Loreva
Loreva

Rozdział 5 z 7

AKT TRZECI

Lysimachus, Pasikompsa.
Lysimachus wchodzi od strony portu, prowadząc głośno zawodzącą Pasikompsę.

LYSIMACHUS

na stronie
Przyjacielską więc zrobiłem druhowi przysługę: 
Tak jak tego chciał mój sąsiad, ten towar kupiłem1.  
do Pasikompsy
Chodźże ze mną. Jesteś moja2 — nie płacz! Głupio robisz, 
Psując takie piękne oczy. Toć3 raczej powinnaś 
Śmiać się, a nie lamentować.  

PASIKOMPSA

Błagam cię, staruszku, 
Powiedz —  

LYSIMACHUS

Pytaj, o co zechcesz. 

PASIKOMPSA

Po coś ty mnie kupił? 

LYSIMACHUS

Po co? Żebyś to robiła, co tobie rozkażą. 
No — i żebym ja to robił, co ty mi rozkażesz!4  

PASIKOMPSA

Chcę pracować, jak sił starczy i tak, jak potrafię, 
Jeśli tylko będę mogła zgadnąć twoje myśli.  

LYSIMACHUS

Nie wyznaczę ci bynajmniej żadnej ciężkiej pracy.  

PASIKOMPSA

Bo doprawdy, mój staruszku, nie umiem nic dźwigać 
Ani bydła pasać na wsi, ani dzieci niańczyć.  

LYSIMACHUS

Więc, jeżeli będziesz dobra, to ci dobrze będzie5.  

PASIKOMPSA

Tom ja, biedna, już dalibóg, stracona!  

LYSIMACHUS

A czemu? 

PASIKOMPSA

Bo tam, skąd mnie przywieziono, złe dobrze się mają!  

LYSIMACHUS

Niby, że to dobrych kobiet... nie ma?  

PASIKOMPSA

Nie, bynajmniej 
Tak nie mówię, i... nie zwykłam o tym rozpowiadać, 
O czym myślę, że i tak już wszyscy dobrze wiedzą.  

LYSIMACHUS

do siebie
Więcej warte to, co mówi, niż co za nią dano.  
do Pasikompsy
Jedno tylko chcę zapytać.  

PASIKOMPSA

Pytaj, ja odpowiem. 

LYSIMACHUS

Słuchaj, jakże ci na imię?  

PASIKOMPSA

Zwą mnie Pasikompsa. 

LYSIMACHUS

do siebie
Dla urody takie imię.  
do Pasikompsy
Słuchaj, Pasikompsa! 
Umiesz, jeśli będzie trzeba, cienko uprząść wątek?  

PASIKOMPSA

Umiem.  

LYSIMACHUS

Jeśli cienko umiesz, to i grubiej zdołasz? 

PASIKOMPSA

Z wełną robić? Tu mi nie strach żadnej rówieśniczki!  

LYSIMACHUS

Zdatna musisz być kobieta, gdy w tak młodym wieku 
Umiesz wszystko, co należy.  

PASIKOMPSA

Dobrze mnie uczono. 
Nie dam ganić mej roboty.  

LYSIMACHUS

Otóż to jest właśnie! 
Dam ci tutaj jedną owcę, co ma lat sześćdziesiąt6, 
Na twą własność. 

PASIKOMPSA

Mój staruszku, tak starą? 

LYSIMACHUS

Jest grecka!7 
Jeśli o nią będziesz dbała, będzie przewyborna; 
Strzyc się daje doskonale8.  

PASIKOMPSA

By ci nie ubliżyć, 
Będę wdzięczna za cokolwiek, co mi podarujesz.  

LYSIMACHUS

Teraz — żebym cię nie zwodził — nie myśl, żeś jest moja!  

PASIKOMPSA

A więc czyja?  

LYSIMACHUS

Odkupionaś dla twojego pana; 
On mnie prosił, odkupiłem.  

PASIKOMPSA

Ach, dusza mi wraca, 
Że mi wiary dotrzymuje9.  

