VIII

4 grudnia

Boże Narodzenie zbliża się nieubłaganie. W celu omówienia sytuacji finansowej Eva wystosowała wczoraj cyrkularz1 o następującej treści: „Niniejszym wzywam członkinie Bandy do stawienia się na zebraniu w sobotę wieczór, aby przedyskutować sprawy polityki wewnętrznej”.

Stawiłyśmy się wszystkie przed czasem. Przewodnicząca, czyli Eva, leżała na swojej otomanie. Emmy siedziała wyprostowana, ja w rogu sofy, a Baby umościła głowę na moich kolanach. Gładząc jej miękkie kręcone włosy i rozgrzane policzki, rozmyślałam w duchu, jakie notariusz zamierza przedsięwziąć teraz kroki, skoro Baby wystawiła go do wiatru i nie przyszła do klubu we wtorek. Czy ma wystarczające siły, by doprowadzić zaplanowany atak do końca i odegrać rolę kawalera, który w chwili upadku wyciąga dłoń do anioła stróża po ratunek, czy może tylko wzruszy ramionami i zatańczy bostona z inną? Osobiście wolałabym, rzecz jasna, to drugie, zastanawiałam się jednak, czy nie powinnam przygotować Baby na tę pierwszą ewentualność.

— Czy członkinie zechcą wyrazić zgodę na zgaszenie lamp, nim przejdziemy do obrad? — zapytała przewodnicząca. — Nafta zdrożała.

Propozycja przeszła jednogłośnie, a po jej natychmiastowym wprowadzeniu w życie Eva oznajmiła:

— Zwołałam to zebranie z takiej oto przyczyny, iż musimy spojrzeć konieczności prosto w twarz. Na początek: ile dni zostało jeszcze do końca miesiąca? Dwadzieścia sześć. Jak wszyscy wiedzą, ostatni miesiąc jest zawsze najgorszy.

— Na codzienny przydział bułki paryskiej nam starczy — powiedziałam — lecz przykrym momentem tego miesiąca jest Boże Narodzenie, bo sprzyja nieprzyzwoicie wysokim wymaganiom. A ja mam przecie jeszcze Puttego, moje drogie! Wy nie.

— Ale chciałybyśmy bardzo — odezwały się wszystkie naraz, a wtedy zerwałam się z miejsca, by je wycałować.

— Możemy spróbować zaoszczędzić na czymś już teraz — zaproponowała Emmy. — Ja na przykład zawsze uważam, że nie potrzeba kupować masła, skoro jest tak dobra margaryna.

— Najlepsza margaryna od Pellerina2, za to margaryna Zenith3 życie ci odmieni — oznajmiła Eva nieco rozedrganym głosem. — Czy twoim zdaniem powinnyśmy kupować też czerstwe pieczywo?

— Przecież kupujemy, jeśli jest, ale zazwyczaj wszystko w danym dniu się wyprzedaje — odpowiedziały Magnhild i Emmy.

— To nie jest rozwiązanie — stwierdziłam. — Większą korzyść przyniesie nam znalezienie dodatkowego dochodu. Macie propozycje?

— Z dawien dawna członkinie Bandy szyły różne drobiazgi i wystawiały je na małych prywatnych loteriach fantowych — wyjaśniła Eva. — Powinnyśmy były zabrać się za to zawczasu, ale jeśli od razu zaczniemy, to jeszcze nic straconego. Gdybyśmy pomyślały o tym nieco wcześniej, zdążyłybyśmy jutro zrobić niemałe postępy, zamiast dzień święty święcić.

Oświadczyłam, że planuję wziąć zlecenie oznaczania wszywek dla Nordiska Kompaniet4, a poza tym zostawać codziennie w biurze na kilka dodatkowych godzin.

— Ja chcę sama uszyć coś na prezent — powiedziała Baby nieco żałośnie.

— Baby przejawia groźne skłonności — stwierdziła Eva — ale trzeba jej wybaczyć, bo jest jeszcze taka młoda. A właśnie, kruszynko — dodała podstępnie — notariusz ma aż trzy poduszki na sofę: niebieską i dwie zielone.

— Na pewno nie! — zaprzeczyła Baby oburzonym, bojowym tonem, podrywając się z miejsca. — Ma tylko jedną, żółtą, starą i brzydką...

— Ach, tak! — powiedziałyśmy znacząco i z powagą, a wtedy Baby opadła na podłogę i skulona jak myszka szukała szpary między klepkami, w której mogłaby się schować.

— Otóż to, uznaję zebranie za zakończone — oświadczyła Eva. — Baby, zapal lampę, będę cerować rękawiczki.

Nie musiała wykazywać się aż tak dużym taktem, bo w tej samej chwili rozległ się w przedsionku dźwięk dzwonka.

Przekonana, że to Putte, rzuciłam się z radością do drzwi.

