Źródło i licencja tłumaczenia
AKT CZWARTY
Wspaniale ozdobiona sala; kolumny otoczone girlandami. Za sceną słychać oboje i flety.
SCENA I
JOANNA
sama
Po krwawych znojach wraca pokój miły.
Do świątyń Pańskich lud tłoczy się strojny.
Ganki i ołtarz kwieciem się okryły.
Wszędzie wesołość albo wczas spokojny
Nęcą po mieście lud z dala przybyły;
Reims nie ogarnie niezliczonych gości
Na wielkie święto chwały i radości.
A z wszystkich oczu bije blask wesela.
Co gniew i zemsta dzieliły przed porą,
Razem dziś szczęście i radość podziela.
Frank, co drżał tylko i cierpiał z pokorą,
Olbrzymem wzniósł się nad nieprzyjaciela.
Francyja, krusząc pęta swej niewoli,
Wita na tronie potomka swych króli!
Mnie jednej szczęście tych wszystkich nie wzrusza!
Moc potężniejsza serce mi wyrwała,
W obozie wrogów uwięzła ma dusza!
W proch mię poniża dawana mi chwała,
Hołdem jej zgryzot jątrzy się katusza.
Stronię od braci, uciekam z ich koła,
By ukryć rozpacz i wstyd mego czoła!
Nosić obraz męża? Ja?...
Światłoż1 łaski tajemniczej
W ziemskiem czuciu zgasnąć ma?
Ja, ludu mego pasterka,
Ja, Boga mego rycerka,
Ja — goreć miłością wroga?...
I nie ściągnęż2 niebios gromu?
I nie spłonęż3 ogniem sromu,
Przed okiem ludzi i Boga?
muzyka przechodzi z wolna w miękką, rzewną melodię
Dźwięk ich, czuję, urzekł mnie.
W każdym, zda się, ulubiony
Głos z wiatrami ku mnie tchnie!
Oby usłyszeć świst strzał i szczęk mieczy!
śród nich by może na nowo ożyła
Duszy mej siła!
Lecz te dźwięki! Lecz te nuty!
Myśl ich echem tylko brzmi.
Dusza mdleje od tęsknoty,
Serce taje w żalu łzy!
po pauzie z żywością
Widząc te oczy, ten wyraz oblicza?...
O, wprzód bym na się cios wolała zwabić!
Zbrodniąż jest6 ludzkość i litość dziewicza?
Ha, ludzkość, litość! Czuła żeś je wprzódy,
Gdy cię posłano nieść mord na morderce?
Czuła żeś litość, gdy Walijczyk młody
Błagał cię o nią? Milcz, milcz, podłe serce!
Nie kłam przed Bogiem! On zna prawdy skrytość.
Nie kłam nikczemnie! To nie była litość!...
Bóg chce mieć ślepe woli swej narzędzia.
Jam śmiała spojrzeć! Przeklęte źrenice!
Z ojca i stróża został tylko sędzia!
głos fletów odzywa się znowu. — Joanna pogrąża się
w smutną zadumę
Nie zamieniła na miecz wojowniczy!
Czemuż cię, czemu prosta moja dusza
Słuchać musiała, dębie tajemniczy?!
Królowo Niebios, oby twój przeczysty
Nigdy przede mną nie zjawił się blask!
Odbierz go, odbierz twój wieniec gwiaździsty!
Jam jest grzesznica, niegodna twych łask.
Chwałę niebios oczyma;
Przecież cel mój jest na ziemi,
W niebie dla mnie go nie ma!
O Wszechmocny, na mnieś włożył7!
Jaż8 zatwardzić jestem w stanie
Serce, któreś tkliwem stworzył?
Masz twe duchy, masz anioły!
Ich z twej chwały majestatu
Na śmiertelne ślij padoły!
Im zleć woli twojej czyny!
Im, wybranym, co bez winy,
Co bez serca, nieskalani,
Nieśmiertelni, niezachwiani
Ziemską trwogą, ni rozpaczą,
Ani czują, ani płaczą!
Nie dziewicy, nie pasterce,
Kładź ten ciężar na jej serce!
Co mi do ludów niezgody?
Swobodna, rada z ubogiej doli,
Wesoło pasłam me trzody.
Ty na krwawy popchnął bój!
Mojeż9 za to będą grzechy?...
Ach, to nie był wybór mój!
