21

Późną jesienią tego roku przyjechał wreszcie z zagranicy Karol Wąbrowski. Paryskiego przyjaciela swego, Zenona Ziembiewicza, zobaczył zaraz na peronie. Stał niedaleko wejścia w świetnym palcie, miał odrzucony z czoła melonik i olśniewająco biały cache-nez1 na szyi. Wyglądał jak prawdziwy dygnitarz na zdjęciach tygodnika filmowego.

Przyskoczył do Karola uradowany, śmiejąc się wszystkimi zębami. „No jak się masz” — powtórzył parokrotnie. Wchodząc w dawną swą rolę w stosunku do słabszego fizycznie przyjaciela, zajął się od razu jego walizą i tragarzem, dbał, czy nie jest bardzo zmęczony drogą, czy jechał wygodnie. A Karol po dawnemu przyjmował to jak coś naturalnego. O zdrowiu pani Kolichowskiej powiedział Zenon pobieżnie i uspokajająco: „Dobrze, dobrze, to znaczy tak jak zawsze...”. I dodał: „Ale chwała Bogu, że wreszcie przyjechałeś”. O sobie i Elżbiecie niewiele umiał powiedzieć: „No cóż, mamy syna”. To zresztą Karolowi wiadome było już z listu.

— Wyglądasz jak człowiek szczęśliwy — poważnie powiedział Karol, prowadzony przez Zenona pod rękę wąskim przejściem koło biletera. — Albo jak człowiek czymś zmieszany...

— Po prostu jak człowiek, który ma niedużo czasu — śmiejąc się, odparł Zenon.

Spieszył się rzeczywiście. Długim otwartym autem odwiózł Karola na ulicę Staszica, sam wydzwonił młodszego Chąśbę, żeby zabrał walizki, zaczekał w bramie, póki Ewcia nie otworzyła drzwi, i wtedy dopiero odjechał, obiecawszy być na obiedzie z Elżbietą.

Pani Cecylia tego dnia wstała i ubrała się starannie na przyjęcie syna. Łucja Posztraska z Ewcią od rana biegały koło niej nastraszone i gorliwe. Dzień był pogodny, słońce wytoczyło się nisko na blade niebo. Pierwszy cienki promień przekłuł siatkę firanki i sięgnął poziomo aż na drugą stronę salonu, po drodze zawadzając o sprzęty. Pani Cecylia siedziała w fotelu sztywna i surowa, gotowa na wszystko.

Gdy samochód stanął przed bramą, pani Łucja i Ewcia zacichły i znikły jak cienie. Ode drzwi szedł z wolna na sztywnych nogach nieduży, obcy człowiek, człowiek nieznajomy. Gdy pocałował ją w rękę, pani Cecylia drugą ręką głowę jego przygarnęła do piersi. Głowa ta była łysa.

— Moje dziecko — powiedziała przy tym, jakby wbrew wszelkiej oczywistości. — Moje dziecko...

Karolowi było ciężko nachylać się w ortopedycznym gorsecie i obrzęd powitania przyszedł mu z trudnością. Pani Cecylia nie okazała swych uczuć, nie zdradziła się z niczym. Powiedziała:

— Masz tam przygotowany dawny pokój Elżbiety, ciepła woda jest obok w łazience. Czy wolisz jeść śniadanie w pokoju, czy może przyjdziesz do jadalni, ja poczekam.

— Dziękuję mamie, dziękuję, z całą chęcią...

Mówił cicho, ostrożnie i poprawnie, z lekkim wahaniem dobierając słów.

— Później będziesz mógł sobie poleżeć do samego obiadu. Przy obiedzie zobaczysz Elżbietę. Ciekawam, czy ją poznasz, bo ona ciebie wcale nie pamięta. Już więcej niż rok, jak tu nie mieszka. Jestem sama i jakoś daję sobie radę...

