.
Tobie należy swemi sposobami.
Gwelfie — pytać się, kędy się nayduie
Y twe posłańce po niego wyprawić,
Aby tem pręcey61 w woysku się mógł stawić».
27.
«Ia się — pry62 — będę w tę drogę gotował,
W dalekie kraie póydę odważony63,
Abym mu mego pana miecz darował.
Mąż to beł64 wielki, mężny, niestrwożony!»
Gwelf barzo65 beł rad, że się ofiarował
Sam na tę drogę, ale mu swoiego
Przydał Ubalda, męża ostrożnego.
28.
Różne zwyczaie y różne narody
Y pielgrzymował: y tam, gdzie lód taie
Zbytniem gorącem, y gdzie marzną wody;
Umiał ięzyki, wiedział obyczaie,
Wytrwał niewczasy y różne przygody.
Potem kiedy wiek miał dobrze nachyły66,
Przystał do Gwelfa y beł mu zbyt67 miły.
29.
Naleść70 Rynalda; a Gwelf tak iem radził,
Aby do tego miasta poiechali,
W którem Boemund stolicę zasadził.
Ten beł głos ludzki71, tak wszyscy trzymali72,
Że się tam bawił73, że się tam wprowadził.
Ale Piotr — widząc, że się w tem mylili,
Szedł do nich y tak mówił w oney chwili74:
30.
Za pospolitem nie idźcie mniemaniem:
Wódz to niepewny, w błędy zawiedziony75,
Y pewnie, że się omylicie na niem.
Iedźcie do morza blisko Askalony76,
Gdzie rzeka z cichem wpada w nie szemraniem,
Tam towarzysza moiego potkacie,
A co wam powie, temu wierzyć macie.
31.
Y wie odemnie o wyieździe waszem;
Nie zydzie77 wam nic na iego ludzkości
Y opatrzy78 was iakiem takiem79 wczasem80».
Dalszych niebieskich u niego skrytości
Badać nie chcieli; ale onem czasem
Świętego męża obadwa żegnali
Y pożegnawszy, w drogę się wybrali.
32.
Y czyniąc coraz to sporsze noclegi,
Do Askalony prosto obrócili
Swe niewściągnione y skwapliwe biegi,
Ieszcze od morza w dobrey beli mili,
Kędy się łamie o wysokie brzegi —
Kiedy ie rzeka iedna zatrzymała,
Co beła81 ze dżdża82 dopiero wezbrała.
33.
Prętkiemi pióry przyprawiona strzała;
Y iuż na pola y posiane niwy
Wychodząc z brzegów — bystre wody lała.
Myślą co czynić, a wtem mąż szedziwy83,
Któremu wielka pobożność przystała,
Szedł przeciwko84 niem niezwyczayną drogą
Y mokre wody suchą deptał nogą.
34.
Zimnem Tryonom podległe mieszkaią —
Gdy rzeki uymą kryształowe lody85,
Dzieci się po nich bespiecznie86 ślizaią87:
Tak on przez miękkie śmiele88 idzie wody,
Iako po ledzie89 — które go trzymaią;
Y gdzie ci stali patrząc na cud nowy,
Przeszedszy90 — takiej do nich użył mowy:
35.
O przyjaciele — y wodza wam trzeba.
Daleko iest ten, którego szukacie,
Od tego kraiu y od tego nieba.
O iako wiele ieszcze zwiedzić macie
Morza y ziemie91! iak wiele potrzeba
Niewczasu92 wytrwać, trudu y tęsknice93
Y iść za świata naszego granice!
36.
Pódźcie95 do mego skrytego mieszkania,
A tam przestrogi o przyszłey pogodzie96
Y potrzebne wam dam napominania».
Wtem iem rozkazał mieysce czynić wodzie97
A ta, słuchaiąc iego rozkazania,
Po obu stronach wspiętrzona wisiała
Y suchą drogę środkiem ukazała.
37.
Podziemne lochy staruszek pochyły98
Przez skąpe światło, iakie śle w zielone
Lasy niepełna Phebe99 słabey siły.
Widzieli iednak iaskinie przestrone100
Pełne wód, skąd tu wszystkie idą żyły,
Z których to zdroie, to rzeki głębokie,
To wynikaią ieziora szerokie.
38.
Skąd Ganges, Hidasp, Eufrates wychodzi;
Y insze mnieysze: więc skąd skryte swoie
Nil siedmiorogi101 początki wywodzi.
Niżey beły z wód srebrnych żywe zdroie,
Z których się kruszec rozmaity rodzi:
Iako się skoro słońcem wyczyściły,
Y miękkie wody w złote skrzepły bryły.
39.
Brzegi są w drogie ubrane kamienie,
Które tak iako natknione102 świecami,
Noc y czarnawe wyganiaią cienie:
Tu hyiacynty świecą z saphirami103,
Tu karbunkuły wydaią płomienie.
Tu dyainenty ogniami ciskaią,
Smarag się śmieie, rubiny błyskaią.
40.
Y w dziwach wielkich myśli utopili,
Y oba105 słowa przemówić nie śmieli,
Tylko — iak niemi — na wodza patrzyli.
Ale się Ubald nakoniec106 ośmieli:
«Ktoś — pry107 — o oycze? gdzieśmy teraz? czyli
Daley nas wiedziesz? y dokąd? niech wiemy,
Czy to sen, czy rzecz prawdziwą widziemy108?»