LYSIMACHUS

A on cię wyzwoli. 
Ciesz się! Tak za tobą ginie, choć dziś ledwo ujrzał!  

PASIKOMPSA

Na Bóg miły, toć dwa lata już mamy znajomość... 
Teraz ci to mówię, widząc, żeś jego przyjaciel —  

LYSIMACHUS

Co ty mówisz? Już dwa lata znacie się?  

PASIKOMPSA

A jakże! 
Myśmy sobie poprzysięgli, ja jemu, a on mnie, 
Że ja z nikim, a on z żadną nie będzie się wdawał, 
Tylko my oboje razem. 

LYSIMACHUS

Bogi nieśmiertelne! 
Nawet z żoną spać nie może?  

PASIKOMPSA

Jak to, on ma żonę? 
Nie ma, nigdy mieć nie będzie!  

LYSIMACHUS

Nie chciałbym! 
do siebie
Jak zełgał! 

PASIKOMPSA

Strasznie kocham tego chłopca!  

LYSIMACHUS

do siebie
To ci chłopczyk! Głupia! 
półgłosem
Pewnie! Przecież mu niedawno ząbki wyleciały10. 

PASIKOMPSA

Co, co? ząbki?  

LYSIMACHUS

Nic! Chodź ze mną. Prosił, bym przez dzisiaj 
Dał ci miejsce tu u siebie — moja żona na wsi.  
Wprowadza ją do swego domu.

DEMIFO

wraca rozradowany z portu i mówi do widzów
A więc wreszciem potrafił wziąć się do lampartki11, 
Dziewkęm kupił w sekrecie przed żoną i synem! 
Tak dawne wspomnę czasy i użyję sobie! 
Już niedużo mam życia: zabawię się tedy12 
I ucieszę rozkoszą, winem i miłością, 
Bo w tym wieku używać jest więcej niż słusznie. 
Kiedy jesteś młodzieńcem, gdy krew jeszcze świeża, 
Wtedy musisz się trudzić, by zdobyć majątek, 
A dopiero gdyś stary, ułóż się w spokoju, 
I kochaj, póki zdołasz! Bo to już jest korzyść, 
Że żyjesz. To, co mówię, czynem udowodnię! 
Teraz jednak tymczasem zaglądnę do domu. 
Zmierza do drzwi, ale nagle się zatrzymuje.
Już dawno czeka na mnie moja żona, głodna13, 
Zamęczy mnie gderaniem14, jak tylko tu wejdę. 
A wreszcie — niechże będzie, co chce — tu nie pójdę, 
Lecz raczej do sąsiada wpadnę, potem wrócę 
Do siebie. Chciałbym, żeby... dom jakiś mi najął 
Na mieszkanie tej dziewce. — Otóż on wychodzi. 
Lysimachus, Demifo.

LYSIMACHUS

wychodzi z swego domu, mówiąc do Pasikompsy
Przywiodę ci go zaraz, skoro tylko znajdę.  

DEMIFO

To o mnie!  

LYSIMACHUS

Cóż, Demifo? 

DEMIFO

Jest kobietka w domu? 

LYSIMACHUS

A co?  

DEMIFO

Gdybym tam zajrzał? 
Chce wejść.

LYSIMACHUS

zatrzymuje go
Co się śpieszysz? Czekaj! 

DEMIFO

Co robić?  

LYSIMACHUS

Pomyśl tylko, co by trzeba zrobić! 

DEMIFO

Co mam myśleć? To, sądzę, trzeba teraz zrobić: 
Wejść tutaj.  

LYSIMACHUS

Tak? Baranie! Tu chciałbyś się dostać! 

DEMIFO

Więc cóż robić?  

LYSIMACHUS

Wpierw słuchaj i dobrze uważaj: 
Wpierw jeszcze musisz zrobić — to, com ja pomyślał! 
Bo teraz, gdy tu wejdziesz, będziesz chciał ją ściskać, 
Gawędzić i całować...  