Omal się nie przewróciłam, ujrzawszy w progu kuzynkę ze Strandvägen, w eskorcie narzeczonego, co to jest nauczycielem i nigdy nie kochał innej. Nie byłam tak zdumiona od owego dnia, gdy odkryłam, że przystał na ten związek. Słysząc głosy, dziewczęta ulotniły się do drugiego pokoju, a ja wprowadziłam gości i usadziłam na sofie, na wprost słów: „Mężczyźni pod żadnym pozorem nie mają wstępu do damskiego przedziału!”. Narzeczonego to jednak nie rozbawiło, widać więc zabrnął już za daleko; pobierają się w przyszłym miesiącu. Czas strasznie się dłużył, Görel i ja maglowałyśmy w nieskończoność temat jej małżeńskiego G, czyli inicjałów na wyprawie. Gdy zapytałam, czy zleci mi ich wykonanie za zwyczajowe należne, zdałam sobie sprawę z jej oczekiwania, że pomogę jej za darmo i dla samego zaszczytu. „Wiesz, mam zbyt mało czasu, by móc się temu poświęcić, uczęszczam na kurs wykwintnej pani domu”. Pokazała mi wycinek z gazety, przedstawiający ślubną wyprawę „sportowej księżniczki”5 — zobacz, tak to powinno wyglądać. Pomyślałam o naszym czerstwym pieczywie i margarynie Zenith i od razu zrobiłam się większą socjalistką — wtedy do pokoju weszła Eva, kochane stworzenie.

— Ach, przepraszam, Elisabeth, masz gości? Chciałam tylko zapytać, czy wiesz, gdzie jest ta torebka, w której zbieram stare skórki od chleba dla zwierząt w Skansenie6? Wybieram się tam jutro.

Zerknęłam na Görel i jej narzeczonego; ten gapił się na Evę, uroczą jak zawsze, zachwycającą filigranową, kobiecą figurą i cerą jak płatki róż, zaś Görel gapiła się na niego.

— Moja droga — powiedziałam głośno i wyraźnie — a pytałaś Magnhild? Musiała podzelować trzewiki, więc ostatnio nie ma pieniędzy.

— Wyjadła je wszystkie? Niech ma, na zdrowie — stwierdziła Eva, a twarz jej ani drgnęła. — Odłożyłam je dla głodnych zwierzątek w klatkach, więc wychodzi na jedno.

— Głodujecie? — zapytał narzeczony z zainteresowaniem.

— Sam pan przecież słyszał, że nie — odparła Eva. — Dopóki starczy nam skórek...

— Svenie, one żartują, mój drogi — Görel zwieńczyła wyjaśnienie całusem i oparła głowę na jego ramieniu, tak że pióropusz jej kapelusza łaskotał go w twarz.

— Görel — zwróciłam się do niej surowym tonem — musisz wiedzieć, bo to już najwyższa pora, że naród w swej ogólności nie zeluje butów we Francji, jak ty i ciocia. Naprawdę uważam, że skoro zaręczyłaś się z człowiekiem, który konfirmował księcia i skompilował nowy śpiewnik kościelny...

— Droga Elisabeth — odezwał się narzeczony, a mówiąc, patrzył na Evę — od kiedy to jesteś socjalistką?

— Odkąd pracuję na swoje utrzymanie.

— Dlatego właśnie kobiety nie powinny tego robić — zawyrokował narzeczony.

— Bardzo słusznie — wtrąciła się Eva i uszczypnęła mnie ukradkiem w ramię. — Powinny stanowić własność mężczyzny, ich pana i władcy.

— Chciałabym zaproponować — powiedziałam, odwzajemniając uszczypnięcie — by kobiety, zamiast stanowić własność mężczyzny, należały do odpowiadającej im liczby mężczyzn.

— I takie rozwiązanie kwestii kobiecej jest do przyjęcia — stwierdził narzeczony, po czym pogłaskał swoje własne rozwiązanie po plecach.

Pod osłoną pióropuszy Görel Eva i ja wymieniłyśmy porozumiewawcze znaki, po czym wywiodłyśmy go na grząski grunt. Ku szczeremu zachwytowi Görel wygłosił pouczający wykład na temat miejsca, jakie kobieta ze względu na swe szczególne i kapryśne inklinacje powinna podług boskiego zamysłu zajmować w dziele stworzenia.

Po ich wyjściu wykład wygłosiła Eva, naśladując narzeczonego Görel w wielkim stylu, a na każdy jej retoryczny atak na kobiety, po którym udawanym basem powtarzała: „Istnieją jednak wyjątki” i pocieszającym gestem wskazywała na nas, odpowiadałyśmy równie mocnym atakiem — śmiechu. Baby stwierdziła, że aż ją usta rozbolały ze zmęczenia.