Źródło i licencja tłumaczenia
AKT DRUGI
Okolica otoczona skałami.
SCENA I
Talbot i Lionel, wodzowie angielscy, Filip, książę Burgundii; Fastolf, Chatillon, z wojskiem i chorągwiami
TALBOT
Zatoczmy obóz; azali nie zbierzem
Wojsk, które popłoch jako wiatr gwałtowny
Rozproszył wczoraj.
do Fastolfa
Szczyt i wąwozy skał! Choć w tej ustroni,
W tej ciemnej nocy, jeśli chyba skrzydeł
Wróg mieć nie będzie, żartuję z pogoni.
Przecież ostrożność! Strach nie zna wędzideł,
I lada powód ima zwyciężonych.
Rycerz Fastolf z żołnierzami odchodzi.
LIONEL
Słysząc to słowo. Po tylu wsławionych
Zwycięstwach naszych pierzchnąć tak nikczemnie!
O Orleanie! Orleanie! W tobie
Grób chwały naszej! Lecz czyż przyszłe wieki
Uwierzyć zechcą? Kto wystawi sobie,
Aby zwycięzcy pod Azincourt, Crequi,
Pierzchli — i przed kim? — przed jedną niewiastą!
Nie! Musim zdobyć to przeklęte miasto!
FILIP
Ale nas szatan przemógł z ludźmi w zmowie.
TALBOT
Dzielili wiarę, co gmin omamiła?
Nie! Przesąd nadto jest błahą pokrywą
Tchórstwa1 wojsk twoich! To bitwę przegrało.
FILIP
TALBOT
Wojsko twe naprzód zgubny przykład dało.
Wpadliście do nas, wołając, że piekło,
Że sam Lucyper przeciw nam się wiąże.
To nas zmięszało.
LIONEL
Że skrzydło twoje najpierwej uciekło.
FILIP
TALBOT
I drugim jeszcze da przyczynę trwogi.
FILIP
LIONEL
Orlean naszej nie widziałby klęski.
FILIP
Kto wam w głąb kraju otwarł wstęp zwycięski?
Kto zjednał serca Franków i w Paryżu
Króla waszego osadził na tronie?
Jako Bóg żywy, gdyby nie te dłonie
Wwiodły was tutaj, nikt by z was w pobliżu
Nie widział dymu z francuskich kominów!
LIONEL
Burgund sam jeden byłby panem świata.
FILIP
Lecz z czyjej winy? Gdy mieszkańcy chcieli
Mnie poddać miasto, kto z lichej zawiści
Zerwał układy?
TALBOT
Krew ludów naszych dla twojej korzyści?
FILIP
LIONEL
Gdzie wojsko nasze samo poradziło
Z całem francusko-burgundzkiem, nad którem
Tyś sam przewodził.
FILIP
Snać wam potrzebne było, gdy mi za nie
Regent wasz tyle poświęcił w ofierze.
TALBOT
FILIP
Rozmowa taka zostanie pamiętną.
Na to żem rzucił swoich i na czele
Mem nieskażonem wyrył zdrady piętno,
By mi wróg wobec urągać mógł śmiele,
A jam to znosił duszą obojętną?...
Nie, nie, lordowie! Toć, gdy los przeznaczył,
Bym zawsze tylko służył niewdzięcznemu,
Toć lepiej, żeby brat bratu przebaczył,
Bym wrócił służyć królowi mojemu.
TALBOT
Wiemy, żeś zaczął z La Hirem układy,
Że skryty spisek przeciw nam się wiąże,
Lecz mamy sposób ustrzec się od zdrady.
FILIP
Dziś jeszcze idziem ku naszej granicy.
Każ zwijać obóz! Niech ludzie i konie
Stają do szyku! Żegnam was, Anglicy!
Chatillon odchodzi.
LIONEL
Nie słynął szerzej, jak kiedy w potrzebie
Bez pomocników i bez przewodników
Sami w swej sprawie walczyli za siebie.
Bo na co kłamać zgodę przyjacielską,
Gdy nas wstręt wieczny rozdziela jak morze,
Gdy czujem, że krew francuska z angielską
Z ran chyba w bitwach połączyć się może?
SCENA II
Ciż i Królowa Izabela, za nią Paź
IZABELA
Gwiazdy nieszczęsnej pomięszał wam zmysły?