Wzięła kije i odprowadziła go do drzwi korytarza. On jeden nie próbował jej pomagać, zajęty sobą. Przystawał na wszystko — powolny, sztywny, uważny. Każdy jego ruch poprzedzała osobna decyzja i każdemu towarzyszył cichy szczęk aparatu.

— Zobaczysz później, jak oni się tam urządzili — mieszkają w parku za miastem. Jego matka jest teraz u nich — dodała z przymusem — odkąd umarł stary Ziembiewicz.

Staroświecki pokój, zastawiony meblami „giętymi” z dawnej poczekalni rejenta Kolichowskiego, z oknem wychodzącym na parkan i ciemne nad nim gałęzie sadu, wydał mu się przyjemny. To było prawie wszystko, co powiedział podczas śniadania. Zachowywał się tak powściągliwie czy obojętnie, jak gdyby nic się nie stało. Jak gdyby jego przyjazd nie poruszył mnóstwa spraw od dawna przyschniętych, nie zakołysał całą biografią tej starej kobiety.

— Nie jesteś podobny do ojca — powiedziała niespodzianie i wyzywająco. Podniósł na nią oczy i zaraz je opuścił.

Rzecz była dziwna i trudna do zniesienia. Był nie tylko niepodobny do ojca, był od niego starszy. Gdy ostatni raz w życiu widziała Konstantego Wąbrowskiego, miał oczy błyszczące i gęste, ciemne, falujące włosy.

— Jesteś podobny do dziadka Bieckiego... — zaczęła mówić i sama sobie przerwała. — Mało go zresztą pamiętam...

Myślała jednocześnie o pierwszym swym mężu. Przestał pisać, miał tam kobietę. Później okazało się, że ta kobieta była stąd, że pojechała tam za nim. Znali się więc już tutaj. A ona do ostatniej chwili myślała, że nie ma innej rywalki poza partią, że niejako ponosi ofiarę dla idei. Z mężnej towarzyszki życia, umiejącej wyrzec się szczęścia, przeobraziła się w oszukaną żonę. Wyjeżdżał nagle, wyjeżdżał nocą, uciekał przed zagrażającą mu karą śmierci — i ten wyjazd, pożegnanie, rozbicie domu — wszystko teraz wyglądało inaczej. I ona sama stała się kimś innym we własnych oczach — jakby ktoś wziął ją w dwa palce i przestawił na inne pole szachownicy.

— Twój ojciec umarł w Paryżu — powiedziała wyczekująco.

Milczał. Powinien był coś wiedzieć o tym, chyba szukał tam jego śladów. Nie tylko umarł przecież. Nie tylko dowiedziała się, że żadne słowo, żadna cudowna odmiana zdarzeń nie przyniosą już nic. Bo ostatecznie póki żył, mogła była zawsze jakoś przypadkowo go spotkać, mogła nawet po latach dostać niespodziany list... Widocznie w jakiś sposób liczyła na to, nawet nie wiedząc, nawet nie przyznając się przed sobą... Tak. Ale on nie tylko umarł. Jego śmierć była jeszcze ponadto samobójstwem.

— I z nią też nie wiesz, co się stało? — spytała.

Chwilę czekała bez tchu. Wreszcie podniosła na niego oczy. Był spokojny. Namyślał się. Odpowiedział z wahaniem:

— Jest tam dotąd. Ma córkę...

Pani Cecylia poruszyła się.

— Córkę? — powtórzyła, nie dobrze rozumiejąc.

Jej cierpienie było małe i dotkliwe jak od złego ukąszenia. Było pozbawione treści. Szło przecież o rzeczy, których od dawna nie ma.

— To jest moja siostra...

Nie chciała wiedzieć więcej i on nie mówił. Przesunęła coś na stole, próbowała wstać. Ewcia podała jej obie laski.

Po śniadaniu Karol spał. Przez nikogo nieobudzony, na obiad przyszedł punktualnie. W jadalni zastał Elżbietę, czekano tylko na Zenona.