41.
Y wszystkorodney ziemie110 głębokości;
Kiedyby111 nie ia (że się to wspomionie112)
Musielibyście błądzić w iey wnętrzności.
Uyrzycie wnetże113 móy pałac przy stronie114,
Pełen niebieskiey y dziwney iasności.
Z rodzicówem się pogańskśch urodził,
Alem się przez krzest — Bóg tak chciał — odrodził.
42.
Y takie rzeczy działy się przez czary;
Tego mię Ociec uchował łaskawy,
Abym miał czartom oddawać ofiary.
To ustawiczne inoie są zabawy115:
Badać, iaką moc zioła, iakie dary
Wody y insze rzeczy skryte maią
Y iakiem biegiem planety biegaią.
43.
Głęboko w ziemi mam swoie mieszkanie.
Y na Karmelu górze, kiedy trzeba
Y na Libanie moie obcowanie116.
Tam ia Iowisza — tak iako potrzeba —
Tam Marsa widzę, y tam patrzę na nie.
Iako się która z biegiem swem odprawi,
Łaskawieli się, groźnoli117 postawi.
44.
Widzę obłoki wielkie pod nogami,
Iako się wiatry rodzą pod niebiosy119.
Iako się tęcze maluią farbami,
Iako deszcz y śnieg, iako nocne rosy,
Iako pioruny, wichry z kometami.
Ale zaś — żem tak wielkie rzeczy umiał,
Więcey niż trzeba o sobie rozumiał:
45.
Przyszedłem potem z oney mey godności,
Żem się śmiał (o błąd, o móy rozum gruby!)
Tylko nie równać Boskiey wszechmocności.
Ale skoro mię wasz Piotr wieczney zguby
Zbawił y duszę omył z nieczystości,
Obrócił potem w górę moie oczy
Y dał tępemu wzrokowi pomocy.
46.
Y że nasz rozum — cień ku prawdzie wieczney
Y śmiałem się sam z oney moiey wzrzędy122
Y z oney pychy głupiey y bezecney123.
Iednak pilnuię (acz różnemi względy)
Pierwszey zabawy, ale iuż bespieczny124,
Bom się iuż teraz daleko125 zinaczył126:
Bogam127 za pierwszy cel sobie naznaczył.
47.
Uczy, prowadzi, On mi rozkazuie;
Y często dzieła godne swoiey ręki
Przez nas niegodne sługi swe sprawuie.
Y teraz zdarzy, że wielki przezdzięki128
Rycerz się wróci y swoich zratuie.
On mi to ziawił y iuż całe lato,
Wyglądając was, oczekiwam129 na to».
48.
Swego pałacu, gdzie więc odpoczywa;
Na kształt iaskiniey y lochu iakiego,
W niem pełno gmachów y sal, iako bywa.
Cokolwiek w sobie ziemia ma drogiego,
Co kosztownego w łonie swem zakrywa,
Wszystko tam beło131, a nie urobiony,
Ale się raczey zdał być urodzony.
49.
Którzy porządnie do stołu służyli;
Sztuk133 kryształowych — tam gdzie goście siedli —
Y złotych wielką liczbę rozłożyli.
A skoro się dway rycerze naiedli
Y przyrodzone134 żądze umorzyli:
«Czas — prawi135 starzec — abym wam przyprawy
Insze dał na stół y insze potrawy.
50.
Co zła Armida w obozie broiła:
Iako przednieysze rycerze136 y głowy
Ponamawiała y pouwodziła,
Więc iako na nie137 włożyła okowy,
Iako ie138 długo w więzieniu trapiła,
Iako ie potem posłała do Gazy,
Iakie wtem139 zasię140 nalazła141 przekazy142.
51.
Iako się gryzła y iako się piekła,
Kiedy onych swych więźniów postradała143;
Z wielkiego gniewu dobrze się nie wściekła144,
Ręce od iadu sobie pokąsała
Y wielkiem gniewem zapalona rzekła:
«Oy nie będzieć to, aby się tak śmiele145
Chlubił, że mi tak więźniów odbił wiele.
52.
Niech cierpi to, co oni cierpieć mieli.
Ale to ieszcze małeby karanie146,
Chcę, żeby wszyscy za niego cierpieli!»
To rzekszy147, nową zdradę myśli na nie148,
Któreyeście wy dotąd nie słyszeli:
Przyszła tam, kędy149 od Rynalda zbici
Iey ludzie beli, a waszy odbici.
53.
W inszą pogańską zbroię beł ubrany;
Podobno aby snadniey150 tak uść tayny151
Mógł w ladaiakiey zbroi niepoznany.
Ona zaś w iego on blach iednostayny
Trupa bez głowy włożyła w zamiany
Y przy rzece go porzucić kazała,
Wiedząc, że tam iść rota wasza miała.
54.
Co ustawicznie tam y sam biegali;
Coraz od siebie iednych wysyłała,
A drudzy się wzad152 z obozu wracali.
Więc y z duchami często rozmawiała,
Co iey nowiny wszystkie powiadali.
Tam na ustroniu położyła ciało,
Które się prawie153 do iey zdrady zdało.
55.
Ubrawszy go wprzód w pasterskie odzienie;
Słów go — iako miał mówić — nauczyła,
On też uczynił wszystko iey zlecenie.