SCENA II
Agnieszka Sorel i Joanna
AGNIESZKA
wbiega w najwyższem poruszeniu i, postrzegając Joannę, rzuca się jej na szyję; lecz nagle cofa się i upada na kolana przed nią
JOANNA
usiłując ją podnieść
AGNIESZKA
Zbytek wesela przepełnił mą duszę.
Szukam cię; z Bogiem podzielić je muszę,
Niewidomego czczę w tobie, aniele!
Pójdź, skończ twe dzieło, ty, sprawczyni cudu!
Król, pan mój, Karol, śród swych parów koła,
Wodzowie, wojsko, tłum radosny ludu
Czekają na cię, by iść do kościoła.
Ja to widziałam! Ja słyszałam z dala
Okrzyk tryumfu narodu i miasta!
O, zbytek szczęścia tłoczy mię, przywala!...
Ratuj mię, wspieraj, bom słaba niewiasta.
Joanna podnosi ją z wolna w milczeniu — Agnieszka wpatruje się w nią i po chwili
Nie dzielisz sama? Nie dziw! Twoja dusza,
Co nieśmiertelny blask niebios widziała,
Ziemską się naszą radością nie wzrusza.
Joanna ujmuje ją gwałtownie za rękę, ale wnet ją znowu
opuszcza
Lecz precz ten oręż! Precz hełm z twego czoła!
Nie gardź słodszemi płci twojej zalety!
Miłość się zbliżyć nie śmie i nie zdoła,
Póki w twych ręku lśni miecz archanioła.
JOANNA
AGNIESZKA
Daj się miłości z twem sercem oswoić!
Stań się niewiastą!
JOANNA
Teraz? O, wiedź mię na mordy i boje!
Na groty wrogów! Tam ja się rozbroję,
Tam! Ale teraz! Murem, nie żelazem,
Kryć mi się od was... i od siebie razem!
AGNIESZKA
Miłość serc takich ma goreć daremnie?
Pięknie jest zyskać miłość bohatera,
Lecz piękniej stokroć kochać go wzajemnie!
Joanna odwraca się ze wstrętem
Hołdem rycerza? Nie! Możesz odrzucić,
Możesz nie kochać: lecz go nienawidzić!...
Nie! Nigdy, nigdy! Nienawiść ocucić
Może ten tylko, co nam chce wydzierać
Cel uczuć naszych. Ty go jeszcze nie masz,
Lecz w najgodniejszych, chciej, możesz wybierać!
JOANNA
AGNIESZKA
Stargałaś kraju niewolnicze pęta,
Król przez cię stoi zwycięzcą śród Remu,
Tyś jest boginią twej ojczyzny, święta!
Milion serc dla cię jednem czuciem płonie.
Król w całym blasku swego majestatu
Nie jest tak wielkim jak ty, której skronie
Bóg opromienił swą łaską tajemną!
JOANNA
AGNIESZKA
Znaczy w twych ustach? Ach, komuż z nas, komu
Czuć dzisiaj radość, gdy cię żal przenika?
Mnie to, mnie trzeba płonąć ogniem sromu.
Mnie, com przy tobie tak niska i mała,
Że nie śmiem spojrzeć do twej wysokości!
Bo znaj mą słabość! Nie ojczyzny chwała,
Nie szczęście braci, nie tryumf jedności,
Nie to, nie, wzrusza duszę moją biedną!
Nim tylko jednym i sobą zajęta,
We wszystkiem widzi, czuje tylko jedno:
On pan tych ludów, on cel tego święta!
Jemu koronę i laurowy wianek
Zesłało niebo! On mój, mój kochanek!
JOANNA
Kochasz, gdzie wszystko kocha razem z tobą.
Miłość twa nie drży przed ludzką źrenicą,
Ona ci szczęściem i razem ozdobą.
Słyszysz ten okrzyk, to radości echo,
One bolesnym nie rażą cię wstrętem.
Pociecha braci jest twoją pociechą,
Święto narodu jest twych uczuć świętem.
We wszystkiem tylko masz nowe ogniwo
Szczęścia twojego z ojczyzną szczęśliwą;
A on, najwyższy, jak słońce na niebie,
Świecąc dla wszystkich, kocha tylko ciebie!
AGNIESZKA
rzucając się jej na szyję
Ty znasz, co miłość! Ty mnie tak pojmujesz!
Wszystkieś tajniki mej duszy przenikła.