DEMIFO

Toż ty rzeczywiście 
Moje myśli masz w sobie! Wiesz, co ja zamierzam!...  

LYSIMACHUS

Źle zamierzasz!  

DEMIFO

Że kocham? 

LYSIMACHUS

Toteż jeszcze gorzej. 
Czyż ty ze czczym żołądkiem, z śmierdzącym oddechem, 
Stary capie, chcesz brać się całować kobietę? 
Żeby ją za twym wejściem wstrząsło na wymioty? 
No, widzę, że się kochasz, gdy te głupstwa gadasz!  

DEMIFO

po chwili namysłu
Więc chyba pozostaje to jedno — co myślisz? 
Złapmy kuchtę jakiego15, niech obiad zgotuje 
Tu u ciebie na wieczór!  

LYSIMACHUS

Otóż to ja myślę! 
Teraz gadasz rozsądnie, nie jak zakochany!  

DEMIFO

Więc nie stójmy, lecz chodźmy zakupić przysmaków, 
By nam było wesoło!  

LYSIMACHUS

Więc idę za tobą. 
Lecz, dalibóg, miej rozum i znajdźże jej miejsce, 
Bo dłużej niż przez dzisiaj u mnie być nie może; 
Żony bowiem się boję, skoro ze wsi wróci 
Jutro, że ją tu spotka.  

DEMIFO

Już dobrze! chodź ze mną! 
Odchodzą w stronę rynku.
Charinus i Eutychus.

CHARINUS

wychodzi z domu zapłakany
Czyż nie jestem biedny człowiek, że nigdzie nie spocznę? 
Jeślim w domu — duch na dworze; ja na dwór — duch w domu! 
Taki ogień miłość nieci tu w piersiach, w mym sercu, 
Żeby mi łeb dawno zgorzał, gdyby nie łzy z oczu! 
Mam nadzieję — szczęściem stracił, a nie wiem, czy wróci: 
Jeśli ojciec przeprowadził, co rzekł — już po szczęściu. 
Jeśli druh mój zaś dochował, co przyrzekł — jest szczęście. 
Jednak chociażby podagrę16 miał w nogach Eutychus, 
Już by winien wrócić z portu! Jego błąd największy, 
Że się rusza za powolnie wobec moich pragnień. 
spostrzega przybiegającego Eutychusa
Czy to nie on, co tu biegnie? — On! Pójdę naprzeciw. 
zwracając oczy i ręce ku niebu
Ty, coś bogom jest i ludziom panią i władczynią17, 
Dzięki ci za tę nadzieję, tak oczekiwaną! 
Teraz zatem —  
Zwraca się do Eutychusa i spostrzega jego smutną minę
O, źle! Cóż to? Taka kiepska mina! 
Idzie smutny — 
chwyta się za piersi
Żar tu w piersi, strach... coś głową trzęsie! 
Eutychusie!  

EUTYCHUS

zasapany
Och, Charinie! 

CHARINUS

Zanim oddech złapiesz, 
Jedno słowo: gdzie ja jestem — tu czy wśród umartych?  

EUTYCHUS

Ani tu, ni wśród umarłych.  

CHARINUS

Brawo! Nieśmiertelność 
Jest mi dana. On ją kupił, ojca ślicznie okpił! 
Nikt więc nie jest tak szczęśliwy jak ja! — powiedz przecież; 
Tu nie jestem, ni w podziemiu — więc gdziem jest? 

EUTYCHUS

A nigdzie. 

CHARINUS

O już po mnie! Ta odpowiedź właśnie mnie zabiła.  

EUTYCHUS

A więc, co tu dużo gadać, skoro o czyn chodzi!  

CHARINUS

Wszystko jedno — więc do rzeczy!  

EUTYCHUS

Po pierwsze: już po nas! 

CHARINUS

Powiedz raczej coś nowego — nie to, co wiem dobrze!  

EUTYCHUS

Dziewkę twoją ci zabrano!  

