XII

Zdaje się, że jedynie Krzysztofa Kolumba witano uroczyściej po powrocie z Ameryki. Brakło jedynie bicia w dzwony i armatnich wystrzałów. Marynarze z „Torunia” rozpuścili wieść o tajemniczym zniknięciu Piotra, a Wójcik był niepocieszony; gdy przeto przybieżała radosna wieść, że zguba została odnaleziona, wszystkich ogarnęła radość. Piotr stał się głośną osobą w gdyńskim porcie, chciano więc powrót głośnej osoby uczcić należycie.

Po powrocie „Torunia” do Gdyni markotny jego kapitan udał się do „Zatoki stu tysięcy diabłów”, aby zawiadomić kapitana Barena o niezrozumiałej przygodzie. Szedł tam powoli, z trudem, wielkim bowiem ciężarem jest zła i czarna wieść. Kapitan Baren przyjął go natychmiast, usłyszawszy zaś, o co idzie, szepnął:

— Kapitanie, niech pan mówi cicho. W domu tym jest staruszka, która kocha Piotra ponad pojęcie.

— I pan go kocha, kapitanie Baren?

— I ja go kocham, ale ja jestem mężczyzną i marynarzem! Niech pan mówi!

Kapitan opowiedział o wszystkim. O zachowaniu się Piotra na okręcie, o ocaleniu go podczas mgły. Stary człowiek słuchał tej opowieści zachłannie, z błyskami w oczach. Dumny był i szczęśliwy. Na tę dumę i na to szczęście padły zaraz potem słowa niespokojne i czarne. Kapitan Baren drgnął; zbladł bardzo i głęboko rozmyślał. Na jego czole ukazały się wielkie krople potu. Wiadomość była bolesna i ponura.

— Co pan o tym wszystkim myśli? — zapytał kapitan „Torunia”.

— Lękam się — odrzekł szeptem Baren. — Lękam się... Mam powody do przypuszczeń, że Piotra porwał człowiek będący moim wrogiem. Dawna to historia, która pływała po południowych morzach.

— Chłopiec jest rozważny i bystry — pocieszył go kapitan. — Nie zginie przecie w wielkim mieście, przecie go nie zamordują.

— Wszystko może się zdarzyć — szepnął zbolałym szeptem Baren.

Radzili długo, głowa przy głowie, tajemniczą wiodąc rozmowę. Młody żeglarz pocieszał starego żeglarza, widząc, jak tamten cierpi. Poczciwie zjawił się nazajutrz, tym razem z Wójcikiem, który złamanym głosem raz jeszcze zdał relację staremu kapitanowi, opisując ostatnie chwile po rozstaniu się z Piotrem.

— Siedzieliśmy w knajpie — mówił ciężkim głosem. — Zjawił się nagle jakiś marynarz i łamaną polszczyzną zawiadomił nas, że Piotr poszedł na statek. Dziwiło nas to, skąd wytrzasnął tak z rękawa tego dziwnego posła, ale Piotr był zaradny. Uwierzyliśmy. A ten biedaczyna przepadł jak łódź we mgle. O, mój Boże! Panie kapitanie, myśmy go bardzo pokochali!

Co dnia, zmyślając na użytek Fregaty najdziwniejsze historie, czynił kapitan Baren wyprawy do portu. Odbywał narady z oficerami w komendzie portu, potem wysyłał długie depesze. Wójcik chodził z nim, gdyż pocieszali się wzajemnie. Drzwi „Stelli” stały otworem, każdy mógł wejść do suchej zatoki, gdyż kapitan oczekiwał wiadomości. Czuwał długo w noc, krążąc po izbie jak lew po klatce. Sam nie przypuszczał, że tak bardzo przywiązał się do tego chłopca. Dom wydawał mu się pusty, smutny i okropny jak ogród, z którego wyrwano jedyne rozkwitłe drzewo.

Fregata zaczęła coś wietrzyć. Nie podobały się jej wizyty obcych marynarzy ani wyprawy kapitana do miasta. Przyglądała się kapitanowi podejrzliwie, kręcąc głową. Czując na sobie jej spojrzenie, kapitan uśmiechał się niezręcznie i mówił niby wesoło:

— A Piotr powróci lada chwila... Lada chwila, dobra Fregato.

— Wróci albo nie wróci — odpowiadała chmurnie.

— Cha! Cha! — śmiał się kapitan. — Dziwne pomysły miewasz, Fregato. Dlaczegoż to nie miałby powrócić?

— Mógłby pan kapitan lepiej udawać wesołość. Śmieje się pan jak nieboszczyk. Ja za stary jestem wróbel...

— Chyba sowa, a nie wróbel — śmiał się kapitan dość głośno.

Bardzo go męczyło udawanie radości, więc uciekał z domu.

— Depeszę przynieśli — oznajmiła razu jednego wierna Fregata.

Kapitan wyrwał jej z rąk skrawek papieru i ukrył go w kieszeni.

— Dziękuję — rzekł zdyszanym głosem — możesz odejść.

Po raz pierwszy od wielu lat kobieta nie usłuchała rozkazu.

— Nie odejdę — powiedziała twardo. — Musi pan przeczytać przy mnie. Ja wiem, że to idzie o Piotra. Będę tu stała do śmierci.

Nie przeraził jej gniew kapitana ani jego krzyki; ponieważ depesza, na piersi ukryta, paliła go żywym ogniem, wreszcie ustąpił. Przeczytał, zbladł i osunął się na krzesło.

— Co się stało, u Boga Ojca?! — krzyknęła Fregata.

— Odnaleziono Piotra! — szepnął z trudem. — Odnaleziono naszego Piotrusia.

Opowiedział jej bezładnie o wszystkim. Na jego twarzy zjawił się leciutki rumieniec, życie wydało mu się nagle jaśniejsze. Podniósł się z krzesła i powtarzał w kółko:

— Dzielny chłopiec... Nie dali mu rady! Cha! Cha! Porwać Piotra to niewielka sztuka, ale zatrzymać go to większa sztuka! Fregato, Piotr powraca... Czemu beczysz? Ach, te baby! Każda czeka na sposobność, aby się wypłakać...

Objął dobrą, poczciwą Fregatę i przycisnął staruszkę do swoich starych piersi. Była to wielka z jego strony chytrość, nie chciał bowiem, aby nawet ona o tym wiedziała, że siwe, srogie oczy kapitana dziwnie się zamgliły. Po chwili porwał płaszcz i wybiegł szybkim krokiem, po godzinie zaś Wójcik szerzył wiadomość, że Gdynia ujrzy niedługo słynnego marynarza Piotra, który się gdzieś zapodział jak szpilka; dlatego powrót Piotra był wjazdem triumfalnym.

Po ukończeniu publicznych uroczystości, nowe zaczęły się na „Stelli”. Piotr nie wiedział, czy ma śmiać się czy płakać. Kapitan Baren przemawiał do niego groźnie i surowo jak zwykle, równocześnie zaś miał w oczach tyle miłości i tyle radości, że w chłopcu tajało serce. Przytulał się do starca, nie mógł jednak zbyt długo wytrwać w tej pozycji, Fregata bowiem odbierała go kapitanowi, aby go wziąć w objęcia.

— Biedne dziecko! — wykrzykiwała. — Nie dowierzaj wszystkim, znam bowiem takich, co cię wysłali na śmierć, a potem ukrywali to przede mną. Józefa też sprzedali do Egiptu... Całe szczęście, że Pan Bóg czuwa nad sierotami i psuje szyki złym ludziom. Całe szczęście! O, jakże on wychudł! Jakże on wymizerniał... Czy pan, kapitanie, może na to patrzeć spokojnie?

— Mogę! — rzekł kapitan.

Z niewypowiedzianym trudem udało się wreszcie zapędzić Fregatę do kuchni chytrym oświadczeniem, że Piotr jest głodny.

— Później — rzekł kapitan — Piotr nam wszystko opowie. Teraz musi odpocząć.

Gdy zostali sami, kapitan Baren uścisnął go raz jeszcze.

— Nic nie mów — powiedział. — Opowiesz po wieczerzy, a potem ja ci coś opowiem. Teraz nic nie mów. Ach, jest tu list do ciebie.

— To pewnie od Modlewiczów — ucieszył się Piotr, przypomniawszy sobie, że pisał do nich przed swoją pierwszą wyprawą i pozostawił list kapitanowi, prosząc go o wysłanie.

Odczytywał list niecierpliwie, pożerając oczami nieforemne litery. W pewnej chwili zmarszczył czoło i odczytał jakiś ustęp po raz drugi.

— To dziwne! — szepnął.

— List pochodzi od tych dobrych ludzi? — zapytał kapitan.

— Tak. Jednego tylko nie mogę zrozumieć. Piszą mi, że z całego serca dziękują za przysłanie pieniędzy, które im się niezmiernie przydały, a ja przecie nie wysyłałem żadnych pieniędzy, bo i skąd?

— Jakaś pomyłka... — bąknął kapitan.

Piotr drgnął, usłyszawszy niepewnie wypowiedziane słowa. Spojrzał uważnie na kapitana, a kapitan prędko odwrócił głowę.

— Panie kapitanie! — zdławionym głosem zawołał Piotr. — Pan, nikt inny, posłał te pieniądze!

— Nie przypominam sobie — rzekł Baren szybko. — A nawet gdyby ja, to i cóż? Posłał ktoś uczciwym biedakom parę groszy, a zaraz tyle o tym gadania. Czego tak patrzysz na mnie?

— Niech panu Bóg zapłaci — szepnął Piotr gorąco.

— Znowu zaczynasz? Fregata, jeść!

Najszybsza fregata wszystkich mórz nie uwijała się nigdy tak szybko, jak Fregata lądowa. Sama nie jadła, pilnie patrząc, czy tylko je jej ukochany Piotr. Serdeczna jej troska zamieniła się w otwartą zuchwałość, gdy kapitan sięgnął po półmisek.

— Dla dziecka zabraknie! — mruknęła ostrzegawczo.

— Dziecko pęknie za chwilę — odrzekł kapitan.

Gdy wreszcie Piotr zaczął opowiadać o swoim dziwnym zdarzeniu, tamci oboje wstrzymywali oddechy; na wspomnienie ogromnego, płowowłosego marynarza kapitan drgnął.

— Tak myślałem — szepnął.

Piotr mówił o pobycie w nieznanym domu i o tym, jak go marynarz sponiewierał.

— Daj mi, Boże, spotkać go kiedy — rzekła Fregata drżącym głosem.

„Nie daj mi, Boże, spotkać go kiedy”, pomyślał kapitan.

— ...Potem karmił mnie śledziami i nie dawał wody — mówił Piotr. — Do końca życia nie będę mógł patrzeć na śledzie — dodał wesoło.

— O co cię pytał? — zapytał kapitan cicho.

— O „Oko zorzy”.

— To wariat! — krzyknęła Fregata.

— Nie wiedziałem, co to znaczy, nie mogłem mu odpowiedzieć. O co on pytał, panie kapitanie?

— Cóż dalej? — zapytał kapitan szybko, jak gdyby nie dosłyszawszy zapytania.

Piotr opowiadał ze wszystkimi szczegółami i zaczął mówić gorąco o dziewczynie, która go napoiła.

— Kobiety są lepsze od mężczyzn! — oznajmiła Fregata. — Czy to była jego córka?

— Nie wiem.

— Musiała być jego córką, bo zbójcy mają zwykle dobre córki.

W nieludzki zachwyt wpadła Fregata wtedy dopiero, kiedy Piotr opowiedział o kolczyku i o otwarciu drzwi przez dziewczynę. Zacna kobiecina zaczęła śmiać się piskliwie i klaskać w ręce.

— Mój kolczyk — wołała — mój kolczyk! Wiedziałam, co robię, gdy ci go dałam. A co? Przydał się kolczyk głupiej Fregaty? I cóż, panie kapitanie? Są tacy, co wysyłają chłopca na męki, ale są też tacy, co mu dają sposób ocalenia. I kto lepszy? Czy pan ma odwagę zaprzeczyć? Aleś i ty mądry, chłopcze, żeś sobie od razu przypomniał o tym kolczyku! Może gdybyś był miał dwa, byłaby cię prędzej wypuściła, ale i jeden wystarczył. Ja się wcale nie dziwię, gdyż był to najpiękniejszy kolczyk, jaki kiedykolwiek widziałam. Dziewczyna ujrzała go i straciła od razu rozum.

— Pani Fregato — rzekł nieśmiało Piotr. — Ona wcale nie chciała go wziąć.

— Jak to? Przecie cię wypuściła!

— Ale nie za kolczyk...

— A gdzież on jest? — zawołała Fregata triumfalnie.

— Nie mam go, bo go przemocą włożyłem do jej ręki.

— Przemocą? Zdawało ci się... Byłeś osłabiony i nie wiedziałeś, co się z tobą dzieje. A to musiała być mądra dziewczyna!

— To była dobra dziewczyna — przerwał jej gwałtownie kapitan. — Zresztą kolczyk był zapewne z fałszywego złota.

— Najlepsze meksykańskie złoto! — krzyknęła Fregata, gwałtownie oburzona.

— Najważniejsze jest, że uciekłem — mówił radośnie Piotr.

Zakończył opowieść o burzy i o szczęśliwym przybyciu. Gdy burza szalała w słowach Piotra, Fregata przeżywała ją w gwałtowny sposób, chwytając się rękami za głowę albo wznosząc oczy błagalnie ku pułapowi, nad którym po staremu znajdowało się niebo. Kapitan był zadumany.

— Ktoś woła! — szepnął nagle Piotr, nasłuchując; razem z kapitanem podszedł ostrożnie ku drzwiom.

— Kto tam? — zapytał groźnie kapitan.

— Do pana Piotra — odkrzyknięto. — List i coś tam jeszcze.

Uchylili drzwi, a przez szpary wsunęła się ręka z małym zawiniątkiem.

— Zegarek! — zdumiał się Piotr. — Dla mnie? Niczego nie rozumiem.

— Przeczytaj list... — rzekł kapitan.

„Drogi przyjacielu Piotrze!”, oznajmiły uroczystym tonem paralitycznie pokrzywione litery. „Za to, żeś moje życie ocalił i moim dzieciom zachował ojca, muszę ci posłać podarunek, a dlatego ci go wcześniej nie dałem, bo był w zastawie. Dzisiaj go wykupiłem i tobie posyłam, abyś o mnie zawsze pamiętał. Jest to bardzo stary zegarek i ze starości nie chodzi, ale jeżeli nim uderzyć kilka razy o stół albo o ścianę, wtedy zaczyna iść, choć spóźnia się o trzy godziny. Grunt, że jest srebrny i może ci się kiedyś przydać w marynarskim życiu. Bądź zdrów, drogi przyjacielu”.

Piotr śmiał się, rozrzewniony, czytając tę epistołę, w której równie tyle było serca, co ortograficznych błędów.

— Kto to pisze? — zapytał zdumiony kapitan.

— Kucharz okrętowy — objaśnił Piotr.

— A cóż on opowiada o ocaleniu życia?

— Bo jemu się zdaje, że mu je ocaliłem. Fala go porwała, a ja zdołałem go przytrzymać.

— Nie ratuj nigdy tych, co gotują! — zaśmiał się kapitan, patrząc ze zmrużeniem oka na Fregatę. — Widzę jednak, że zbierasz skarby. Tu kolczyk z fałszywego złota, tam zegarek, którym trzeba uderzać o ścianę...

— Tylko tutaj niczego więcej nie dostaniesz... — mruknęła złośliwie Fregata. — Chyba stary guzik od starego munduru.

Kapitan spojrzał na nią z nagłą zadumą.

— A co będzie, jeśli się pomylisz, dostojna Fregato? — zapytał cicho kapitan.

— Wtedy powiem, że i krokodyl ma czasem czułe serce.

Rozmowa ta wydała się Piotrowi nieco przykra, więc spojrzawszy błagalnie na kobietę, udawał, że bada pomylony mechanizm zegarka. Był to odwieczny grat, którym chyba Czas mierzył godziny w chwili swoich narodzin. Poczciwy kucharz zataił w pośpiechu jeszcze jedną jego właściwość, a mianowicie brak wskazówek na tarczy; nie lada jakiego trzeba było sprytu, aby odczytać na nim godziny, nawet gdyby chodził. Może przeto dlatego stanął i nie poruszał się, że czynność ta na nic przydać się nie mogła.

Przegadali jeszcze czas niejaki, gdyż trudno im było się pożegnać. Wreszcie kapitan zawołał:

— Piotrowi kleją się oczy. Chodźmy spać.

Piotr istotnie był bardzo znużony, najbardziej zaś zmęczyła go radość. Było mu niezmiernie dobrze wśród tych dwojga, całym sercem do niego przywiązanych. W śmiesznych sprzeczkach kapitana z Fregatą objawiała się najwyraźniej zazdrość. Każde z nich, nie wiedząc nawet o tym, chciało zagarnąć serce chłopca dla siebie.

Kapitan odprowadził go do górnej izdebki i powiedział cicho:

— Dziękuję ci raz jeszcze, żeś mi nie uczynił wstydu. Kapitan „Torunia” dość dobrze mówi o tobie...

— Naprawdę? — szepnął Piotr zarumieniony.

— Nawet wcale dobrze. W tej niemądrej awanturze z porwaniem zachowałeś się też wcale, wcale, choć to nie twoja zasługa.

Piotr nie śmiał zapytać, czemu kapitan zaprzecza mu tej zasługi, i jedynie spojrzał pytająco.

— Oczywiście, że nie twoja — odpowiedział kapitan na nieme pytanie — tylko moja. Czy byłbyś, chłopczyku, wytrzymał tyle czasu bez jedzenia, gdybym cię nie był nauczył, jak trzeba znosić głód i pragnienie? Ale żart żartem, a ja muszę cię pochwalić. Wart jesteś tego, aby z ciebie zrobić marynarza!

— Och, dziękuję, panie kapitanie!

— I wart jesteś tego — mówił kapitan, cedząc słowa — abym ci objaśnił rozmaite sprawy. Zrobię to jutro wieczorem. Na cały dzień jesteś wolny. Zameldujesz się jutro na „Toruniu”, bo „Toruń” niedługo idzie do Rotterdamu. Zobacz się z przyjaciółmi... Masz już przecie wielu przyjaciół, smyku jeden! Dobranoc...

Uczynił to, co czynił w najbardziej uroczystych chwilach: uściskał Piotra i szybko wyszedł.

Piotr nie wiedział o tym, że został umyślnie wyprawiony na cały dzień z domu; zaopatrzony w pieniądze, miał tego dnia jeść na mieście. Po jego wyjściu kapitan zawezwał Fregatę i usiadłszy naprzeciwko niej, długo z nią rozmawiał szeptem. Wyglądali jak spiskowcy rozpatrujący wielkie i tajemne sprawy. Kłótliwa zazwyczaj Fregata ani razu nie podniosła głosu, ustawicznym potakiwaniem srebrnej swojej głowy dając znać, że kapitan mówi mądrze i rozsądnie. W pewnej chwili w oczach jej ukazały się łzy, które szybko otarła. Potem powiedziała cicho:

— Jest pan najlepszym człowiekiem na świecie... Najlepszym...

Uścisnęli sobie ręce, jak gdyby zawarli jakiś ważny układ.

— Czy będziesz miała dość sił, droga Fregato? — zapytał kapitan miękko.

— Znalazłabym je nawet wtedy, gdybym była umierająca.

— Więc trzeba iść...

— Trzeba! Byle nas Piotr nie spotkał.

— Piotr jest w porcie i stamtąd się nie ruszy.

— To dobrze, za chwilę będę gotowa.

Podreptała szybko do swoich biednych apartamentów i wyszła stamtąd godnie przystrojona, w czarnym, dostojnym obleczeniu. Zamknąwszy dom starannie, szli powolnym, uroczystym krokiem w stronę miasta. Tuż za domem kapitan zatrzymał się, patrząc na ziemię, gdzie leżała oderwana przez wiatr drewniana tabliczka z napisem: „Zatoka stu tysięcy diabłów”. Kapitan uśmiechnął się i potrącił ją nogą.

— Niech sobie leży — rzekł z uśmiechem. — Niech wchodzi, kto zechce, bo tamten już nie przyjdzie. Jest zapewne przerażony, że go tu odpowiednio przyjmą. Piotr narobiłby wrzasku na całe polskie morze.

Dreptali pracowicie aż do budynku, na którym widniała tabliczka ogłaszająca, że w nim rezyduje rejent. Przed samymi drzwiami Fregata zaczęła okazywać niepokój.

— Panie kapitanie! Może ja jestem za głupia, aby być świadkiem?

— Jeśli się nie będziesz odzywać — zaśmiał się pogodnie kapitan — może tego nie zauważą.

— I wszystko będzie ważne?

— Wszystko, wszystko, moja dobra Fregato.

— W takim razie niech pan stuka w imię Boże! I niech pan od razu wszystkiego nie mówi, bo przedtem trzeba przyjrzeć się temu rejentowi, aby potem dziecka nie skrzywdził.

Piotr, wcale nie wiedząc o tej tajemniczej wyprawie, szedł wesoło w stronę portu. Jeszcze tak niedawno zmierzał tam z trwożliwą nieśmiałością; dzisiaj jednak spotka swoich zaprzysiężonych przyjaciół. Po drodze natknął się na gromadkę gapiów, drwiąco patrzących, jak zatroskany palacz automobilu stanął przy swoim wozie i badał go troskliwie jak lekarz chorego.

— Boże miły! — zaśmiał się Piotr. — Przecie to mój przyjaciel Robak i jego ford. Hej, panie Józefie!

Płomienisty Robak obejrzał się i usiłował się uśmiechnąć, ale nie dokazał tej łatwej sztuki, gdyż zbyt mocno był zmartwiony.

— Patrz, przyjacielu — rzekł ponuro. — Stanął bydlak i ani rusz!

— Przecie często mu się to zdarzało — zauważył Piotr.

— Bo miał humory, ale teraz to już stanął na amen. Dwie godziny nad nim sterczę, a on ani kopytem nie ruszy. Taki wóz, taki wspaniały wóz! Czego się śmiejesz? — krzyknął w nagłej irytacji, zwróciwszy się do wesołego gapia. — Śmiałbyś się, gdyby ci brat umarł?

— Spokojnie, panie Robak, spokojnie! — pocieszał go Piotr. — Strasznie mi pana żal, ale cóż robić... Nie da się naprawić?

— Mowy nie ma! Wypuścił ducha... Znam w nim każdy pręt i każdą śrubeczkę. Do niedawna na trzech kołach jeszcze chodził, a teraz na czterech nie może.

Zmęczony i zmartwiony, usiadł na skraju ulicy, a Piotr przy nim. Gapie powoli się rozeszli. Robak gadał z Piotrem, ale nie mógł oderwać spojrzenia od pokiereszowanych zwłok wozu, powiązanego sznurkami i drutami. Przez czternaście lat woził na nim wszystko, co tylko było można przewieźć, a przede wszystkim jarzyny z tego płachcia ziemi, który jego ojciec miał opodal Gdyni.

— Lepiej, żeby się był rozbił — rzekł smutno Robak — niż żeby tak zamarł na gładkiej drodze. Pędraki się naśmiewają. A ja ten wóz... O! Co się stało?

Stało się coś, czego nie zanotowano jeszcze w dziejach automobilizmu. Pozostawione na środku drogi zwłoki wozu nagle zaterkotały, szczęknęły, zazgrzytały i ruszyły z kopyta po spadku ulicy, wiodącej ku morzu. Robak najpierw zdumiał się, całkowicie ogłupiały, potem wrzasnął przeraźliwie i skoczył za swoim nieboszczykiem, co się obudził z letargu; wóz jednak wziął z miejsca taką szybkość, o jakiej nigdy nie marzył za życia. Śmigał ze straszliwym warkotem i charkotem i gnał nieprzytomnie.

— Chce się utopić! — krzyknął Piotr. — Trzymaj!

Wóz jednak, jakby poczuwszy bliskość wody, skręcił nagle jak rozjuszony byk i z całej siły ugodził żelaznym ciemieniem w ogromny słup. Stęknął boleśnie i rozleciał się na siedemdziesiąt siedem części.

— Samobójca — zaśmiał się Piotr.

Robak, zdyszany biegiem, stanął nad szczątkami i przyglądał się im rozjaśnionym wzrokiem. Do zbliżającego się Piotra rzekł z dumą:

— Sławna śmierć! Ja wiedziałem, że on nie zginie tak jak zwyczajny koń. Widziałeś, bracie, coś podobnego?

— Nie uwierzyłbym, gdybym tego nie oglądał własnymi oczami. Nad czym pan tak duma?

— Nad tym, czy by tych kawałków nie dało się jakoś skleić na nowo?

Piotr pozostawił przygodnego przyjaciela w ciężkiej zadumie i zwrócił się w stronę portu. Machinalnie wyjął zegarek kucharza i roześmiał się głośno.

— Ten zegarek też kiedyś skończy samobójstwem i sam nie będzie wiedział, o której godzinie.

Odnalazł w porcie swoich przyjaciół i złożył ceremonialną wizytę na „Toruniu”, wielce serdecznie tam przyjęty. Honory domu pełnił Wójcik.

— Pana kapitana nie ma? — spytał Piotr.

— Nie ma. Coś mi się zdaje, że się na dziś umówił z twoim starym. Twój kapitan był tu wczoraj i gadał długo z naszym — odrzekł Wójcik tajemniczo. — Bardzo sobie potem ściskali ręce. Dobra jakaś dusza, ten twój kapitan.

— Bardzo dobra!

Piotr został zaproszony na obiad, potem on ich zaprosił na poczęstunek do miasta.

— Chodźmy! — zawołał Wójcik. — Już cię tu samego na dworcu nie zostawimy.

— Możecie zostawić — zaśmiał się Piotr. — Stąd mnie nawet diabeł nie porwie.

Poszli we czterech: Piotr, Wójcik, Piotr Wielki i Literat.

— Nie pójdziemy na piwo — szepnął Piotr Wielki do Wójcika. — Nie przeszłoby mi przez gardło. Pamiętasz to fińskie piwo? Piotruś omal nie zginął przez to paskudztwo.

Piotr, raźnie idąc, bo było bardzo zimno i wietrzno, zatrzymał się nagle na ulicy.

— Panowie marynarze! — rzekł niby wesoło, lecz z cichym wzruszeniem. — Gdy przed kilku miesiącami byłem bardzo głodny i nie miałem gdzie spać, w tej mleczarni jakaś zacna kobieta nakarmiła mnie i pozwoliła przenocować. Czy panowie nie mają nic przeciwko temu, abym was do niej zaprosił na kawę?

— Jeśli to taka szlachetna kobieta, mogę się z nią nawet ożenić — oświadczył Literat.

Weszli do mleczarenki z wesołym rozgwarem i zasiedli przy stole. Mleczarka, nieufnie patrząc, zbliżyła się, oczekując polecenia.

— Kredytu u mnie nie ma... — uprzedziła groźnie na wszelki wypadek. — A łyżeczki policzone!

— Kredytu może nie ma — rzekł Piotr z powagą — ale jeśli kto nie ma pieniędzy, ten może zjeść cztery bułki, a policzą mu za dwie.

Kobiecina spojrzała na niego bystrze i zmarszczyła czoło, pragnąc sobie przypomnieć, skąd zna tę wesołą i bardzo przyjemną gębę. Nagle nikły uśmiech przebiegł przez jej twarz jak blade widmo słoneczne przez gradową chmurę.

— Aj, to ty! — powiedziała. — Nie przepadłeś?

— Taki nigdy nie przepadnie! — zauważył z głębokim przekonaniem Literat.

— Pana o to nie pytali — mówiła ona. — Słuchaj, chłopcze! Dobrze, że nie zginałeś, ale cię to nie ominie.

— Czemu, droga pani? — zaśmiał się Piotr.

— Najpierw, nie „droga pani”, a potem dlatego, że w takim towarzystwie jak to nawet najlepszy niedługo będzie wisielcem. A zresztą, co mnie to obchodzi! Macie pieniądze?

— Mamy! Mamy! — zaśmiali się wszyscy.

— Niech jeden przynajmniej pokaże. Na gębę każdy milioner!

Piotr zarumienił się i rzekł:

— To są moi goście. Czy pani mi nie wierzy?

— Tobie wierzę — powiedziała mleczarka. — Czego chcecie? Wódki nie ma.

Piotr zamówił podwieczorek, a gdy odeszła, powiedział cicho:

— Dobra kobiecina, tylko udaje taką, co zjada ludzi na surowo.

— Ale ja się z nią nie ożenię — rzekł Literat ponuro.

— Za to ja się ożenię! — zawołał Piotr Wielki. — Za twoją sprawą, Piotrusiu. Czy pamiętasz ten list, który mi napisałeś? Moja narzeczona w Warszawie płakała przez trzy dni i trzy noce. Cudownie to napisałeś!

— Cieszę się, bardzo się cieszę! — rzekł Piotr gorąco. — Kawa jedzie!

— Kawa, ale nie dla wszystkich — mówiła mleczarka groźnie. — Prawdziwą kawę będzie pił tylko ten mały, a dla was wystarczy gorąca smoła. Więcej w tym cykorii niż kawy... Każdy z was ma tak gębę przepaloną przez wódkę, że nie poczuje. Słuchaj no, chłopcze. A dlaczego ty chcesz płacić za tych dryblasów?

— Bo to moi przyjaciele! — śmiał się Piotr.

— Za te pieniądze można kupić lepszych na wyprzedaży. Hej, panie długi! Dość cukru! Szóstą łyżeczkę bierze... Czy ja mam kopalnię cukru?

Kawa była wyborna i wszystko było wyborne. Wesołych marynarzy bawiła groźna kobiecina, więc jej oświadczyli z powagą, że odtąd sława jej mleczarni zostanie szeroko okrzyczana. A Wójcik dodał:

— A za to, że pani nakarmiła naszego towarzysza Piotrusia, gdy był głodny, prosimy panią, aby na godle było napisane: Mleczarnia pod „Toruniem”. Ile razy będziemy w Gdyni, tyle razy będziemy tu jedli. Zgoda?

Kobiecina nastroszyła się jak sowa i chciała ich porazić wielkim gniewem, ale jakoś jej się to nie udało. Robiła z twarzą rozmaite sztuki, wreszcie jednak zelżała jak lód na słońcu. Sama zdumiona miękkością swojego głosu, rzekła dobrotliwie:

— Mogę wam sprawić ten zaszczyt... Panie długi! Nie pan! Mówię do tego z długą, końska gębą... Niech pan weźmie jeszcze trochę cukru! A jeżeli tego chłopca sprowadzicie na złe drogi, to wam ręce i nogi połamię...

— Amen! — rzekł Wójcik z wielką powagą.