Elżbieta przywitała chłodno nieznajomego kuzyna. Od wielu lat przywykła myśleć, że jego obojętność spowodowała wszystkie strapienia pani Cecylii. Patrząc teraz na niego, zapomniała o tym zupełnie. Był taki dziwny.

— Mówcie sobie „ty” — powiedziała pani Cecylia.

Dla obojga było to wysiłkiem. Głos pani Cecylii brzmiał jednak srogo, musieli więc uwzględnić jej żądanie.

— Jak ma na imię twój syn? — spytał Karol swym cichym sposobem. Czekając odpowiedzi, patrzył ku niej z dołu uważnie małymi, głęboko osadzonymi oczami.

— Na imię ma Walerian, jak jego dziadek — odpowiedziała skwapliwie.

Jej szczupłe policzki zrobiły się różowe.

-– W tym tygodniu zaczął czwarty miesiąc — mówiła dalej, już niepytana. — Jak do nas przyjedziesz, musisz go zobaczyć. To jest coś bardzo dziwnego, takie dziecko. Mały kot albo szczenię też nie bawią się tak zaraz od początku. Ale w porównaniu ze zwierzętami mały człowiek wydaje się bardziej nieszczęśliwy. Walerian nie płacze więcej niż inne dzieci, a jednak płacze o byle co. Gdy chce spać, gdy chce jeść, gdy ma się kąpać... Jak gdyby go bolała rzeczywistość... Chociaż widziałam taką rybę — ona oddychała, cierpiąc.

Gdy mówiła, przyjechał Zenon.

— Elżbieta naturalnie opowiada o dziecku — odezwał się z dobrotliwą wymówką.

Pani Cecylia zaraz stanęła w jej obronie.

— Karol sam się zapytał — powiedziała.

Ale Zenon szukał tylko pretekstu, by sam od siebie coś dodać. Dziwił się mianowicie, że nigdy nie lubił dzieci, nie interesowały go wcale. A u tego bąka siedziałby godzinami, gdyby nie był taki zajęty. I Elżbieta znowu promieniała.

Po obiedzie znalazła się blisko Karola. Przyzwyczaiła się już do niego, więc mogła to powiedzieć:

— Długo kazałeś czekać na siebie matce, Karolu. Nie wiesz, jak za tobą tęskniła.

Był zdziwiony jej wyrzutem, jakby nigdy nic podobnego nie mogło mu przyjść do głowy.

— Chorowałem tyle lat — odrzekł po chwili. — I później, gdy już wreszcie zacząłem pracować, bałem się zmiany. Nie mogłem sobie wyobrazić nic innego niż ta uliczka i i droga do biblioteki...

Niespodzianie się uśmiechnął.

— Popatrz na mnie, czy wyglądam na kogoś, komu łatwo wybrać się w podróż?

Uśmiech miał trudny, asymetryczny, nadspodziewanie słodki i bezbronny. Parę dolnych zębów z jednej strony nasuwało się na górne i to właśnie przeszkadzało mu się uśmiechać. Pani Cecylia patrzyła na syna w tej chwili z daleka i doznawała dziwnego wrażenia. Jego twarz drobna, kanciasta, z głęboko wpadniętymi oczami, nagle się przed nią odemknęła. „On jest miły” — pomyślała i uczuła pociechę.

— A przecież wybrałeś się, widzisz...

Gdy odjechali Ziembiewiczowie, pani Cecylia, zmęczona nadmiarem wrażeń, kazała się rozebrać i poszła do łóżka. Musiała zebrać myśli, musiała odpocząć. Bo oto odjazd Elżbiety, która spieszyła do domu, by w porę nakarmić Waleriana, na nowo rozranił jej serce, jak zawsze dawniej. Biło słabo i nierówno, pani Łucja Posztraska liczyła nad szklanką kapiące krople.

— Poczekaj — mówiła. — Jak tu posiedzi, przyzwyczai się, zadomowi, to przestaniesz się tym przejmować. Widziałam, że przywiózł dużo książek. Będzie tu siedział i pisał.

Pani Cecylia uciszyła ją gestem ręki. Sama nie wiedziała, o co szło jej w tej chwili. O Karola czy Elżbietę. To dziecko nieszczęśliwe nie mogło jej już zastąpić Elżbiety, jak ona nigdy naprawdę nie zastąpiła jego.

Po paru dniach, w piękną jesienną pogodę, pani Cecylia wybrała się z synem do Ziembiewiczów. Pierwszą rzeczą po przyjeździe było, oczywiście, zobaczenie dziecka, które w głębokim wózku obwoziła po ogrodzie tłusta i wesoła Marynka, przez panią Żancię przywieziona z Boleborzy. Ale nie było jej blisko domu, więc pani Cecylia usiadła na pledzie w plecionym fotelu przed domem, a Zenon i jego matka dotrzymywali jej towarzystwa. Pośród trawnika złociły się półokrągłym łanem późne chryzantemy, drobne i rozczochrane, jakby już przemarznięte. Łagodne słońce przesłaniało mgłą świetlistą dalsze plany perspektywy. Elżbieta szła rozwartym łukiem alei w stronę parku. Powstrzymywała niecierpliwe kroki, by nie wyprzedzać Karola, który szedł obok.

— On jest co dzień na powietrzu, nawet w niepogody, to go hartuje... — mówiła, idąc. Na jej wołanie Marynka odezwała się wreszcie z samego końca ogrodu. Była tu zamknięta zwykle furtka w siatce żelaznej, prowadząca do parku. Wózek z dzieckiem stał tuż obok furtki, a Marynka rozmawiała przez siatkę z jakąś młodą dziewczyną. Gdy się zbliżali, tamta odeszła prędko. Zatrzymała się jednak na zakręcie alei.

Elżbieta niespokojnie zajrzała pod budkę wózka. Dziecko spało.

— Z kim Marynka tu rozmawia? — spytała podejrzliwie.

— Nie wiem, kto ona taka. Chciała się przypatrzyć Walusiowi, tom go jej podwiozła. Ale cichutko, że się wcale nie obudził.

Była raźna, pewna siebie, nie traciła kontenansu. Mówiąc, wesoło przyglądała się Karolowi.

— Niech Marynka nigdy nie odjeżdża tak daleko. Miejsca koło domu jest przecież dosyć.

Elżbieta mówiła prędko i nieprzyjemnie. Za ogrodzeniem widziała kilkoro dziewcząt ze szkoły. Przechodząc, zaglądały do ogrodu, jak ona sama kiedyś.

— Z obcymi nie trzeba rozmawiać — ciągnęła niecierpliwie. W głosie swoim rozeznawała ten sam ton, który przybierała ciotka Cecylia, gdy mówiła do służby. — Zawsze po obiedzie może sobie Marynka spacerować, z kim chce. Ale przy dziecku nie trzeba żadnych obcych, żeby go oglądali albo dotykali.

Marynka broniła się żywo.

— Niech już pani będzie spokojna. Gdzie ja bym komu dała go dotknąć! Postała, postała, zapytała się tylko, czy to jest dziecko państwa Ziembiewiczów, i poszła...

Wracając ku domowi, Elżbieta sama popychała wózek przed sobą. W jakiejś chwili obejrzała się z niepokojem i zobaczyła tamtą. Stała jeszcze na zakręcie parkowej alei i patrzyła w tę stronę. Gdy Elżbieta obejrzała się drugi raz, już jej nie było.

Pomyślała sobie, że to złudzenie. Że nic w tym nie ma dziwnego, gdy ktoś pyta o dziecko, czyje jest. W mieście wiadomo przecież, kto tu mieszka.

— Czy Marynka na pewno jej nie zna?

— Pierwsze ją widzę — odpowiedziała ze zgorszeniem. I Elżbieta miała pewność, że mówi nieprawdę.

— Nie dziw się, nie miej mi za złe — zwróciła się do Karola, nagle przypominając sobie jego obecność. Usiłowała się opanować, ale jej uśmiech był zły i sztuczny. Dopiero przy domu, na widok Zenona uczuła się bezpieczna.

Pani Kolichowska nieczęsto mogła tu przyjeżdżać i małego Walusia widziała zaledwie trzeci raz. Przyglądała mu się w milczeniu, wzruszona i oporna zarazem, całkowicie zdezorientowana w swym zakłóconym macierzyństwie. Pani Żancia natomiast nachylała się nad wózkiem z bliska i wymawiała przy tym różne kobiece słowa, pełne czułości i nonsensów. Gdy na skutek tego dziecko obudziło się i zaczęło płakać, Marynka zniknęła z nim w pokoju, który był na górze.

W domu Ziembiewiczów wiele rzeczy raziło panią Kolichowską. Było tu jasno, przeraźliwie obszernie i zbyt czysto. Jeszcze raz powiedziała sobie, że za nic nie chciałaby tu mieszkać, choćby ją nie wiem jak proszono. Aż się zmarszczyła na tę myśl.

— Nie lubię kaktusów — powiedziała do pani Żanci, gdy już zasiadły przy stole. Ale pani Żancia lubiła kaktusy. Nigdy nie wiadomo, gdzie im wyrośnie liść i jak będzie wyglądał ani kiedy któremu przyjdzie do głowy zakwitnąć. Zawsze można po nich oczekiwać jakiejś niespodzianki.

— Ja je lubię. To są jakby urodzone kaleki między roślinami — odezwał się Karol.

Pani Cecylia niespokojnie poprawiła się w fotelu. Karol podniósł na nią oczy i przestał mówić.

— Pani teraz szczęśliwa — powiedziała w tym miejscu pani Żancia — ma pani wreszcie przy sobie swego jedynaka...

Poniesiona ciężka strata i zmiany zaszłe w jej życiu nie wpłynęły na pogodne usposobienie pani Żanci. Prócz Marynki przywiozła ze sobą z Boleborzy kucharkę, energiczną, robotną babę, Józiową. Dawny Florek od nastawiania samowara był teraz służącym u Zenonów. Otoczona swoimi ludźmi, pani Żancia czuła się w domu syna jak u siebie.

Przy stole mówiła o mężu. Z powodu Florka i Marynki. Właśnie służba go po prostu ubóstwiała. Miał gołębie serce, nikomu w życiu krzywdy ten człowiek nie zrobił.

— Co ludzi przeszło przez salon w Boleborzy, gdy stało tam ciało przed wyprowadzeniem, to by nikt nie uwierzył. A kwiaty jakie przysłali z Chązebnej, z pałacu! W kościele była hrabina Tczewska z córkami. Na pogrzeb zjechała nie tylko okolica, ale obywatelstwo2 z dalszych stron. Byli nawet Woleńscy z Kawna, bo nas jeszcze z tamtych czasów pamiętali, kiedyśmy mieli Witków.

Zenon denerwował się zawsze, gdy matka mówiła o ojcu. Jej wspomnienia robiły zeń innego człowieka. „Wystarczy umrzeć, aby stać się zupełnie bezbronnym” — myślał. Mimo to rozpytywał ją o ojca i na próżno szukał w jej słowach czegoś, co mógłby uważać za ostateczną odpowiedź.

Dziś, gdy było już za późno, nieraz żałował, że nie umiał mówić z nim szczerze, że nie wyznał mu swych dziecinnych pretensji. Osądził go wcześnie i tak już zostało. Niewątpliwie pierwszy chłopięcy wstręt do jego erotyzmu, do zuchwałych dziewczyn wałęsających się w późne wieczory pod oknami, był źródłem tych sądów. Ale gdyby go spytał... Wszystko, co mógł był odpowiedzieć, nie byłoby jego najlepszą prawdą ani najlepszą prawdą o nim. Ale tyloletnia miłość tych ludzi, cały ich wzajemny stosunek pozostawał wartością niewyjaśnioną — daleką od tego, co mówiła teraz o nim matka...

— A mowa księdza Czerlona na cmentarzu! — rozpamiętywała dalej pani Żancia. — Ten jeden człowiek go zrozumiał, że on przez całe życie cierpiał w cichości, myślał o ojczyźnie, kochał ludzi...

— Ksiądz Czerlon? — niespodzianie powiedział Karol. — Więc on jednak został księdzem...

— A pan go zna? — zaciekawiła się pani Żancia. — Może pan spotykał się z nim za granicą?

— Nie wiem, czy to ten sam...

— Ten sam, ten sam! — zawołał Zenon z nagłym ożywieniem. — Adolf Czerlon. O, to typ! Dziwię się, że tu o nim jeszcze niewiele słychać. Wydaje mi się bardzo obiecujący...

Opowiedział o jego wizycie w redakcji i o towarzyszącej mu wtedy pani Tczewskiej.

— Wygląda na przestępcę albo na męczennika. Miał tu jakieś prelekcje, ale oprócz dewotek nikt na to nie chodził. To on naprawdę był w Sorbonie3?

— Widywałem go nieraz w bibliotece — odrzekł Karol niezbyt chętnie. — Przychodził na zebrania i i zabierał głos w dyskusji.

Pani Ziembiewiczowa powiedziała, że to jest światły człowiek, ten ksiądz Czerlon. Ona słyszała o nim wiele dobrego. Przyjeżdżał też parę razy do Boleborzy, do pana Waleriana. Tylko że w dni postne był z nim kłopot, bo ryby do ust nie wziął4. Odwracał oczy, jak widział ryby na półmisku. Zawsze też jeździła na jego kazania do Chązebnej.

— Kazał prześlicznie! — mówiła zachwycona. — Nie było człowieka w kościele, którego by nie wzruszył. Mężczyźni płakali, nie tylko kobiety. — Pomyślała chwilę i głosem marzącym dodała: — A już najpiękniej mówił o cierpieniu. Że jedyną drogą do Boga jest cierpienie. Cierpienie i pokora. Że cała wielkość człowieka jest w jego pokorze przed Bogiem. I całe szczęście...

— A złego nic nie mówili o nim w Chązebnej? — dopytywał się Zenon.

— Te sprawy to mnie wcale nie obchodzą — bez gniewu odparła pani Żancia. — Ksiądz nie jest świętym, tylko księdzem, człowiekiem jak inni. I każdy człowiek ma chwile słabości ludzkiej.

O tej słabości miała jednak to i owo do powiedzenia.

Dziewczyna, o której najwięcej mówiono, ta Weronka z Gwareckiego Folwarku, teraz jest zamężna i prowadzi się przyzwoicie. Toż samo wszystkie plotki o siostrzenicy organisty były mocno przesadzone. Jedno jest prawdą, to jego wielka przyjaźń z hrabiną. Ale tylko zły człowiek mógłby w tym widzieć coś niewłaściwego. Ona pomaga mu w pracy, sprowadza dla niego książki, razem piszą, razem urządzają czytanki i przedstawienia dla wiejskiej młodzieży. — Ja ją mam za kobietę bogobojną.

Zenon nachylił się do Karola i coś mu mówił do ucha, czego ten zresztą słuchał bez entuzjazmu. Wśród śmiechu Zenona dały się usłyszeć słowa: „...z samej dobroci serca, bo to nie leży w jej łagodnej naturze”.

Pani Żancia nie zważała na to, przyzwyczajona do nieskromnych żartów męskich przez nieboszczyka. Po chwili zastanowienia dodała jeszcze:

— Prawda, że hrabia jest dużo starszy od niej, a i sam ma lekkomyślne usposobienie, jak każdy mężczyzna. Ale to jeszcze nie znaczy, żeby zaraz taką kobietę o coś niewłaściwego posądzać.

Pani Kolichowska, która nie lubiła księży i uważała ich za darmozjadów, wyjawiła to bez ogródek. Ale i teraz pani Żancia nie obraziła się wcale.

— Każdy ma swoje zdanie o tych rzeczach — powiedziała łagodnie. — I ja przy swoim pozostanę.

Przez cały czas obiadu Elżbieta była niespokojna. Postanowiła jednak nic nie mówić Zenonowi o swoim podejrzeniu. Dziewczyna stojąca w alei parku i patrząca stamtąd na ich dziecko nie była na pewno Justyną. Wyglądała inaczej, ubrana była po miejsku w kusy5 kostium granatowy i modny kapelusik. Wydawała się też mniejsza i chudsza niż Justyna, którą zapamiętała z tamtej rozmowy. Ale niepokój trwał.

Nazajutrz po dłuższych indagacjach6 Marynka przyznała się, że zna tamtą dziewczynę, która oglądała dziecko.

— To córka tej starej Bogutowej z Boleborzy, co umarła. Ona tu czasem się kręci, ale prosiła, żeby nie mówić.

Elżbieta chciała natychmiast oddalić Marynkę. Jednak ustąpiła zaraz, gdy ujęła się za nią pani Żancia. Od tak dawna nie było między nią i Zenonem rozmowy o Justynie. I Elżbieta bała się zakłócić tę ciszę, która rozpostarła się nad tamtą sprawą.

Zenon był pierwszy, który zaczął o tym mówić. Było to w parę tygodni po spotkaniu przy furtce.

Zaczął niedbale, jak gdyby szło o rzecz mało ważną.

— Musisz mi znowu pomóc, Elżbieto.

Siedzieli oboje na górze w sypialni. Szerokie niezasłonięte okno wychodziło na ciemną noc październikową. Wewnątrz było jasno, ciepło i bezpiecznie.

— Co się stało? — spytała powoli.

— Coś trzeba zrobić z tą Justyną. Ona jest znowu bez miejsca.

— Toruciński ją zwolnił? Dlaczego?

Zenon lekko się niecierpliwił.

— Nie, sama odeszła. Nie wiem. Coś jej się nie podobało. To zresztą wszystko jedno. Ale już odebrałem od niej parę listów.

— Jeżeli chce pieniędzy... — zaczęła skwapliwie mówić Elżbieta.

— Nie, właśnie nie chce pieniędzy — przerwał dość szorstko. — Chce dostać miejsce w cukierni Chązowicza. Ty tam znasz tę kasjerkę Tawnicką.

— Ach tak, dobrze, dobrze.

Przesiadła się na niską kanapkę do telefonu i ze słuchawką w ręce spytała: — Ale ona nie opowiada tych rzeczy? Nie zwierza się?

— Nie — odpowiedział Zenon — na pewno nie. O tym rzeczywiście nikt nie wie. Jej samej najbardziej na tym zależy.

Elżbieta nagle odłożyła słuchawkę i wstała.

— Nie, nie, to nie będzie dobrze. Trzeba dla niej znaleźć co innego. Może gdzie indziej. Tu znowu będzie na widoku.

Zenon się dziwnie roześmiał. Machnął ręką.

— Nie myśl, że o tym nie wiem. Starałem się jej wytłumaczyć, ale to jest, to jest... Musisz mi wierzyć, że przecież gdyby tylko było możliwe...

Nie dopytywała się więcej. Chwilę siedzieli w milczeniu.

— Jest tak, że to właśnie trzeba zrobić koniecznie. Tu się nie da nic wyperswadować.

Widoczne było, że nie mówi jej wszystkiego. I ona spytała półgłosem:

— To wiesz, że ona tu przychodziła, że rozmawiała z Marynką. Że chciała widzieć dziecko.

Zenon w milczeniu niecierpliwie potakiwał głową.

— Jedno jest pewne, że ona nic nie powie. Rozumiesz? Więc już lepiej zrobić, jak ona chce.

I nieoczekiwanie zakończył:

— Przecież nie chce nic więcej!

Elżbieta zatelefonowała do pani Tawnickiej i w tydzień później Justyna miała już nową pracę.