CHARINUS

rzuca się na Eutychusa
Eutychu, tyś zbrodniarz! 

EUTYCHUS

Jak to?  

CHARINUS

Wszakże ty zabijasz druha, rówieśnika 
I wolnego Ateńczyka18! 

EUTYCHUS

Niechże bogi bronią! 

CHARINUS

Wbiłeś sztylet w moje gardło — patrz, oto już padam...  
Słania się.

EUTYCHUS

Ależ, proszę, nie trać ducha!  

CHARINUS

Nie mam już co tracić. 
Jakże to nieszczęście dalej? Któż ją kupił?  

EUTYCHUS

Nie wiem. 
Już ją dali i zabrali, gdym przybył do portu.  

CHARINUS

Ach! Wciąż góry na mnie zwalasz, nieszczęściem palące! 
Nuże, dręcz mnie dalej, kacie, skoro już zacząłeś! 

EUTYCHUS

No — nie martwi cię to więcej, niż mnie dziś zmartwiło.  

CHARINUS

Mów, kto kupił!  

EUTYCHUS

Nie wiem wcale. 

CHARINUS

Więc to tak druh wierny 
Niesie pomoc?  

EUTYCHUS

Co mam robić? 

CHARINUS

To, co i ja robię: 
Idź do licha! Czegóżeś się o wygląd nie spytał 
Tego kupca? Na ten sposób może by się dało 
Ją wyśledzić? — O ja biedny!  
Zanosi się od płaczu.

EUTYCHUS

Nie becz! Tyle umiesz? 
Cóż ja winien?  

CHARINUS

Mnieś pogrążył razem z twą wiernością! 

EUTYCHUS

Bogi wiedzą, żem nie winien! 

CHARINUS

Dobrze, doskonale! 
Świadków wzywasz nieobecnych19. Jak ci mam uwierzyć? 

EUTYCHUS

To rzecz twoja, w co uwierzysz — moja, co mam mówić!  

CHARINUS

W tym to umiesz być obrotny, ząb za ząb się kłócić: 
Lecz gdy trzeba się przysłużyć, toś ślepy, kulawy, 
I niemowa, i kaleka — cały niedołęga! 
Przyrzekałeś okpić ojca — ja sobie myślałem: 
Rzecz powierzam spryciarzowi20 — a to kołek jakiś!21 

EUTYCHUS

Com miał robić?  

CHARINUS

Coś miał robić? Mnie pytasz? A szukać, 
Pytać, kto był, skąd tu przybył, z tej czy z tej rodziny, 
Czy Ateńczyk22, czy też przybysz. 

EUTYCHUS

Mówili, Ateńczyk. 

CHARINUS

Choć mieszkanie byś wynalazł, gdyś nie mógł nazwiska.  

EUTYCHUS

Nikt nie wiedział.  

CHARINUS

To przynajmniej o wygląd się spytać! 

EUTYCHUS

Zapytałem.  

CHARINUS

Więc — jak wygląd? 

EUTYCHUS

Zaraz ci tu powiem: 
Siwy, brzuchacz, krzywonogi, pyzaty, dość niski23, 
Oczy czarne, szczęki długie, stopy dość niezgrabne — 

CHARINUS

Nie człowieka mi malujesz, lecz jakiś zbiór szpetot. 
Co wiesz więcej jeszcze o nim?  

EUTYCHUS

Tyle wiem wszystkiego. 

CHARINUS

Więc ten, co miał „długie szczęki”, w nieszczęście mnie wpędził!24 
Nie wytrzymam! Trza się zabrać! Pójdę na wygnanie:25 
Myślę tylko, jakie miasto najlepiej by wybrać: 
Więc Megarę, Cypr, Eretrię, Korynt, Chalkis, 
Kretę, Sykion, Knidos czy Zakynthos, Lesbię czy Beocję? 

EUTYCHUS

Skądże takie znów pomysły?  

CHARINUS

Miłość mnie zadręcza. 