Toż czas do swarów, gdy zwycięskie wrogi
Jak grom spaść mogą na nas, a od ścisłej
Jedności waszej, śród powszechnej trwogi,
Jedyne wojska nadzieje zawisły?...
Nie, książę, cofnij porywcze rozkazy!
A ty, Talbocie, nie wstydź się przebłagać
Gniew przyjaciela!
do Lionela Pójdź mi dopomagać
Przywrócić zgodę i zatrzeć urazy!
LIONEL
Czy się to zgodą, czy niezgodą skończy.
Owszem, co z sobą trzyma się niechętnie,
Najlepiej zrobi, kiedy się rozłączy.
IZABELA
Jak w bitwie na nas, i tu się sprzysięgły.
Kto wszczął najpierwszy te szalone swary?
Skąd się te żmije w sercach wam wylęgły?
do Talbota
Co kraj twój jego powinien przymierzu,
Chciał wzniecać iskrę dawnej nienawiści
I serce Franka oburzał w rycerzu?
Lecz cóż poczniecie bez jego ramienia?
On tron wasz dźwignął i on w każdej porze
Samą potęgą swojego imienia,
Byleby zechciał, obalić go może.
Albowiem wiedzcie, niech Anglija cała
Falami morza na Francyją biegnie:
Francyja zgodna dostoi jak skała
I sama siebie chyba w jarzmo zegnie.
TALBOT
Lecz przed fałszywą strzec się rozum każe.
FILIP
Nietrudno kłamać bezwstydne potwarze.
IZABELA
Mógł tak poniżyć? Tak zbyć uczuć syna,
Byś ojca twego uściskał mordercę,
Byś się powierzył przyjaźni delfina?
Aza5 ci, myślisz, przebaczy w swej dumie,
Żeś go był wtrącił i dźwignął z przepaści?
Aza nie będzie obmyślał, jak umie,
By ci na przyszłość uszczuplić tej właści6?
Nie, nie, Filipie! Bądź księciem i synem,
A będziesz wyższym od obrazy lichej!
FILIP
Ale nie ścierpię cudzoziemców pychy.
IZABELA
Wczorajsza klęska serce wodza boli,
A gorycz myśli łatwo zdradzi mowa;
Niesprawiedliwym być łatwo w niedoli.
Ale dość o tem! Czas zgasić w iskierce
Zgubny ów pożar, nim go wiatr rozdmucha.
TALBOT
Tam rozum chętnie zdrowej rady słucha.
Królowa mądrze dla nas obu radzi.
A więc masz! Zgoda zależy od ciebie.
Uznanie błędu niechaj błąd zagładzi!
FILIP
IZABELA
Świętszem niż dotąd spoi was ogniwem,
By spór ten zgubny był odtąd ostatni!
Filip i Talbot ściskają się.
LIONEL
patrząc na nich, na stronie
IZABELA
Lecz niech nas męska pokrzepi otucha!
Na próżno delfin, nieufny snać w Bogu,
Przyzywa w pomoc przeklętego ducha,
Straci swą duszę, jak swój kraj i władzę!
Niewiasta stoi na wojsk jego czele;
Chcecie? Ja wasze wojska poprowadzę
I wzorem lepiej niż czarem ośmielę.
LIONEL
Anglik w broń ufa, nie w sztuki niewieście.
TALBOT
Że nam twa bytność przyniosła nieszczęście.
FILIP
I dla cię samej przyzwoiciej w mieście.
IZABELA
patrząc na nich z podziwieniem
I ty, Burgundzie, przeciw mnie jak oni?
FILIP
Póki rozumie, że twej sprawy broni.
IZABELA
Zgodę zawarła, łączycie się na mnie.
TALBOT
Czarta się lękać nie będziem przynajmniej.
IZABELA
Czyż sprawa wasza nie jest także moją?
TALBOT
My toczym wojnę za ojczyznę swoją.
FILIP
Synowska czułość moją zemstę budzi.
TALBOT
Obraża Boga i oburza ludzi!
IZABELA
On śmiał mię sądzić!
FILIP
IZABELA
TALBOT
IZABELA
I, niżbym miała wyrzec przebaczenie,
Niżby miał posiąść tron ojców, niech raczej...
TALBOT
IZABELA
Co jest za siła w matki nienawiści!
Co mi cześć świata? Mój cel na tym świecie
Jest: niech się nad nim zemsta moja ziści!
Lecz wy, wy drudzy, co go wojujecie,
Co, prócz łakomstwa, dumy i zawiści,
Dało wam oręż przeciw mego syna?