Dotąd cię tylko czcić byłam nawykła,
Teraz cię kocham! O, gdybyż wzajemnie!
JOANNA
wyrywając się jej z objęć
Chroń się zabójczej tchu mego zarazy,
Idź, bądź szczęśliwa!
AGNIESZKA
Badać ich nie śmie dusza, czcią przejęta.
Aleś ty dla mnie zawsze niepojęta!
Nie dziw! Któż z ludzi zrozumie lub zgadnie,
Co w duszy świętych ukrywa się na dnie?
JOANNA
Gdybyś zajrzała w otchłań mego serca,
Każdy twój wyraz zdałby się bluźnierca!
SCENA III
Też, Dunois, du Chatel i La Hire (z chorągwią Joanny)
DUNOIS
Byś pierwsza przed nim święte niosła znamię,
Bo, jak sam czuje, chce, niech świat ogląda,
Że twoje tylko zbawiło go ramię.
LA HIRE
JOANNA
DUNOIS
Śmiałby się mniemać, że jest dość niewinny,
By miał tknąć znamię posłanniczki Boga?
Tyś z niem do zwycięstw przodkowała w boju,
Ty nam wskaż drogę szczęścia i pokoju!
La Hire chce jej podać chorągiew — Joanna odwraca się z drżeniem.
JOANNA
LA HIRE
Sztandar twój własny! Obraz Matki Bożej?
Rozwija chorągiew.
JOANNA
poglądając z przerażeniem na nią
Jak z ócz jej biją płomieniste gromy!
AGNIESZKA
Czcza jakaś mara obłąkała ciebie.
Patrz, wszak to tylko ziemskie malowidło,
Sama Najświętsza z aniołami w niebie!
JOANNA
Karz, karz! Jam winna! Jam cierpieć gotowa!
Ale te gniewu twego błyskawice...
Któż je wytrzyma?
DUNOIS
LA HIRE
zdziwiony do du Chatela
DU CHATEL
Lecz nie od dzisiaj już mię ta myśl trwoży.
DUNOIS
DU CHATEL
Bóg daj, niech tylko król koronę włoży!
LA HIRE
Z sztandaru twego i ciebie pochłania?
O, niechaj przed nim drżą Francyji wrogi!
Nam on jest zawsze godłem zmartwychwstania!
JOANNA
słychać marsz koronacyjny za sceną
DUNOIS
Zmuszają ją do wzięcia chorągwi — Joanna porywa ją
na koniec z gwałtownością i odchodzi; wszyscy za nią.
SCENA IV
Otwarty plac przed kościołem katedralnym.
Tłum ludu zapełnia głąb sceny; ze środka jego wychodzą Bertrand, Stefan i Klaudian. Słychać z daleka muzykę koronacyjnego marszu.
BERTRAND
Pójdźmy pod kościół! Tam najlepiej z boku
Będziemy widzieć całe widowisko.
STEFAN
Zostańmy lepiej, gdzie stoim; toć przecie
I stąd coś ujrzym.
KLAUDIAN
Nigdym nie widział tyle razem ludu.
BERTRAND
Nie święcić święta narodowej sławy?
A rzecz też słuszna, aby król nasz prawy
Nie mniejszy przecież miał orszak, niżeli,
Co go w Saint-Denis królem zrobić chcieli;
I by mu każdy, w czyich piersiach bije
Serce francuskie, krzyknął dziś: „Niech żyje!”.
SCENA V
Ciż, Anna i Aniela (podchodzą do nich)
ANIELA
Serce me, czuję, to raz drży, to skacze.
ANNA
ANIELA
Nie mogę jakoś wierzyć w sobie szczerze,
Żeby ta, którą cały świat ogłasza,
Której słuchają sam król i rycerze,
Żeby to była ona, siostra nasza!
Marsz słychać coraz bliżej.
ANNA
BERTRAND
SCENA VI
Muzycy z obojami i fletami idą na czele orszaku. — Za nimi dzieci, ubrane biało, z palmami w ręku. — Za niemi dwaj heroldowie. — Dalej poczet halabardzistów. — Członkowie magistratu
w uroczystych togach. — Dwaj marszałkowie z laskami w ręku. — Książę burgundzki, niosąc miecz koronacyjny. — Dunois z berłem. — Inni dygnitarze z koroną, jabłkiem i laską sądową, inni z ofiarnemi darami. — Za nimi rycerze ze swojemi godłami. — Chłopcy chóralni z kadzielnicami. — Dwaj biskupi ze świętą ampułką. — Arcybiskup z krucyfiksem w ręku. — Za nim Joanna z chorągwią; idzie z wolna niepewnym krokiem ze spuszczoną głową, siostry na jej widok dają sobie nawzajem znaki radości i podziwienia. — Za nią król pod baldachimem, niesionym przez czterech baronów. — Dalej dworzanie i żołnierze zamykający orszak. — Po wejściu pochodu do kościoła muzyka ustaje.