EUTYCHUS

Więc cóż z tego? Gdy tam pójdziesz, gdzie teraz zamierzasz, 
Jeśli tam się znów zakochasz i znów ci przeszkodzą, 
Stamtąd znowu gdzieś uciekniesz, a stąd znów, jeżeli 
Zdarzy ci się coś takiego? Jakiż koniec będzie, 
Kiedyż wreszcie się zakończy to twoje wygnanie? 
Gdzie więc będzie twa ojczyzna lub dom stały — powiedz! 
A ty myślisz, gdy stąd pójdziesz, miłość cię odejdzie?  
Jeśli wierzysz, że tak będzie, i masz to za pewność, 
Wieleż lepiej na wieś odejść, tam gdzieś być, żyć sobie, 
Aż opuści cię namiętność i ta miłość do niej.  

CHARINUS

Jużeś skończył?  

EUTYCHUS

Tak. 

CHARINUS

Nic z tego. Mój plan niewzruszony. 
Więc do domu, by pożegnać ojca, matkę — potem, 
Nie pytając ojca, uciec, jakoś sobie radzić.  
Wpada do domu.

EUTYCHUS

Jak się porwał! Jak gwałtownie! Poszedł! O ja biedny! 
Gdy ucieknie, na mnie będzie, żem był opieszały. 
— Muszę teraz woźnych nająć, wielu tylko zdołam26, 
Niech szukają, aż ją znajdą. Potem do pretora27 
W mig, by mi dał wywiadowców na każdą ulicę. 
Bo, jak widzę, nie zostało mi już nic innego.  
Odchodzi w stronę rynku.
  1. ten towar kupiłem (hoc emi mercimonium) — po kupiecku rzecz biorąc, niewolnik, jako przedmiot handlu, był takim samym towarem jak każdy inny. [przypis tłumacza] ↩
  2. Jesteś moja (mea tu es) — oczywiście nie w sensie erotycznym, ale jako rzecz nabyta (por. wyżej w. 504). [przypis tłumacza] ↩
  3. toć (daw.) — przecież. [przypis edytorski] ↩
  4. No — i żebym ja to robił... — zaczyna się stary umizgać (por. wyżej w. 507). [przypis tłumacza] ↩
  5. Więc, jeżeli będziesz dobra, to ci dobrze będzie — komedie Plautowskie obfitują w nader złośliwe uwagi o kobietach, choć mizoginizm ten jest raczej konwencjonalny i zawsze pełen pogodnego humoru (por. Wstęp do Braci, s. 32 i nast., Plautus, s. 319 i nast.). Uwagi te wkłada Plautus bardzo chętnie po sowizdrzalsku w usta samych kobiet, jak i tutaj, gdzie Pasikompsa sama potwierdza zarzut co do złości i przewrotności kobiet. Mówiąc bowiem: „tom ja biedna, już stracona” itd., chce przez to powiedzieć, iż nie ma nadziei, by się jej dobrze powodziło tutaj, gdzie od kobiet wymaga się, „by były dobre”, skoro w swej ojczyźnie przywykła do czego innego. Tak samo na złośliwe zapytanie Lysimacha: „Niby, że to dobrych kobiet nie ma”, odpowiada energicznym niby to zaprzeczeniem, które w końcu najkomiczniej pokazuje się zupełnym potwierdzeniem. [przypis tłumacza] ↩
  6. owcę, co ma lat sześćdziesiąt — ma na myśli Demifona. [przypis tłumacza] ↩
  7. Jest grecka (generis graecist) — ponieważ „uczyć się greckich rzeczy” (res Graecas studet, Titin, frg. v. 85 Rib. wyd. III), „po grecku przepędzić noc” (dies noctesque bibite, pergraecamini, Plaut. Most. v. 64) oznacza w tym czasie u Rzymian zabawę wyuzdaną, „lampartkę”, przeto określenie „greckiego” gatunku „starej owcy”, odnosi się niewątpliwie do spóźnionej co prawda przedsiębiorczości Demifona w stosunku do Pasikompsy (por. niżej w. 555 i nast.). [przypis tłumacza] ↩