Skąd prawo wasze? W czem jest jego wina
Przeciw bądź komu, prócz mnie? Obłudnicy!
Chcecie świat mamić słowy barwionemi.
Lecz czyż świat nie wie, że jak rozbójnicy
Przyszliście dzielić łupy cudzej ziemi,
Lać krew dla zysku? Ha, a tenże książę,
Co sobie imię Dobrego wykłamał!
Z wrogiem na własną ojczyznę się wiąże,
Ziomkom, królowi, Bogu wiarę złamał,
Przez co? Przez zemstę? Nieprawda! — Przez chciwość,
Przez zazdrość tylko! A słuchać was przecie:
Co trzecie słowo w ustach: sprawiedliwość,
Choć czyn wasz każdy woła, że kłamiecie!
Ja, ja przynajmniej obłudą się brzydzę
I gardzę wami! Lubię wolność moją,
Mam krew, mam serce; kocham, nienawidzę,
Lecz, jaka jestem, wyznać się nie boję.
TALBOT
IZABELA
Uczucie dla was jest słowem bez rzeczy.
Żegnam was! Oby nigdy nie zobaczyć!
Odchodzi.
SCENA III
Talbot, Filip i Lionel
TALBOT
LIONEL
Radźcie, co czynić, co przedsięwziąć mamy!
Cofać się, czyli8, ochłonąwszy z trwogi,
Iść wstecz, wczorajszej powetować plamy?
FILIP
TALBOT
Lecz niech się z widmem oko w oko zmierzy,
Żołnierz przesądnej wnet zbędzie bojaźni.
Moja więc rada: dodawszy odwagi,
Zgromadzić wojsko i wieść do rozprawy.
FILIP
LIONEL
Gdy trzeba umrzeć lub pomścić niesławy!
TALBOT
Wrócim za rzeką na spotkanie wroga.
Ja sam, najpierwszy, z tem widmem szataniem
Zmierzyć się muszę i z pomocą Boga,
Czy się mnie czekać odważy szalona,
Ufam, że skończy swe gusła i czary,
Czy pierzchać będzie: wojsko się przekona,
Jak zabobonnej ulękło się mary.
LIONEL
A ja ci ręczę: bez dobycia broni,
Wobec wojsk obu, ten postrach dla dziatwy
Jak lalkę żywcem uniosę w mej dłoni.
FILIP
TALBOT
Nie tak łagodne wróży jej uściski.
Lecz czas, wodzowie! Czas pójść na spoczynek!
O świcie w drogę, a świt już jest bliski!
Odchodzą.
SCENA IV
Joanna z chorągwią w ręku, w hełmie i pancerzu, zresztą10
w szatach niewieścich, Dunois, La Hire, rycerze i wojsko ukazują się na wierzchołku skał; zstępują z wolna i zapełniają scenę.
JOANNA
do rycerzy, którzy ją otaczają, podczas gdy wojsko ciągnie dalej naprzód
Na nic nam teraz noc i tajemnica!
Niech z trąb i z piersi głos śmierci i zgrozy
Zbudzi ich! Hasłem jest: Bóg i Dziewica!
WSZYSCY
uderzając mieczami o tarcze
trąby i kotły
STRAŻE
za sceną
JOANNA
Przy blasku łuny, gdy ich strach rozgoni,
Wpadną nam oślep na miecze i groty.
Za mną!
żołnierze wybiegają, ona chce podążyć za nimi.
DUNOIS
zatrzymując ją
Przewiodłaś wojsko niedeptanym szlakiem,
Nam teraz zostaw krwawe kończyć boje.
LA HIRE
Lecz nie bierz sama zabójczego miecza!
Los wojny ślepy i modłów nie słucha.
Dość nas, gdzie siła wystarczy człowiecza!
JOANNA
Co mnie prowadzi? W nim wasze zwycięstwo!
Strzała tam leci, gdzie ją wypuszczono:
Ja tam iść muszę, gdzie niebezpieczeństwo!
Nie tu, nie dziś mi zginąć przeznaczono!
Póki wróg w kraju, a król nie na tronie,
Ten, co mię posłał, walczy w mej obronie!
Odchodzi.
LA HIRE
I puklerz dla niej złóżmy z naszych mieczy!
Odchodzą.
SCENA V
Angielscy żołnierze uciekają przez scenę, potem
Talbot
ŻOŁNIERZ PIERWSZY
ŻOŁNIERZ DRUGI
ŻOŁNIERZ TRZECI
ŻOŁNIERZ PIERWSZY
INNI ŻOŁNIERZE
Uciekają.
TALBOT
wbiegając
Stargany urok czci i posłuszeństwa!
Jak gdyby piekło swe wszystkie straszydła
Rzuciło w pogoń: jeden wir szaleństwa
Ogarnął wszystkich, mężny i nikczemny
Pierzcha zarówno, znikąd do oręża
Garstki nie zebrać, głos wodzów daremny!
Wróg bez oporu rani i zwycięża!
Jaż tylko jeden pomiędzy wszystkimi
Zdrowe mam zmysły? Mnież jednego pali
Wstyd za ich wszystkich? Uciekać przed tymi,
Cośmy w dwudziestu bitwach pokonali!...
I któż jest ona? Nietknięta żelazem,
Niezwyciężona! Na czyj wzrok Gorgony
Najśmielsi nasi kamienieją głazem,
A lwią odwagą tchnie Frank ośmielony?
Kuglarkaż11 cudów kłamanych obrazem
Wydrze mi z ręku tylu zwycięstw plony?
Moc bohaterów złamie czarownica?...
ŻOŁNIERZ
wpadając
TALBOT
przebijając go
I śmierć każdemu, co roznosi trwogę!
Odchodzi.
SCENA VI
Rozległy widok.
Widać obóz angielski w płomieniach — głos trąb, ucieczka i pogoń — po chwili wchodzi Montgomery.
MONTGOMERY
sam
Tu wódz zapamiętały z krwawym mieczem w dłoni
Grozi swoim i gwałtem zwraca na miecz wroga,
Tam ona! Niepożyta12, jak mór i pożoga,
Szerzy śmierć! O, ja nędzny! O, na cóż mi było
Iść za burzliwe morze! Serce mię łudziło
Nadzieją łatwej sławy na francuskiej wojnie.
A teraz! O, czemu żem nie został spokojnie
W domu moim rodzinnym, gdzie mię matka tkliwa,
Płacząc, zatrzymać chciała, gdzie mię próżno wzywa
Maryja moja!...
Joanna ukazuje się w oddaleniu
Na tle czerwonej łuny wznosi się śród cieni,
Jak z gorejących piekieł czarne widmo nocy!
Ujrzała mię! W mej duszy czuję wzrok jej mocy!
Biada mi! Nogi moje w pętach jej uroku
Wikłają się i mdleją, wzrok mój w jej widoku
Utkwił zaczarowany! O, straszne katusze:
Bać się śmierci i wiedzieć, że ją ponieść muszę!
Joanna postępuje nieco ku niemu i zatrzymuje się
Miecz mój jej nie pożyje, tarcz mię nie zasłoni;
Moc piekieł walczy przez nią! Lecz przecież ma duszę,
Jest niewiastą: w jej sercu może litość wzruszę.
Podczas gdy chce iść na jej spotkanie, Joanna szybko zbliża się ku niemu.
SCENA VII
Joanna i Montgomery
JOANNA
MONTGOMERY
padając na kolana
Chcą błagać ocalenia. Widzisz młodość moją,
Ulituj się! Raz pierwszy wyszedłem na boje,
Czcza chwała mię uwiodła. Przebacz mej młodości!
Weź mię jeńcem! Mój ojciec, pan bogatych włości,
W pięknym Waliji kraju, nad brzegiem Sawerny,
Da złota, ile zechcesz, da okup niezmierny,
Gdy się dowie, że żywy uszedłem pogromu.
Jam syn jego jedyny, ostatni szczep domu!
JOANNA
Prędzej byś w krokodylej ocalał paszczęce,
W szponach tygrysich, litość wyżebrał u lwicy.
Dzieci jej wprzód zabiwszy! Lecz, kto miecz Dziewicy
Ujrzał, ten zginąć musi. Próżna twa otucha!
Jam nie jest z tego świata; wyższa wola ducha
Rządzi mną, nieugięta; nie może ujść żywy,
Kogo mi raz w moc poda wojny bóg straszliwy.
MONTGOMERY
Pociąga mię ku tobie: piękność twa dziewicza
Nie wróży okrucieństwa. Przez litość płci twojej
Zbaw mię, miej miłosierdzie!
JOANNA
Nie myśl, żem jest niewiastą! Jam jest duch bez ciała,
Ślepe narzędzie woli, co mi iść kazała
Krew przelewać na ziemi. Żadna płeć nie moją!
Gotuj się umrzeć! Serca nie ma pod tą zbroją.
MONTGOMERY
Które Bóg wlał w nas wszystkich, cofnij dłoń twą krwawą!
Jam zaręczony w kraju! W pierwszej wiośnie życia,
Piękna jak ty, anielska, mojego przybycia
Czeka w domu kochanka. O, jeśliś już może
Doznała, co jest miłość, jeżeli, jak wróżę,
Pragniesz szczęścia przez miłość — nie rozdzielaj srogo
Dwojga serc, co bez siebie wzajem żyć nie mogą!
JOANNA
Nie znam, ani potęgi. Nie w imię miłości
Ubłagasz mię. Jej ogień byłby zbrodnią we mnie.
Walcz jak mąż i umieraj, bo żebrzesz daremnie.
MONTGOMERY
W opustoszałym domu, laty sędziwemi
Schyleni, tęsknią po mnie. Ach, tyś sama pewnie
Zostawiła rodziców, co cię płaczą rzewnie!
JOANNA
Pozostało bez dzieci, ile małych dziatek
Sierotami bez ojców, ile wdów strapionych,
Ile łez nieotartych i serc zakrwawionych
Miecz wasz u nas uczynił! Ha, teraz doświadczą
Żony wasze i matki, z jaką my rozpaczą
Płakałyśmy nad krajem i braćmi naszemi!
MONTGOMERY
JOANNA
Kopytami tratować, by pod dach słomiany
Niskiej chaty rolnika i w zamożne grody
Nieść ogień i żelazo i z naszej swobody
Urągać się, i swoich narzucać nam króli?...
Myśleliście, zuchwali, że jarzmo niewoli
Zegnie nas i poniży, że kraj dawnej sławy
Przywiążecie jak łódkę do swej hardej nawy!
Nie wiedzieliście, głupi, że nasz herb królewski
Tkwi u stóp tronu Boga, że wprzód sklep niebieski
Z gwiazd wam obrać, niżeli jeden zagon żyzny,
Jedną wioskę od naszej oderwać ojczyzny!...
Ale przyszedł dzień zemsty! Żaden z was przez wodę
Wielkiego morza, które jak wieczną przegrodę
Bóg między nas położył, a wyście złamali.
Żaden żywy nie wróci! Broń się! Muszę dalej.
MONTGOMERY
puszczając jej rękę
JOANNA
Przed śmiercią, przed konieczną? Los nasz w ręku Boga.
Patrz na mnie! Któż ja jestem? Pasterka uboga,
Słaba dziewica; dłoń ma nie nawykła broni.
Przecież z cichego domu, z samotnej ustroni
Wyrwana, z łona ojca, z sióstr kochanych grona,
Muszę tutaj, nie swoją wolą prowadzona,
Wam na zgubę i sobie nie na radość, muszę
Być jak widmem postrachu; zatwardzić mą duszę,
Brodzić we krwi i w końcu nie ujść śmierci grotu,
Bo nie błyśnie i dla mnie miły dzień powrotu
Do mej strzechy rodzinnej! Wiele jeszcze, wiele
Wdów na mnie płakać będzie, wielu z was uścielę
Łoże w zimnej mogile; lecz i mnie dosięże
Dłoń mego przeznaczenia! Bierz więc swe oręże,
Broń się, walcz! Nie unikniesz, co ci Bóg przeznacza,
Lecz biada nędznikowi, co drży i rozpacza!
MONTGOMERY
wstając
Dosiąc może, obaczym, czy dla mego miecza
Bóg nie przeznaczył chwały posłać cię do piekła!
Ja teraz pragnę boju! Ja, furyjo wściekła!
Ja! I Bóg mi jest wsparciem! W Nim moja otucha!
Ty broń się i zwij w pomoc piekielnego ducha!
Porywa miecz i tarczę i naciera na nią — bojowa muzyka rozbrzmiewa w dali — po krótkiej walce Montgomery upada.
SCENA VIII
JOANNA
sama
oddala się od niego i stoi w zamyśleniu
Potężnie działa we mnie! W dłoni mej tyś męstwo,
W sumieniu tyś powinność, w sercu okrucieństwo!
Dusza płacze z litości, dłoń drży, jakby miała
Burzyć ołtarz w świątyni, gdy ze krwi i z ciała
Stanie przed nią przeciwnik; a wiem, że upadnie.
Że krew lunie mu z piersi, że twarz śmiercią zbladnie!
Sam błysk miecza mię trwoży, jak łyskanie nieba
Poprzednicze13 piorunu; a jednak, gdy trzeba,
Czuję w sobie moc cudzą i w mej dłoni drżącej
Miecz zabija sam przez się, jakby duch żyjący.
SCENA IX
Joanna i Rycerz (ze spuszczoną przyłbicą)
RYCERZ
Tu kres twych guseł i próżna ich siła!
Broń się, przeklęta, i do swego pana
Idź po zapłatę za złe, coś zbroiła!
JOANNA
Lecz tyś nie Anglik! Tyś syn naszej ziemi!
Burgundzkie barwy i herby książęce!...
Ostrz mego miecza schyla się przed niemi.
RYCERZ
Broń się! Choć czuję, że za twe zaklęcia
Umrzeć ci raczej pod kata siekierą,
A nie pod mieczem burgundzkiego księcia!
JOANNA
RYCERZ
podnosząc przyłbicę
Gmin dotąd pierzchał przed twoim orężem,
Lecz nie mnie zwiodą twoje kłamstwa grube.
Mąż jest przed tobą!
SCENA X
Ciż, Dunois i La Hire
DUNOIS
Nie z niewiastami!
LA HIRE
Skroni dosięgniesz, nas wprzód zabić trzeba!
FILIP
Ni was, co dla niej zrzekliście się nieba!
Lecz wstyd ci wieczny, synu Orleana!
Wstyd ci, La Hirze, że swój miecz zwycięski
Czynicie tarczą sprośnych sztuk szatana,
A z siebie giermków wiedźmy czarnoksięskiej!
Pogardzam wami i czekam. Do broni!
Z kim Bóg, ten w czarta nie będzie jasyrze.
Gotują się do walki — Joanna staje wpośrodku.
JOANNA
FILIP
naciera na Dunois
JOANNA
Dość już z stron obu bratniej krwi przelano.
Dość! Lecz nie oręż tę walkę rozstrzygnie.
Inaczej o tem w gwiazdach napisano!
I biada temu, kto go pierwszy dźwignie,
Kto nie uwierzy i kto nie usłucha
Z ust moich głosu wszechmocnego ducha!
DUNOIS
Krew niechaj zdrajcy wstyd Francyji zmaże!
JOANNA
rozłączając ich, staje znowu wpośrodku
Nie chce krwi waszej, mnie z nim mówić każe.
Co chcesz, Filipie? Zważ i przeciw komu
Stoisz z orężem w bratobójczej dłoni?
On, jak ty, książę francuskiego domu,
On jest twój ziomek i towarzysz broni!
Jam też nie obca: córka jednej ziemi.
Wszyscy, na których następujesz głowę,
Twoi są. Powróć, stań pomiędzy niemi,
A poznasz wszystkich! Serca ich gotowe
Kochać cię, ręce uściskać, kolana
Zgiąć się przed tobą, bo nawet w potrzebie
Święta nam w tobie krew naszego pana,
Oręż nasz ostrza mieć nie śmie dla ciebie!
O, pójdź! Wróć do nas! Czyż dla cię bez ceny
Są cześć i miłość, serc najdroższe dary?
FILIP
Insze w głąb piekła niech wabi ofiary!
Mnie nie ułudzą szatańskie mamidła:
Przezorny rozum zatkał moje uszy
I oczu twoich zalotnicze sidła.
Jak z gładkiej zbroi, zemkną się z mej duszy!
Teraz my z sobą, Dunois! Do broni!
Mąż z mężem walczy żelazem, nie słowy...
DUNOIS
Wysłuchaj pierwej! Jam zawsze gotowy.
JOANNA
Czy nas potrzeba u stóp twoich zgina?
Jednym płomieniem gore obóz wroga,
Trupem się jego zasłała równina,
Głos trąb wojennych, jako piorun Boga,
Rozprasza resztę: naszą jest godzina!
Jako zwycięzcy, sławą i weselem
Chcemy się z dawnym dzielić przyjacielem.
O, wracaj do nas! Dość mściwej niechęci!
Z nami jest słuszność i błogosławieństwo.
Wy nie widzicie, lecz duchowie święci
Walczą za nami! Bóg nam dał zwycięstwo.
Bóg ci przeze mnie swą wolę ogłasza,
Przeze mnieć15 Jego chce dźwignąć prawica.
Jak ten nasz sztandar, biała sprawa nasza;
Godłem i hasłem jej: Bóg i Dziewica!
FILIP
Ale jej mowa prosta jest, jak dziecka!
Czyżby i pozór niewinności święty
Wykłamać mogła piekieł moc zdradziecka?
Nie słucham więcej! Dunois, do broni!
Ucho me, czuję, jest słabsze od dłoni.
JOANNA
Rozbrajać zemstę, koić serc trucizny?
Piekłoż17 chce zgody? Onoż18 mię natchnęło
Żądzą pokoju, miłością ojczyzny?
Lub się więc zmienił porządek natury,
Że dobrą sprawę wspierać muszą piekła:
Albo, jeżeli jest prawdą, com rzekła,
Skąd me natchnienie, jeżeli nie z góry?
Kto zstąpił ku mnie, ku biednej pasterce,
I męstwo w piersiach dziewicy rozniecił,
Nadludzki zamiar tchnął w dziecinne serce
I duszę światłem nadziemskiem oświecił?
Jam nie wzrastała przed królów obliczem,
Obca mym ustom sztuka słów mamiąca;
Przecież, gdy trzeba, gdy tchem tajemniczym
Duch mię owionie, jakby w blasku słońca
Widzę przed sobą cały świat widomy,
Wiem wszystkie rzeczy, czuję mimo woli
Przeszłość i przyszłość narodów i króli,
A słowa moje wstrząsają jak gromy!
FILIP
głęboko poruszony podnosi na nią oczy i przygląda jej ze zdziwieniem i rozrzewnieniem
Mocże19 to czarów to wzruszenie budzi?
Nie! Ta mię postać, ten mię wzrok nie łudzi!
Serce mi mówi: tyś z nieba zesłana!
JOANNA
Twoja w tem, Panie, a nie moja siła!
Chmura się gniewu we łzy roztopiła,
Pogodą serca świeci wzrok natchniony!
Precz z tym orężem! Łączmy łzy ze łzami!
On płacze! Boże, dzięki Ci! — On z nami!
Miecz i chorągiew wypadają z jej dłoni; bieży do niego z otwartemi ramionami i ściska go z namiętną gwałtownością — La Hire i Dunois rzucają również miecze i śpieszą
uściskać księcia.
- tchórstwo — tchórzostwo. [przypis edytorski] ↩
- jużciż — juści; przecież. [przypis edytorski] ↩
- chciałżbyś — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że-, skróconą do -ż-; znaczenie: czy chciałbyś, czyż chciałbyś. [przypis edytorski] ↩
- gdybymże — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że. [przypis edytorski] ↩
- aza (daw.) — czy. [przypis edytorski] ↩
- właść — własność; włość. [przypis edytorski] ↩
- naprawa — tu: namowa; por. prawić: mówić. [przypis edytorski] ↩
- czyli — tu: czy z partykułą wzmacniającą -li; znaczenie: czy też. [przypis edytorski] ↩
- nadtośmy słabi — skrócone: nadto jesteśmy słabi. [przypis edytorski] ↩
- zresztą (daw.) — poza tym. [przypis edytorski] ↩
- kuglarkaż (...) wydrze — konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż; znaczenie: czy kuglarka wydrze. [przypis edytorski] ↩
- niepożyty — nieugięty, srogi, niezwyciężony. [przypis edytorski] ↩
- poprzedniczy — poprzedzający. [przypis edytorski] ↩
- snać (daw.) — widocznie, prawdopodobnie. [przypis edytorski] ↩
- mnieć — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci, skróconą do -ć; znaczenie: to mnie, to mnie właśnie. [przypis edytorski] ↩
- szatańskież — konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż; znaczenie: czy szatańskie. [przypis edytorski] ↩
- piekłoż — konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż; znaczenie: czy piekło. [przypis edytorski] ↩
- onoż — konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż; znaczenie: czy ono. [przypis edytorski] ↩
- mocże — konstrukcja z partykułą -że; znaczenie: czy moc. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja
Domena publiczna · Fryderyk Schiller
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Dziewica Orleańska · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/schiller-dziewica-orleanska/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Domena publiczna · Antoni Edward Odyniec
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: translation
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.