Ten mówił z rotą, która tam iezdziła.
Y wsiał między was ono złe nasienie,
Skąd potem zwady y niezgody poszły,
Y zamieszania y bunty urosły.
56.
Że od Goffreda Rynald beł zabity,
Ale się prętko ludzie obaczyli,
Y fałsz zmyślony prętko beł odkryty.
Takci Armida chytrze w oney chwili
Robiła, a gniew żarł ią iadowity.
Teraz cierpliwie posłuchaycie mało,
Co się zaś potem Rynaldowi stało.
57.
Dybie nad ścieszką na skrytem przechodzie;
Tam gdzie się Oront154 dzieląc, wysep nowy
Czyni y znowu obie łączy wodzie.
Nad rzeką beł słup wielki marmurowy,
Czółn155 mały blisko. Tam — o swey przygodzie
Nie wiedząc — Rynald idzie, gdzie zakryta
Stała; y patrzy y na słupie czyta:
58.
Obrócił gościu spracowane nogi,
Wschodnie, zachodnie kraie y narody
Nie maią tego, co ma wysep drogi.
Ieśli chcesz widzieć, przepraw się przez wody».
On zaraz idzie, próżny wszelkiey trwogi,
Ale, iż on czółn157 mały beł — zostawił
Giermki swe, a sam tylko się przeprawił.
59.
Oczy obraca, ale nic nie widzi
Okrom wód, sadów, łąk z wonnemi zioły,
Y tak rozumie, że ktoś z niego szydzi.
Iednak on wysep sam tak iest wesoły,
Że się za swoie uciechy nie wstydzi,
Zaczem tam usiadł y przyłbicę złożył,
Potem na piękney trawie się położył.
60.
Szum nowy y dźwięk rzeka wypuszczała
Y obracaiąc w koła swoie rosy,
To na dół, to ie na wierzch wyrzucała.
Patrzy, aż naprzód złote widać włosy,
Potem twarz gładką dziewka ukazała,
Więc pełne piersi, więc insze piękności,
Aż po wstydliwey natury skrytości.
61.
Abo bogini wychodzi leniwa;
A choć prawdziwey nie doszła syreny159,
Bo beła larwa piekielna fałszywa —
Przedsie160 się zdało, że nie więtszey ceny
Beła gładkością161 syrena prawdziwa;
Iako piękną twarz, tak piękny głos miała,
Śmiało się niebo, kiedy tak śpiewała:
62.
Póki was w szatę zieloną ubiera,
Niech waszych młodych myśli nie uwodzi
Zdradliwa sława, co się was napiera.
Ten, który za tem, co mu lubo — chodzi162,
Co owoc swych lat swego czasu zbiera,
Dopiero mądry; tak chce przyrodzenie163,
Tak radzi na swe łaskawe stworzenie.
63.
(Który tak prętko przemiia) miececie164?
Imię to tylko y znikome mary,
Słowa bez rzeczy: co cnotą zowiecie.
Sława, ta którey palicie ofiary,
Którey z takiemi trudy pilnuiecie:
Sen, abo raczey snu lekkiego cienie,
Co zaraz zginą, gdy lada wiatr wienie165.
64.
Roskoszy166, niechay swe pociechy maią;
Niech w niepamięci przeszłe troski kryią,
Przyszłych — przed czasem niech nie wspominaią.
Wszystko za iedno: niech pioruny biią,
Niech nieba grożą, niechay się gniewaią;
To rozum, to iest umieć żyć na świecie!
Czemuż natury nie naśladuiecie?«
65.
Znienagła167 myśli w młodzieńczyku łudził,
Bo zwyciężony głosem swey zwodnice,
Usnął tak twardo — choć się beł nie strudził —
Żeby go beły ani trzaskawice,
Ani grom, ani piorun nie obudził.
A wtem z zasadki168 Armida złośliwa
Biegła do niego, prętkiey169 pomsty chciwa.
66.
Ale uyrzawszy piękny sen y oczy
Wdzięcznego śmiechu pełne, choć zawarte —
(Cóż gdy otwarte? cóż gdy niemi toczy?!)
Zmiękczyła serce na pomstę uparte,
Y podle niego siadła, zbywszy mocy170,
Y czuie sama, że ią gniew opuszcza,
Ani chciwego oka z niego spuszcza.
67.
Którą mu żywe poty ucierała.
Gorąco — które nań słoneczne wozy
Ciskały — wiatr mu czyniąc, odganiała.
Y (ktoby wierzył?!) swoie skryte mrozy
Ogniem zawartych oczu rozgrzewała.
Tak serce miękczy twarda okrutnica,
Z nieprzyiaciółki — nowa miłośnica.
68.
Ma w sobie dosyć, nazbierała siła174;
Potem z niey łańcuch piękny y chędogi175
Y miękki, ale mocny urobiła.
Ten mu na szyię, na ręce, na nogi,
(Którem y teraz związany) włożyła.
Y kiedy twardem snem uśpiony leży,
Wziąwszy go na wóz, po powietrzu bieży.
69.
Y zamek, który woda w krąg obchodzi;
Ale boiąc się o swego miłego,
W wielki ocean kryiomo176 uchodzi,
Gdzie ponno177 nigdy od brzegu naszego,
Abo178 zbyt179 rzadko — idą prętkie180 łodzi;
Tam sobie wysep niewielki obrała,
W którem od ludzi daleko mieszkała.
70.
Co od Fortuny ma swoie nazwisko;
Kędy na przykrej góry wierzch wysoki
Chodziła często na swoie igrzysko.
Tey — przez swe czary — ramiona y boki
Nakryła śniegiem; ale wierzchu blisko,
Głowę iey tylko samę zieleniła
Y ozdobny tam pałac założyła.
71.
Brzydkiemi żywot wiedzie roskoszami182.
Z tego więzienia, z tak dalekiey strony
Wywieść go macie z takiemi trudami.
Ale wczas183 wiedzcie, że iest osadzony
Pałac y góra pilnemi strażami;
Iednak nie będą y te miały mocy:
Będziecie mieli na nie swe pomocy184.
72
Młoda na twarzy, chocia zeszła186 laty.
Którą po włosiech187 splecionych na czele188
Y różnych barwach poznacie u szaty.
Ta was tak prętko189 (rzec tak mogę śmiele)
Morzem na wysep poniesie bogaty,
Że ptak Iowiszów słabszem bieży lotem,
Y ta was nazad190 przyprowadzi potem.
73.
Gdzie iest mieszkanie brzydkiey czarownice192
Y wielkie smoki z długiemi ogony193,
Lwy, wieprze dzikie, straszne niedźwiedzice —
Wznieście tę rózgę, a zarazem w strony194
Ucieką smocy195 y okrutne lwice.
Ale kiedy iuż na górę wleziecie,
Niebespieczeństwo196 więtsze197 mieć będziecie.
74.
Które przychęca199 ludzie200 upragnione.
Ale w krysztale przeźroczystem kryie
Śmiertelne iady201 chytrze zataione;
Y kto się z niego by namniey202 napiie:
Śmiech niesłychany leie w opoione,
Śmiech niesłychany, bo tak długo musi
Śmiać się upity, aż go śmiech zadusi.
75.
(Przebóg was proszę!) wody uciekaycie;
Nagotowane na brzegu obiady
Y z truciznami potrawy puszczaycie;
Dziewczyny piękne (słuchaycie mey rady!)
Chytre, powabne daleko miiaycie;
Nie dbaycie na śmiech y na chciwe wzroki,
A śmiele idźcie na zamek wysoki.
76.
Okrąg ze stem203 dróg wątpliwych204 uyrzycie,
Który na karcie205 dam wam opisany.
Że nie zmylicie y nie zabłądzicie.
Daley pięknemi zioły malowany
Z labiryntami ogród obaczycie:
Tam leżącego bohatyra w chłodzie.
Z swoią kochaną naydziecie w ogrodzie.
77.
Abo z ogroda207 ustąpi do dworu —
Niech przedeń208 prętko ieden z tarczą skoczy
Dyamentową, niebieskiego wzoru.
Niech się w niey przeyrzy, niechay się w niey zoczy209
Y niech się wstydzi miękkiego ubioru.
Bydź210 może, że tak widząc swą sromotę211,
Tę tak wszeteczną212 porzuci niecnotę.
78.
To tylko, że iuż bespiecznie możecie
Wybrać się w swoię213 naznaczoną drogę,
Którą szczęśliwą (da Bóg) mieć będziecie;
Y chowaiąc tę odemnie przestrogę.
Rycerza nazad od niey uwiedziecie.
Y choć w swe gusła y w swe ufa czary,
Nie dowie się wprzód o was z żadney miary.
79.
Nie mniey szczęśliwe wzad będziecie mieli.
Ale iuż na sen nocne radzą cienie,
Y wam też iuż czas brać się do pościeli».
To rzekszy, wiódł ich y dał iem złożenie214;
Oni też dłużey bawić go nie chcieli
Y przedsiębrali odpoczynki swoie,
A starzec odszedł na zwykłe pokoie.
Koniec pieśni czternastey.
- macierze (starop. forma) — dziś D.lp r.ż.: macierzy; tzn. matki; wielka macierz: ziemia. [przypis edytorski] ↩
- od lekkiego wiatru (starop.) — przez lekki wiatr (prowadzona). [przypis edytorski] ↩
- w onej dobie (starop.) — w tym czasie, w tej chwili; wtedy. [przypis edytorski] ↩
- oczy obie (starop.) — daw. forma liczby podwójnej. [przypis edytorski] ↩
- ochędożony (starop.) — uporządkowany. [przypis edytorski] ↩
- źwierciedle (starop. forma) — dziś N.lp: (w) zwierciadle. [przypis edytorski] ↩
- beł (starop. forma) — dziś popr.: był. [przypis edytorski] ↩
- natkniony gwiazdami (starop.) — utkany gwiazdami. [przypis edytorski] ↩
- armonia (starop.) — harmonia. [przypis edytorski] ↩
- znotować (starop.) — spuścić z tonu, ustąpić; [por. stonowane np. barwy; red. WL]. [przypis redakcyjny] ↩
- Ugon — zmarły brat króla francuskiego Filipa. [przypis redakcyjny] ↩
- pry (starop. forma) — skrót od: prawi; tj. mówi. [przypis edytorski] ↩
- prętkość (starop. forma ort.) — dziś popr.: prędkość. [przypis edytorski] ↩
- w onej dobie (starop.) — w tym czasie; w tym momencie; wtedy. [przypis edytorski] ↩
- że go ledwie znaki (starop. forma) — że go ledwie znać; że go ledwie widać. [przypis edytorski] ↩
- krążyć (starop.) — tu: okrążać; morze ziemię krąży: morze opływa ziemię, otacza ziemię. [przypis redakcyjny] ↩
- wysep (starop. forma) — dziś r.ż.: wyspa. [przypis edytorski] ↩
- pojrzał (starop. forma) — dziś: spojrzał. [przypis edytorski] ↩
- zorze (starop. forma) — dziś D.lp r.ż.: (z) zorzy. [przypis edytorski] ↩
- zdumiały (starop. forma) — zdumiony. [przypis edytorski] ↩
- ziemie (starop. forma) — dziś D.lp r.ż.: ziemi. [przypis edytorski] ↩
- nic nie ubędzie tem (starop. konstrukcja) — nic przez to nie ubędzie. [przypis edytorski] ↩
- niewiem (starop. forma ort.) — dziś popr.: nie wiem. [przypis edytorski] ↩
- jeśli się to godzi (starop. konstrukcja) — czy to wypada; czy to przystoi. [przypis edytorski] ↩
- na swoich ręku (starop.) — forma daw. liczby podwójnej; dziś na swoich rękach. [przypis edytorski] ↩
- żeby to beło z ujmą twej zwierzchności (starop.) — że byłoby to z ujmą twej zwierzchności; że przyniosłoby to ujmę twojemu stanowisku. [przypis edytorski] ↩
- prawie (starop.) — prawdziwie; tu: dokładnie, akurat. [przypis edytorski] ↩
- któremu życzliwe swe tajemnice nieba odkrywają (starop.) — szyk przestawny; inaczej: któremu nieba życzliwe odkrywają swe tajemnice. [przypis edytorski] ↩
- skwapliwy (starop.) — (zbyt) prędki, pochopny. [przypis edytorski] ↩
- prętko (starop. forma) — dziś popr.: prędko. [przypis edytorski] ↩
- tylkoć powiem (starop.) — skrót od: tylko ci powiem. [przypis edytorski] ↩
- wyknąć czego (starop.) — przywykać do czego; Niech wczas twe serce przyszłych pociech wyknie: Niech zawczasu twoje serce przywyka do przyszłych pociech. [przypis edytorski] ↩
- rzekszy (starop. forma) — dziś popr.: rzekłszy. [przypis edytorski] ↩
- jako rzadki (...) dym (...) zniknie (starop.) — jak rzadki dym zniknie; rozpłynie się jak dym. [przypis edytorski] ↩
- beł (...) wyprawił (starop. forma) — był wyprawił; konstrukcja daw. czasu zaprzeszłego, wyrażającego czynność wcześniejszą od pozostałych czynności i stanów zapisanych w czasie przeszłym prostym; znaczenie: wyprawił wcześniej, uprzednio, kiedyś itp. [przypis edytorski] ↩
- znienagła (starop.) — powoli, stopniowo. [przypis edytorski] ↩
- przestrony (starop.) — przestronny; obszerny. [przypis edytorski] ↩
- więc (starop.) — zatem. [przypis edytorski] ↩
- zawieraią (starop.) — zamykają. [przypis edytorski] ↩
- gdzieindziej (starop. forma ort.) — dziś popr.: gdzie indziej. [przypis edytorski] ↩
- inszemi (starop. forma) — (z) innymi. [przypis edytorski] ↩
- znam się (starop.) — wiem. [przypis edytorski] ↩
- prętki (starop. forma ort.) — dziś popr.: prędki; szybki, niezwłoczny, natychmiastowy. [przypis edytorski] ↩
- przeprawa (starop.) — pojednanie, przejednanie. [przypis redakcyjny] ↩
- podobno (starop.) — prawdopodobnie; zapewne. [przypis edytorski] ↩
- skwapliwy (starop.) — prędki, pochopny. [przypis edytorski] ↩
- przyczyny (starop.) — tu: przyczynianie się; wstawiennictwo. [przypis edytorski] ↩
- chętliwy (starop.) — przychylny. [przypis edytorski] ↩
- przyczyny wnosić za kim (starop.) — przyczyniać się za kim; wstawiać się za kim. [przypis edytorski] ↩
- jestem niewątpliwy (starop.) — nie mam wątpliwości. [przypis edytorski] ↩
- okrom (starop.) — oprócz. [przypis edytorski] ↩
- dziwy (starop. forma) —dziś N.lm: (z) dziwami. [przypis edytorski] ↩
- czesie (starop. forma) — dziś Msc.lp: (w) czasie. [przypis edytorski] ↩
- odważony (starop.) — dziś: odważny. [przypis edytorski] ↩
- wszystkiemu (starop.) — całemu. [przypis edytorski] ↩
- teskliwy (starop.) — stęskniony. [przypis edytorski] ↩
- mieć plac od kogo (starop.) — dostać od kogo miejsce (przestrzeń, okazję); niech ma od ciebie plac męstwu swoiemu: daj mu przestrzeń (sposobność) dla ukazania jego męstwa. [przypis edytorski] ↩
- oto-tem (starop.) — tym oto (prośbom). [przypis edytorski] ↩
- ostrość (starop.) — tu: surowość. [przypis edytorski] ↩
- bystrość (starop.) — tu: popędliwość; nadmierna szybkość w działaniu. [przypis edytorski] ↩
- pręcej (starop. forma ort.) — dziś popr.: prędzej. [przypis edytorski] ↩
- pry (starop. forma) — skrót od: prawi; tj. mówi. [przypis edytorski] ↩
- pójdę odważony (starop.) — pójdę odważnie. [przypis edytorski] ↩
- beł (starop. forma) — dziś popr.: był. [przypis edytorski] ↩
- barzo (starop. forma) — dziś popr.: bardzo. [przypis edytorski] ↩
- nachyły (starop.) — podeszły. [przypis redakcyjny] ↩
- zbyt (starop.) — ogromnie, bardzo. [przypis edytorski] ↩
- na on czas (starop.) — w tym czasie; wtedy. [przypis edytorski] ↩
- pracą na się brali (starop. forma) — brali na siebie pracę; brali na siebie trud. [przypis edytorski] ↩
- naleść a. naleźć (starop.) — znaleźć, napotkać. [przypis edytorski] ↩
- ten beł głos ludzki (starop.) — takie było zdanie wśród ludzi. [przypis edytorski] ↩
- trzymać co (starop.) — utrzymywać co. [przypis edytorski] ↩
- bawić się gdzie (starop.) — przebywać gdzie. [przypis edytorski] ↩
- w onej chwili (starop.) — w tej chwili; wtedy. [przypis edytorski] ↩
- w błędy zawiedziony (starop.) — wprowadzony w błąd; zbłąkany, błędny. [przypis edytorski] ↩
- Askalona — miasto w Palestynie na płd.-zach. od Jerozolimy. [przypis redakcyjny] ↩
- nie zidzie wam nic na jego ludzkości (starop.) — nie będzie wam zbywać jego współczucia (zrozumienia itp.). [przypis edytorski] ↩
- opatrzyć czym (starop.) — zaopatrzyć w co; zapewnić co. [przypis edytorski] ↩
- jakiem takiem (starop.) — jakim takim; znośnym. [przypis edytorski] ↩
- wczas (starop.) — odpoczynek, wypoczynek. [przypis edytorski] ↩
- beła (...) wezbrała (starop. forma) — była wezbrała; konstrukcja daw. czasu zaprzeszłego, wyrażającego czynność wcześniejszą od pozostałych czynności i stanów zapisanych w czasie przeszłym prostym; znaczenie: wezbrała wcześniej, uprzednio, kiedyś itp. [przypis edytorski] ↩
- ze dżdża (starop.) — od deszczu. [przypis edytorski] ↩
- szedziwy (starop.) — sędziwy; stary. [przypis edytorski] ↩
- szedł przeciwko niem (starop.) — szedł naprzeciw nim. [przypis edytorski] ↩
- gdy rzeki ujmą kryształowe lody (starop.) — gdy kryształowe lody skują rzeki. [przypis edytorski] ↩
- bespiecznie (starop. forma ort.) — dziś popr.: bezpiecznie. [przypis edytorski] ↩
- ślizać się (starop. forma) — ślizgać się; tu 3.os.lm: ślizają, dziś: ślizgają. [przypis edytorski] ↩
- śmiele (starop. forma) — dziś popr.: śmiało. [przypis edytorski] ↩
- ledzie (starop. forma) — (po) lodzie. [przypis edytorski] ↩
- przeszedszy (starop. forma) — przeszedłszy. [przypis edytorski] ↩
- ziemie (starop. forma) — dziś D.lp r.ż.: (wiele) ziemi. [przypis edytorski] ↩
- niewczas (starop.) — niewygoda; trud. [przypis edytorski] ↩
- tęsknice (starop. forma) — dziś D.lp r.ż.: tęsknicy; tęsknoty. [przypis edytorski] ↩
- chód pracowity (starop.) — uciążliwa droga; męcząca wędrówka. [przypis edytorski] ↩
- pódźcie (starop. forma) — dziś popr.: pójdźcie. [przypis edytorski] ↩
- pogoda (starop.) — sposobność, stosowna pora. [przypis edytorski] ↩
- wtem jem rozkazał miejsce czynić wodzie (starop.) — wtedy rozkazał wodzie, aby im uczyniła miejsce. [przypis edytorski] ↩
- pochyły (starop.) — osłabiony, wątły; pochylony. [przypis edytorski] ↩
- Phebe — Artemis (Dyana), księżyc. [przypis redakcyjny] ↩
- przestrone (starop.) — przestronny, obszerny. [przypis edytorski] ↩
- siedmiorogi Nil — Nil o siedmiu odnogach. [przypis edytorski] ↩
- natkniony (starop.) — utkany, poprzetykany. [przypis edytorski] ↩
- saphiry (starop.) — szafiry. [przypis edytorski] ↩
- barzo (starop. forma) — dziś popr.: bardzo. [przypis edytorski] ↩
- oba (starop. forma) — obaj. [przypis edytorski] ↩
- nakoniec (starop. forma ort.) — dziś popr.: na koniec; w końcu, ostatecznie. [przypis edytorski] ↩
- pry (starop. forma) — skrót od: prawi; tj. mówi. [przypis edytorski] ↩
- widziemy (starop. forma) — dziś popr.: widzimy. [przypis edytorski] ↩
- prawić (starop.) — mówić. [przypis edytorski] ↩
- ziemie (starop. forma) — dziś D.lp r.ż.: ziemi; wszystkorodna ziemia. [przypis redakcyjny] ↩
- kiedyby (starop.) — gdyby. [przypis edytorski] ↩
- że się to wspomionie (starop. konstrukcja) — że się o tym wspomni. [przypis edytorski] ↩
- wnetże (starop.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że: wkrótce, niedługo. [przypis edytorski] ↩
- przy stronie (starop.) — z boku. [przypis edytorski] ↩
- zabawa (starop.) — zajęcie. [przypis edytorski] ↩
- obcowanie (starop.) — mieszkanie. [przypis redakcyjny] ↩
- łaskawieli się, groźnoli (starop.) — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: czy łaskawie, czy groźnie. [przypis edytorski] ↩
- rozkoszy (starop. forma) — rozkosze. [przypis edytorski] ↩
- pod niebiosy (starop. forma) — dziś N.lm: pod niebiosami; pod niebem. [przypis edytorski] ↩
- takem beł zhardział (starop.) — konstrukcja z przestawną końcówką czasownika w formie daw. czasu zaprzeszłego, wyrażającego czynność wcześniejszą od pozostałych czynności i stanów zapisanych w czasie przeszłym prostym; znaczenie: tak zhardziałem wcześniej (uprzednio, kiedyś itp.). [przypis edytorski] ↩
- zatemem poznał (starop.) — konstrukcja z przestawną końcówką czasownika; inaczej: zatem poznałem; potem poznałem. [przypis edytorski] ↩
- wzrzęda (starop.) — zbytnia troskliwość. [przypis edytorski] ↩
- bezecny (starop.) — nic niewarty. [przypis edytorski] ↩
- bespieczny (starop. forma ort.) — dziś popr.: bezpieczny. [przypis edytorski] ↩
- daleko (starop.) — bardzo. [przypis edytorski] ↩
- zinaczyć się (starop.) — przemienić się. [przypis edytorski] ↩
- Bogam (...) naznaczył (starop. forma) — konstrukcja z przestawną końcówką czasownika; inaczej: Boga naznaczyłem. [przypis edytorski] ↩
- przezdzięki (starop.) — niechętnie, wbrew woli, opornie, gwałtem, z trudnością. [przypis redakcyjny] ↩
- oczekiwam (starop. forma) — dziś popr.: oczekuję. [przypis edytorski] ↩
- wiódł je (starop.) — wiódł ich. [przypis edytorski] ↩
- beło (starop. forma) — dziś popr.: było. [przypis edytorski] ↩
- kędy (starop.) — gdzie. [przypis edytorski] ↩
- sztuki (starop.) — nakrycia, sztućce. [przypis edytorski] ↩
- przyrodzony (starop.) — naturalny. [przypis edytorski] ↩
- prawić (starop.) — mówić. [przypis edytorski] ↩
- rycerze (starop. forma) — rycerzy. [przypis edytorski] ↩
- na nie (starop. forma) — na nich. [przypis edytorski] ↩
- je (starop. forma) — dziś: ich. [przypis edytorski] ↩
- wtem (starop.) — tu: tymczasem. [przypis edytorski] ↩
- zasię (starop.) — więc, zatem. [przypis edytorski] ↩
- nalazła (starop.) — znalazła; napotkała. [przypis edytorski] ↩
- przekazy (starop.) — przeszkody. [przypis redakcyjny] ↩
- postradać (starop.) — stracić. [przypis edytorski] ↩
- dobrze się nie wściekła (starop.) — o mało się nie wściekła. [przypis edytorski] ↩
- śmiele (starop. forma) — dziś popr.: śmiało. [przypis edytorski] ↩
- małeby karanie (starop.) — zdanie eliptyczne, inaczej: małe by [było] karanie; mała byłaby kara. [przypis edytorski] ↩
- rzekszy (starop. forma) — dziś popr.: rzekłszy. [przypis edytorski] ↩
- na nie (starop. forma) — na nich (na rycerzy). [przypis edytorski] ↩
- kędy (starop.) — gdzie. [przypis edytorski] ↩
- snadniej (starop.) — łatwiej. [przypis edytorski] ↩
- uść tajny (starop.) — ujść tajemnie. [przypis edytorski] ↩
- wzad (starop.) — do tyłu, z powrotem. [przypis edytorski] ↩
- prawie (starop.) — prawdziwie, naprawdę; rzeczywiście. [przypis edytorski] ↩
- Oront — rzeka w Syrii. [przypis redakcyjny] ↩
- czółn (starop. forma) — daw. r.m., dziś r.n.: czółno. [przypis redakcyjny] ↩
- luboś (starop.) — czyś. [przypis edytorski] ↩
- czółn (starop. forma) — daw. r.m., dziś r.n.: czółno. [przypis redakcyjny] ↩
- wątpliwy (starop.) — niepewny, pełen wątpliwości. [przypis edytorski] ↩
- prawdziwej nie doszła syreny (starop.) — nie dorównywała prawdziwej syrenie. [przypis edytorski] ↩
- przedsie a. przedsię (starop.) — przecież, jednak, a jednak. [przypis edytorski] ↩
- gładkość (starop.) — uroda. [przypis edytorski] ↩
- który za tem, co mu lubo, chodzi (starop. konstrukcja) — który kieruje się tym, co jest mu miłe; podąża za tym, co dla niego przyjemne. [przypis edytorski] ↩
- przyrodzenie (starop.) — natura. [przypis edytorski] ↩
- miececie (starop. forma) — 2.os.lm: miotacie; rzucacie, tu: porzucacie, odrzucacie. [przypis edytorski] ↩
- wienie (starop. forma) — dziś popr. 3.os.lp: wionie; powieje. [przypis edytorski] ↩
- roskoszy (starop. forma ort.) — dziś popr. D.lp r.ż.: rozkoszy. [przypis edytorski] ↩
- znienagła (starop.) — powoli, stopniowo. [przypis edytorski] ↩
- zasadka (starop.) — zasadzka. [przypis edytorski] ↩
- prętki (starop. forma ort.) — dziś popr.: prędki; szybki, niezwłoczny, natychmiastowy. [przypis edytorski] ↩
- zbywszy mocy (starop.) — straciwszy siły. [przypis edytorski] ↩
- bawełnica (starop.) — suknia lub materia bawełniana. [przypis redakcyjny] ↩
- różej, liliej (starop. formy) — dziś D.lm r.ż.: róż, lilii. [przypis edytorski] ↩
- wysep (starop. forma) — dziś r.ż.: wyspa. [przypis edytorski] ↩
- siła (starop.) — mnóstwo. [przypis edytorski] ↩
- chędogi (starop.) — porządny. [przypis edytorski] ↩
- kryjomo (starop.) — po kryjomu; w tajemnicy. [przypis edytorski] ↩
- ponno a. pono (starop.) — prawdopodobnie; zapewne. [przypis edytorski] ↩
- abo (starop.) — albo. [przypis edytorski] ↩
- zbyt (starop.) — bardzo, niezwykle. [przypis edytorski] ↩
- prętki (starop. forma ort.) — dziś popr.: prędki; szybki. [przypis edytorski] ↩
- ustawny (starop. forma) — ustawiczny; nieustanny. [przypis edytorski] ↩
- roskosz (starop. forma ort.) — rozkosz. [przypis edytorski] ↩
- wczas (starop.) — tu: zawczasu. [przypis edytorski] ↩
- pomocy (starop. forma) — dziś B.lm: pomoce. [przypis edytorski] ↩
- uszedszy (starop. forma) — uszedłszy. [przypis edytorski] ↩
- zeszły (starop.) — podeszły. [przypis redakcyjny] ↩
- włosiech (starop. forma) — dziś Msc.lp: (po) włosach. [przypis edytorski] ↩
- czele (starop. forma) — dziś Msc.lp: (na) czole. [przypis edytorski] ↩
- prętko (starop. forma) — dziś popr.: prędko; szybko. [przypis edytorski] ↩
- nazad (starop.) — z powrotem. [przypis edytorski] ↩
- piton (starop.) — [tu:] smok. [przypis redakcyjny] ↩
- czarownice (starop. forma) — czarownicy. [przypis edytorski] ↩
- ogony (starop. forma) — dziś N.lm: (z) ogonami. [przypis edytorski] ↩
- w strony (starop.) — tu: na boki. [przypis edytorski] ↩
- smocy (starop. forma) — dziś M.lm: smoki. [przypis edytorski] ↩
- niebespieczeństwo (starop. forma ort.) — niebezpieczeństwo. [przypis edytorski] ↩
- więtszy (starop. forma) — większy. [przypis edytorski] ↩
- źrzódło (starop. forma) — źródło. [przypis edytorski] ↩
- przychęcać (starop.) — nęcić, przynęcać; wabić. [przypis edytorski] ↩
- ludzie (starop.) — dziś B.lm: ludzi. [przypis edytorski] ↩
- jad (starop.) — tu: trucizna. [przypis edytorski] ↩
- by namniej (starop.) — choćby najmniej, choć odrobinę. [przypis edytorski] ↩
- ze stem dróg (starop. konstrukcja)— dziś: ze stoma drogami. [przypis edytorski] ↩
- wątpliwy (starop.) — tu: błędny. [przypis edytorski] ↩
- karta (starop.) — tu: mapa. [przypis edytorski] ↩
- w stronę rzucić oczy (starop.) — spojrzeć w bok. [przypis edytorski] ↩
- ogroda (starop. forma) — dziś D.lp: (z) ogrodu. [przypis edytorski] ↩
- przedeń (starop. forma) — tu skrót od: przed nią. [przypis edytorski] ↩
- zoczyć (starop.) — zobaczyć. [przypis edytorski] ↩
- bydź (starop. forma) — dziś popr. (po ubezdźwięcznieniu): być. [przypis edytorski] ↩
- sromota (starop.) — hańba, wstyd. [przypis edytorski] ↩
- wszeteczny (starop.) — wszędobylski, wścibski, ciekawy; tu: wyuzdany. [przypis edytorski] ↩
- swoję (starop. forma) — dziś popr.: (w) swoją. [przypis edytorski] ↩
- złożenie (starop.) — pokój, gościnny zwłaszcza. [przypis redakcyjny] ↩
Źródło i licencja
Domena publiczna · Torquato Tasso
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Jerozolima wyzwolona · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/tasso-jeruzalem-wyzwolona/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Domena publiczna · Piotr Kochanowski
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: translation
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.