  8. Strzyc się daje doskonale (tondetur nimium scite) — „postrzyc owcę” w sensie zupełnego ograbienia kochanka, jak to robią zwykle w komedii hetery. Pasikompsa jednak nie orientuje się (bo tak Plautus chce) w dwuznacznikach Lysimacha (por. niżej). [przypis tłumacza] ↩
  9. Ach, dusza mi wraca, że mi wiary dotrzymuje — Pasikompsa, słysząc o „swym panu”, myśli, że to chodzi o Charinusa, gdy naturalnie Lysimachus nie przypuszcza tej pomyłki. Stąd całe dalsze komiczne nieporozumienie. [przypis tłumacza] ↩
  10. przecież mu niedawno ząbki wyleciały — por. Wstęp. [przypis tłumacza] ↩
  11. lampartka (daw.) — hulanka, rozrywkowy i niemoralny styl życia. [przypis edytorski] ↩
  12. tedy (daw.) — więc, zatem. [przypis edytorski] ↩
  13. czeka moja żona, głodna — czeka na męża z obiadem. [przypis tłumacza] ↩
  14. Zamęczy mnie gderaniem — gadatliwość, gderliwość i kłótliwość są przymiotami, najwięcej przypisywanymi żonom plautowskim (por. Wstęp do Braci, s. 32 i nast., Plautus, s. 347 i nast.). [przypis tłumacza] ↩
  15. Złapmy kuchtę jakiego... — codzienną strawę gotowały kobiety w domu, ale gdy chodziło o wystawniejsze i sutsze jedzenie, najmowano w tym celu kucharza. Można ich było zawsze znaleźć w wielkiej ilości na rynku. [przypis tłumacza] ↩
  16. podagra — dna moczanowa, rodzaj zapalenia stawu, zazwyczaj u palucha u stopy. [przypis edytorski] ↩
  17. Ty, coś bogom jest i ludziom panią i władczynią — czytam imperatrix (Uss.) zam. speratrix (Li). Charinus, pełen najlepszych nadziei na widok przybiegającego Eutychusa, zwraca się przede wszystkim z podzięką do wszechwładnej Fortuny. Bóstwo to, u Greków Tyche, gra najważniejszą rolę w całej „komedii nowej”. [przypis tłumacza] ↩
  18. wolnego Ateńczyka — liberum civem, rzecz dzieje się w Atenach. [przypis tłumacza] ↩
  19. Świadków wzywasz nieobecnych — bo bogów nie ma pod ręką, by się ich zapytać. [przypis tłumacza] ↩
  20. spryciarzowi (homini docto) — doctus, uczony oznacza tu człowieka sprytnego, obrotnego, kutego na wszystkie cztery nogi. [przypis tłumacza] ↩
  21. a to kołek jakiś (lapidi mando muxumo) — lapis, kamień, oznacza w łacińskim języku potocznym kogoś tak bezdusznie głupiego, iż na nic nie reaguje — nasz „kołek” po prostu. [przypis tłumacza] ↩
  22. Czy Ateńczyk — civisne esset; por. wyżej w. 620. [przypis tłumacza] ↩
  23. Siwy, brzuchacz, krzywonogi... — przy opisie zewnętrznego wyglądu używa sobie Plautus chętnie na komicznym nagromadzaniu rysów charakterystycznych, co robi wrażenie szybkiego malowania marionetki możliwie najjaskrawszymi barwami. Podobnie opisuje w Pseudolusie sprytnego niewolnika: „Ryży, z brzuchem, duże łydy, tak trochę czarniawy,/ Z wielką głową, bystre oczy, gębisko czerwone,/ Nogi przy tym przeolbrzymie!” (w. 1218 i nast.). Przypomina to żywo tego rodzaju opisy, jak np. opis Bartola w Cyruliku Beaumarchais’go: „Cóż to za człowiek? Śliczny, gruby, krótki, młody staruszek, szpakowaty, uczerniony, wygolony, chytry, zużyty, przeżyty, który węszy, szpera, stęka i łaje bez przerwy”. (I. 4, tłum. Boy; por. Plautus, s. 369 i nast.). [przypis tłumacza] ↩