SCENA VII
Anna, Aniela, Klaudian, Stefan i Bertrand
ANNA
KLAUDIAN
Z chorągwią w ręku?
ANNA
Nie myśli pewno, że ją widzą swoi.
ANIELA
Jak cała drżąca! Jakby czuła trwogę.
Widząc ją, nawet cieszyć się nie mogę.
ANNA
Gdy za trzodami chodziła po polu,
Że ją tak ujrzym oczyma naszemi,
W takiej świetności i pierwszą po królu?
ANIELA
Że w Reims jej będziem kłaniać się w kościele.
Toż Reims, to kościół... Wszystko się spełniło!
Lecz w śnie tym było i złych marzeń wiele.
Ach, strach mię o nią, że jest tak wysoko!
BERTRAND
Widzieć, jak króla w purpurę obloką.
ANNA
ANIELA
Wracajmy raczej! Wszak żeśmy widziały
Siostrę, dość na tem.
ANNA
Bez powitania?
ANIELA
Zbliżyć się do niej w tej prostej odzieży?
Ach, nie! Już ona do nas nie należy.
Miejsce jej teraz z królmi i panami!
Któż my jesteśmy, by się równać do niej?
Obcą nam była, będąc jeszcze z nami.
ANNA
BERTRAND
Wita się z każdym, a onaż11 tem bardziej!...
Bo niechaj będzie, jak chce, wywyższona,
Król przecież zawsze jest wyższy jak ona.
Z głębi kościoła słychać huk trąb i kotłów.
KLAUDIAN
A żal byłoby nie być na obrzędzie.
Oddalają się w głąb sceny i gubią się w tłumie.
SCENA VIII
Teobald wchodzi, ubrany czarno. — Rajmund idzie za nim i chce go zatrzymać.
RAJMUND
Trudno ci będzie między taką rzeszą.
Albo wracajmy! Z twoim smutkiem w oku
Co tu masz czynić, gdzie się wszyscy cieszą?
TEOBALD
Czy uważałeś?
RAJMUND
TEOBALD
Czy uważałeś? Czy widziałeś przecie,
Jak drżała, idąc? Jak smutna, jak blada?
Nieszczęsna! Czuje sama, czego warta.
Lecz jeszcze pora! Ratować ją muszę.
Chce iść.
RAJMUND
TEOBALD
Gwałtem do Boga nawrócić jej duszę!
Strącić ją z szczytu wielkości i grzechu,
Której swe wieczne szczęście poświęciła!...
RAJMUND
TEOBALD
Joanna wybiega z kościoła bez chorągwi. Lud ciśnie się ku niej; klękają przed nią, całują jej szaty; natłok zatrzymuje ją w głębi sceny.
TEOBALD
Trwoga ją wnętrzna z świętych miejsc wygania.
Patrz, jaka blada! Trąba archanioła
Brzmi już w jej duszy na sąd zmartwychwstania!
RAJMUND
Żal twój ma za nic przyjaciela słowo.
Bądź zdrów! Ach, na toż miałem ją zobaczyć,
Abym czuł tylko, że tracę na nowo!
Odchodzi.
Teobald odchodzi w przeciwną stronę sceny.
SCENA IX
Joanna, lud, potem Anna i Aniela
JOANNA
wydziera się z tłumu i postępuje szybko na przód sceny
Jak huk piorunów; kościół zda się cały
Wali się na mnie; piekło w mojej duszy!
O, nie mnie teraz nieść mój sztandar biały!
Tam na ołtarzu oddałam go Bogu...
Tu jakoś lepiej! Tu oddychać mogę;
Tu śmielej!... O nie! Nie myśleć o wrogu,
Nie! Pragnę tylko uspokoić trwogę.
Czy mi się zdało? Czy przed chwilą w tłoku
Widziałem siostry? Byłoż12 to w istocie?
Czy tylko widmo, pożądane oku,
Przyszło urągać czy ulżyć tęsknocie?
Ach, tak, tak! Po co łudzić się daremnie?
One daleko, daleko ode mnie!
Jak moje szczęście, moja młodość ranna!...
Anna i Aniela wchodzą.
ANNA
do Anieli
ANIELA
biegnąc ku Joannie
JOANNA
Więc to nie mara? Nie! Sen mię nie łudzi!
O, co za rozkosz spotkać serca swoje
Śród tej pustyni nieznajomych ludzi!
ANNA
Czy gardzi nami?
JOANNA
Przyszłyście do mnie, com was opuściła?
ANIELA
ANNA
Bóg cię uczynił swoich łask obrazem;
I myśmy przyszły widzieć blask twej chwały,
I to nie same!
JOANNA
prędko
Gdzież on? Gdzie, mówcie!
ANNA
JOANNA
Nie chce mię widzieć przed swemi oczyma?
Może złorzeczy?
ANIELA
Że tu jesteśmy.
JOANNA
Wy się mięszacie? Gdzież on jest? Dla Boga!
Mówcie, czy żyje? ...
ANNA
Wszystko! Lecz odkąd poszłaś, siostro droga,
Ojciec nasz...
ANIELA
dając znak, aby milczała
ANNA
Smutnym niż dawniej.
JOANNA
ANIELA
Los go twój trwoży. Lecz się uspokoi,
Gdy mu powiemy, że jesteś szczęśliwa.
ANNA
JOANNA
Kiedy was widzę, gdy z ust waszych słyszę,
Że mię kochacie, i, zda się, oglądam
Nasze rozkoszne, rodzinne zacisze,
Gdzie w cieniu ojca i waszej opieki,
Chodząc za trzodą po zielonym gaju,
Byłam szczęśliwa, szczęśliwa, jak w raju,
I jak już nigdy nie będę na wieki!
Ukrywa twarz na piersiach Anieli, Stefan, Klaudian i Bertrand wchodzą i z nieśmiałością zatrzymują się z daleka.
ANNA
Siostra nie dumna, nie ma nas za cudze.
Ci zbliżają się i chcą podać jej rękę; Joanna wpatruje się w nich bystro i wpada w głębokie zamyślenie.
JOANNA
Snem tylko marnym? A teraz się budzę?
O, tak, tak! Pewnie! Musiałam, jak nieraz,
Zasnąć pod drzewem i marzyć... a teraz!...
Lecz mówcież13, mówcie! Jesteśmyż w Dom-Remy?
Wasże14 to widzę przed oczyma memi?
Czyż więc te króle, te mordy, te boje,
Były snem tylko? Ach, bo myśli moje
Dziwnie splątane! Nic nie wiem, nie pomnę...
Dąb ten mię urzekł! Gdzież są te ogromne
Wojska? Te tłumy radosnego ludu?
Byłoż15 to wszystko dziełem snu, czy cudu?
Mnież to mówiono, że Francyję zbawię?...
ANIELA
Przed tobą pierzchli jej nieprzyjaciele.
To jest Reims — patrzaj! Król jest w tym kościele.
Król, co przez ciebie posiadł państwo swoje!
To nie sen, siostro! Patrz, widzisz swą zbroję!
Joanna chwyta się ręką za piersi, przychodzi do przytomności i wzdryga się z przerażeniem.
BERTRAND
ANNA
Bo, co przez ciebie Bóg zdziałał na świecie,
Ludzkim rozumem pojąć się nie daje.
JOANNA
prędko
ANIELA
JOANNA
Czcią swoją dla mnie gorzej niż żelazem
Rażą me serce: hołd niosą ułudzie!
Ale wy moi! Wy mię lepiej znacie!
Wyście mię znali jako słabe dziecię,
Jako pasterkę w niskiej, wiejskiej chacie!
Wy mię kochacie, ale nie wielbicie!
ANNA
JOANNA
Wam chcę poświęcić życie moje całe,
Służyć, jak sługa, by odkupić pychę,
Co się tak bardzo na nas wynieść chciała.
słychać trąby
SCENA X
Król wychodzi z kościoła w ubiorze koronacyjnym,
Agnieszka Sorel, Arcybiskup, Filip, Dunois, La Hire, du Chatel, rycerze, dworzanie, lud
OKRZYKI LUDU
Trąby i kotły — na znak króla heroldowie, podnosząc laski, nakazują milczenie.
KAROL
Którą Bóg dzisiaj dał na skronie nasze,
Twoim jest znojem i krwią okupiona,
Lecz ja ją wieńcem oliwnym opaszę!
Dzięki tym wszystkim, co praw jej bronili,
A wrogom łaska i krzywd zapomnienie!
Bóg nam przebaczył i nasze w tej chwili
Pierwsze niech będzie słowo: przebaczenie!
LUD
KAROL
Wszyscy królowie, poprzednicy moi,
Tron swój dzierżyli, lecz jam z Jego dłoni
Wziął go widoczniej. Patrzcie! Oto stoi
Zesłanka niebios! Jej to dziełem broni
Zwycięstwo nasze, jej syn waszych króli
Winien swe berło; ona z pęt niewoli
Lud swój wywiodła; jej więc przed wszystkiemi
Cześć naszą dajmy i odtąd w modlitwach,
Obok świętego patrona tej ziemi,
Kładźmy jej imię w pokoju i bitwach
I ołtarz dla niej zbudujmy w świątyni!
LUD
KAROL
do Joanny
Mów, jakich darów, jakiej żądasz łaski?
Największa, małą stanie się dla ciebie.
Lecz, jeśli twoja ojczyzna jest w niebie,
Jeżeli tylko przed ludzką źrenicą
Ukrywasz w ciele archanielskie blaski,
Zjaw się, czem jesteś! Bo, nie mogąc dociec
Natury twojej, chwiejem się i trwożym.
Zjaw się! — A w prochu przed posłańcem bożym
Padniem na twarze.
Ogólne milczenie — wszystkich oczy zwrócone na Joannę.
JOANNA
spostrzegając Teobalda
SCENA XI
Ciż i Teobald (wychodzi z tłumu i zatrzymuje się
naprzeciw Joanny)
WIELE GŁOSÓW
TEOBALD
Najnieszczęśliwszy, jaki był na świecie!
Ojciec, któremu sąd Boga straszliwy
Każe oskarżać swe najmilsze dziecię!
FILIP
DU CHATEL
TEOBALD
do króla
Myślisz, że boska dźwiga cię prawica?
Nie! Jest to dzieło czarta, a nie cudu!...
wszyscy cofają się z przestrachem
DUNOIS
TEOBALD
Wy, co myślicie, że Bóg majestatu
Dla lichej dziewki prawa swoje zmieni,
Że przez jej pychę objawi się światu!...
Ale obaczym, czy kuglarka podła
Będzie się ważyć wobec ojca swego!
do Joanny
Pytam cię: jest żeś święta i niewinna?
Przerażenie i cisza powszechna — wszystkich oczy zwrócone na Joannę, która stoi nieporuszona.
AGNIESZKA
TEOBALD
Bo milczeć musi przed strasznem imieniem,
Przed którem nawet drżą otchłanie piekła.
Ona natchniona! Pod przeklętym cieniem
Drzewa druidów, gdzie krew ludzka ciekła,
Gdzie moc swą dotąd szerzy duch piekielny,
Tam z nim bezbożne zawarła przymierze
I całą wieczność duszy nieśmiertelnej
Za czczy blask świata oddała w ofierze.
FILIP
Świadom najlepiej, trudno nie dać wiary.
DUNOIS
W zabobonnika chorowite mary?...
AGNIESZKA
do Joanny
My ci wierzymy, my ufamy w tobie,
Ale rzecz słowo! Zbij czcze oskarżenie!
Winnaś to Bogu, królowi i sobie.
Joanna stoi nieporuszona — Agnieszka oddala się od niej z przestrachem.
LA HIRE
Na taką skargę przestrach nie ogarnie?
zbliża się do niej
Jest w niewinności moc, na którą marnie
Wszystkie swe jady wywrze potwarz wściekła.
Ufaj jej, przemów! I w szlachetnym gniewie
Skarć lud, co widział twe czyny, a nie wie,
Kto je mógł zdziałać: duch z nieba czy z piekła?
Joanna stoi nieporuszona — La Hire odstępuje od niej ze zgrozą — poruszenie wzrasta.
DUNOIS
Ona niewinna! Na mą cześć rycerza
Ja ręczą za nią! A kto nie dowierza,
rzucając rękawicę
Gwałtowne uderzenie piorunu; wszyscy stoją przerażeni.
TEOBALD
Mów, czyś niewinna, czyś z Boga natchnięta?
Czy duch zwodziciel nie obłąkał ciebie?
Milczysz, nieszczęsna! A więc bądź przeklęta!
Drugie, mocniejsze uderzenie piorunu — lud pierzcha na wszystkie strony.
FILIP
DU CHATEL
do króla
ARCYBISKUP
do Joanny
Pytam cię, córko, co ci mówić broni;
Uczucie winy czy gniew niewinności?
Jeśliś niewinna, weź krzyż z mojej dłoni.
Joanna stoi nieporuszona — nowe gwałtowne uderzenie
piorunu — Król, Agnieszka Sorel, Arcybiskup, Filip, La Hire i du Chatel odchodzą.
SCENA XII
Dunois i Joanna
DUNOIS
Od pierwszej chwili i dotychczas wierzę
Więcej niż wszystkim tym znakom na niebie,
Których się uląkł lud, król i rycerze.
Nie! Tyś niewinna! Gniew krzywdzonej cnoty
Zamknął twe usta; gardzisz sądem zgrai,
Aniś jej mogła, bez wnętrznej sromoty,
Objawiać świętość, co się w duszy tai.
I oto wszyscy odbiegli nikczemnie,
Lecz jam ci został; złóż twą ufność we mnie!
Nie chcę słów nawet: jeden znak twej dłoni,
Jedno spojrzenie — dość mi będzie na tem.
Miecz cię mój tarczą przed światem zasłoni;
Jak mię twój wybór zaszczyci przed światem.
Podaje jej rękę, Joanna odwraca się z drżeniem — Dunois patrzy na nią z przerażeniem.
SCENA XIII
Ciż i du Chatel, potem Rajmund
DU CHATEL
wracając
Opuścić miasto wolno i bezpiecznie.
Bez krzywd i zniewag. Idź więc i żyj z dala,
Żyj tak, byś potem nie cierpiała wiecznie!
Dunois! Ze mną! My wszyscy błagamy,
Król każe, wracaj! Spełń niebios przestrogę.
Dunois budzi się nagle z zamyślania, spogląda jeszcze raz
na Joannę i odchodzi z du Chatelem — Joanna zostaje sama — po chwili ukazuje się Rajmund i czas niejaki, stojąc z daleka, patrzy się na nią z cichą boleścią, na koniec zbliża się do niej i bierze ją za rękę.
RAJMUND
Ja idę z tobą, ja ci wskażę drogę.
W tej chwili Joanna okazuje pierwszy znak czucia, spogląda bystro na niego i wznosi oczy ku niebu; po czem porywa go silnie za rękę i odchodzą razem.
- światłoż — konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż; znaczenie: czy światło. [przypis edytorski] ↩
- nie ściągnęż — konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż; znaczenie: czy nie ściągnę. [przypis edytorski] ↩
- nie spłonęż — konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż; znaczenie: czy nie spłonę. [przypis edytorski] ↩
- miałażem — konstrukcja z partykułą -że-; znaczenie: czy miałam. [przypis edytorski] ↩
- mogłażem — konstrukcja z partykułą -że-; znaczenie: czy mogłam. [przypis edytorski] ↩
- zbrodniąż jest — konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż; znaczenie: czy jest zbrodnią. [przypis edytorski] ↩
- na mnieś włożył — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: na mnie wołżyłeś. [przypis edytorski] ↩
- jaż — konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż; znaczenie: czy ja. [przypis edytorski] ↩
- mojeż — konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż; znaczenie: czy moje. [przypis edytorski] ↩
- miałażbyś — konstrukcja z partykułą -że-, skróconą do -ż-; znaczenie: czy miałabyś. [przypis edytorski] ↩
- onaż — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że, skróconą do -ż; por. któż, cóż, gdzież itp. [przypis edytorski] ↩
- byłoż — konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż; znaczenie: czy było. [przypis edytorski] ↩
- mówcież — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że, skróconą do -ż. [przypis edytorski] ↩
- wasże — konstrukcja z partykułą -że; znaczenie: czy was, czyż was. [przypis edytorski] ↩
- byłoż — konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż; znaczenie: czy było. [przypis edytorski] ↩
- maszże — konstrukcja z partykułą -że; znaczenie: czy masz. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja
Domena publiczna · Fryderyk Schiller
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Dziewica Orleańska · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/schiller-dziewica-orleanska/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Domena publiczna · Antoni Edward Odyniec
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: translation
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.