  24. Więc ten, co miał „długie szczęki”, w nieszczęście mnie wpędził (edepol ne ille oblongis malis mihi dedit magnum malum) — przekład usiłuje choć w części oddać grę słów oryginału. [przypis tłumacza] ↩
  25. Pójdę na wygnanie... — pierwej (w. 481) chciał sobie życie odebrać, obecnie postanawia opuścić dom rodzinny i iść na dobrowolne wygnanie z rozpaczy, i tak jak pierwej nad środkami samobójczymi, tak teraz zastanawia się komicznie nad miejscami wygnania. Megara (Megares, tzn. Μεγαρεῖς) — miasto w Grecji, na Istmie, na pograniczu Attyki, lub Megara Hyblejska na płd.-wsch. wybrzeżu Sycylii; Cypr — wyspa naprzeciw płd. wybrzeża Małej Azji; Eretria — miasto na płd. wybrzeżu wyspy Eubei lub miasto w Tesalii; Korynt — miasto na płn. wybrzeżu Argolidy; Chalkis — miasto na płd. wybrzeżu Eubei; Kreta — wielka wyspa między południowymi krańcami Grecji i Małej Azji; Sykion (gr. Σεκυών) — miasto na zachód od Koryntu; Knidos — miasto na wybrzeżu półwyspu chersoneskiego [gr. Chersonisos Knidia, ob. płw. Datça, na płn. od wyspy Rodos] Małej Azji; Zakynthos — miasto na wyspie tegoż nazwiska naprzeciw zach. wybrzeża Grecji południowej; Lesbia (Lesbiam) — nie ma i nie było takiego miasta; widocznie Plautus, który nie miał bynajmniej ambicji w kierunku znajomości geografii (a jeszcze mniej jego publiczność), przekręcił tak nazwę wyspy Lesbos, leżącej na zach. od płn.-zach. wybrzeża Małej Azji; Beocja (Boeotiam) — i Beocję (nazwa kraju na płn.-zach. od Attyki) widocznie Plautus uważa za jakieś miasto. Wyliczanie tych aż jedenastu greckich miejscowości zamierzonego wygnania robiło na publiczności Plautowskiej tym komiczniejsze wrażenie, że nie miała ona o większej części z nich żadnego wyobrażenia. [przypis tłumacza] ↩
  26. woźnych nająć, wielu tylko zdołam (praeconum iubere iam quantum est conducier) — w razie zaginięcia jakiejś rzeczy lub osoby wysyłano w Rzymie na miasto woźnych (praecones), którzy obwoływali zgubę i ogłaszali nagrodę za znalezienie (por. Petroniusz, Satyricon c. 97). [przypis tłumacza] ↩
  27. Potem do pretora w mig, by mi dał wywiadowców... (post ad praetorem ilico ibo, orabo, ut conquistores det mi) — pretor, urzędnik naczelny całego sądownictwa rzymskiego, miał prawo wysyłać ajentów śledczych, wywiadowców (conquis[i]tores) w rozmaitych sprawach, np. w celu wyszukania najętych klakierów wśród publiczności teatralnej, o czym dowiadujemy się z prologu do Plautowskiego Amfitriona (w. 65 i nast., w. 82 i nast.), lub jak tutaj, w celu odszukania zaginionej dziewczyny. Ani Plautus, ani jego publiczność niewiele sobie robią z tego, że wśród czysto greckiego środowiska pojawiają się nagle czysto rzymscy praecones, praetor i conquisitores (por. Wstęp do Braci, s. 19 i nast., Plautus, s. 437 i nast.). [przypis tłumacza] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Plaut

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Kupiec · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/plaut-kupiec/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Domena publiczna · Gustaw Przychocki

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: translation

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis