Źródło i licencja tłumaczenia
AKT DRUGI
DEMIFO
przychodzi od strony portu
I przedziwne im we śnie zsyłają widzenia.
Jak i ja, tejże nocy, co właśnie minęła,
Natrudziłem się we śnie i naudręczałem:
Zdało mi się, żem kupił bardzo piękną kozę2;
Żeby jej nie szkodziła tamta, którą dawniej
Miałem w domu, i żeby będąc w jednym miejscu,
Nie kłóciły się z sobą, śni mi się, że potem,
Po kupieniu, w opiekę oddałem ją małpie3.
Lecz ta małpa przychodzi krótko potem do mnie,
Przeklina mnie i łaje: że ją przez tę kozę,
Mówi, przez jej przybycie, skandal wielki spotkał,
Że strat się nabawiła, całkiem niepoślednich;
Że ta koza, com ja jej oddał pod opiekę,
Cały posag jej żony4 natychmiast pożarła.
Mnie się dziwnym to widzi, jak ta jedna koza
Pożreć mogła ten posag owej małpiej żonie,
Lecz małpa się upiera i w końcu powiada,
Że jeśli jej czym prędzej od niej nie zabiorę,
Do mnie mi ją przywiedzie, wprost do mojej żony.
Ja, dalibóg, śni mi się, nie jestem jej krzywy5,
Lecz nie miałem nikomu kozy dać w opiekę.
Tym więcej się dręczyłem, biedny, co mam robić.
Tymczasem — tak śni mi się — kozioł6 mnie napada,
Zaczyna opowiadać, że on to od małpy
Porwał kozę i dalej się ze mnie wyśmiewać!
Ja nuż martwić i gryźć się, że on mi ją porwał.
Do czego cały sen ten może się odnosić,
Ani rusz się domyślić. Chyba, że ta koza —
Zdaje się — wiem już, co jest i co ona znaczy.
Do portu stąd wyszedłem wraz ze wschodem słońca;
Skorom sprawy załatwił, nagle widzę okręt,
Na którym syn mój z Rodos wczoraj tu przyjechał;
Chęć mi przyszła, tak jakoś, ten statek obejrzeć:
Wchodzę w łódkę i każę wieźć się do okrętu.
A tu widzę kobietę niezwykłej urody,
Którą syn mój dla matki przywiózł jako sługę.
Gdym ją tylko zobaczył — kocham! Nie jak zdrowi
Ludzie inni kochają, ale jak szaleni!
Kochałem ja, dalibóg, kiedyś w mej młodości,
Lecz w ten sposób jak teraz nigdy nie szalałem.
Ja jedno wiem na pewno, żem całkiem pogrążon,
Wy zaś
do widzów
Więc teraz tak się rzecz ma: to jest owa koza;
Lecz doprawdy ta małpa i ten kozioł jakiś
Nieszczęście mi przynoszą, a nie wiem, co znaczą.
Lecz cicho: oto sąsiad przed dom swój wychodzi.
Lysimachus, Demifo, Niewolnik.
LYSIMACHUS
wychodzi z domu, dając wskazówki niewolnikowi, którego wysyła na wieś
Co wam tyle kłopotów tam na wsi wyprawia.
DEMIFO
na stronie
Bo nuż mnie moja żona tak zechce wytrzebić
Jak ci kozła — i sama weźmie rolę małpy?8
LYSIMACHUS
dalej mówi do niewolnika, dając mu do rąk kilka motyk
Samemu Pistusowi, sam i do rąk własnych!
Powiedz żonie, że w mieście mam tutaj zajęcie,
Więc niechże mnie nie czeka. Bo powiedz, że muszę
Dziś sądzić aż w trzech sprawach9. Idź i nie zapomnij.
Co masz mówić.
NIEWOLNIK
LYSIMACHUS
Niewolnik odchodzi.
DEMIFO
Witajże!
LYSIMACHUS
Co słychać?
DEMIFO
LYSIMACHUS
DEMIFO
LYSIMACHUS
DEMIFO
LYSIMACHUS
Nie mam zajęć, gdy trzeba wspomóc przyjaciela!
DEMIFO
prostuje się nagle
LYSIMACHUS
Staruch jesteś, wiekowy, zgrzybiały —
DEMIFO
przerywa mu
Chłopczyk jestem, lat siedem!
LYSIMACHUS
Że się chłopcem nazywasz?
DEMIFO
LYSIMACHUS
uderza się w głowę
Skoro człowiek już stary, nie ma krzty rozumu,
Wtedy mówią, że zwykle znowu dziecinnieje.
DEMIFO
nie słucha, mówi dalej w zapale
LYSIMACHUS
DEMIFO
Me oczy nawet więcej niźli przedtem widzą —
LYSIMACHUS
przerywa mu
DEMIFO
kończy
LYSIMACHUS
DEMIFO
LYSIMACHUS
DEMIFO
LYSIMACHUS
DEMIFO
Znam już nawet trzy głoski!
LYSIMACHUS
DEMIFO
LYSIMACHUS
DEMIFO
LYSIMACHUS
DEMIFO
Albo jeśli chcesz wiedzieć, czy kocham, weź noża,
Utnij palec lub ucho, albo nos, lub wargę;
Jeżeli ja się ruszę lub cięcie uczuję,
Możesz mnie tym kochaniem — nie, krajaniem zarżnąć!
LYSIMACHUS
Taki obraz — bo myślę, że staruch zgrzybiały
Wart jest tyle w miłości, co obraz na ścianie!
DEMIFO
LYSIMACHUS
DEMIFO
Robili to już inni, znakomici ludzie;
Wszak kochać to rzecz ludzka — ludzka wyrozumieć15,
Ludzka — zresztą to wszystko tylko z woli bogów.
Więc proszę, już mnie nie krzycz, przecież ja nie chciałem!
LYSIMACHUS
DEMIFO
Żem przez to już mniej wart jest!
LYSIMACHUS
DEMIFO
LYSIMACHUS
DEMIFO
LYSIMACHUS
na stronie
do Demifona
DEMIFO
LYSIMACHUS
DEMIFO
LYSIMACHUS
DEMIFO
Lysimachus odchodzi.
spostrzega syna zbliżającego się od strony rynku
Tu widzę. Więc poczekam. Muszę go zobaczyć,
Żeby mu wytłumaczyć to za wszelką cenę,
By ją sprzedał, a matce swojej nie oddawał,
Bo jej pono17 ją przywiózł w darze. Lecz ostrożnie!
Żeby jako nie spostrzegł, że mi wpadła w oko.
Charinus, Demifo.
CHARINUS
nie spostrzegając Demifona, do siebie, tak że ojciec tylko coś niecoś słyszy
Ani żeby kto więcej miał ciągłych kłopotów.
Bo czyż nie tak? Gdy tylko do czegoś się wezmę,
Nigdy mi się nie stanie tak, jak tego pragnę:
Zawsze mi się przypląta kędyś jakaś bieda,
Która zdusi me plany, chociażby najlepsze:
Kupiłem sobie, biedny, z miłości kochankę,
Myśląc, że się utaję z nią przed moim ojcem.
A tu on się dowiedział, ujrzał ją, mnie zgubił!
Nie wiem nawet, co mówić, skoro mnie zapyta,
Tak się dziesięć zamysłów różnych we mnie różni18,
Ani nie wiem, jakiego mam się chwycić planu,
Taki w sercu mam kłopot i taką niepewność.
Raz mi się mego sługi plan bardzo podoba,
To znów się nie podoba i wątpię, czy ojciec
Da się skłonić, by wierzył, żem ją matce kupił,
Jako sługę. A teraz, gdy mu powiem prawdę,
Żem ją kupił dla siebie, co o mnie pomyśli?
W lot ją porwie, za morze na handel wywiezie!
Wiem, jaki jest okrutny, wiem to z doświadczenia. —
Więc to się zowie „kochać”? Toż wolałbym orać
Niż tak kochać19. Już raz mnie on kiedyś przemocą
Z domu wypchał i kazał puścić się na handel;
Tam to sobie znalazłem to moje nieszczęście!
Troska rozkosz zwycięża — więc jakże się cieszyć?
Na próżno ją chowałem, kryłem, usuwałem;
Ojciec mój to jest mucha, nic przed nim nie ukryć,
Ni co boskie, ni ludzkie — on zaraz jest przy tym!
Nawet w siebie samego już wiarę straciłem!
DEMIFO
na stronie
Zdaje mi się, czymś wzburzony.
CHARINUS
spostrzega ojca
do siebie
DEMIFO
CHARINUS
DEMIFO
Coś cię boli?
CHARINUS
Wreszcie, sądzę, w nocym nie spał — tyle, co bym pragnął.
DEMIFO
CHARINUS
przerywa
DEMIFO
dalej ciągnąc myśl swoją
Lecz tyś blady!21 Miejże rozum, idź, połóż się w domu!
CHARINUS
DEMIFO
CHARINUS
„Kto rozsądny — przede wszystkim wypełnia zlecenia”.
DEMIFO
CHARINUS
odchodząc nieco na bok, do siebie
DEMIFO
do siebie
Nie mam strachu, już nie zgadnie, że ja w niej się kocham,
Nie zrobiłem nic tak głupio, jak to zakochani24 —
CHARINUS
j. w.
O kochance — gdyby wiedział, inaczej by gadał.
DEMIFO
j. w.
CHARINUS
j. w.
do Demifona, zabierając się do odejścia
DEMIFO
Chciałbym cię coś przedtem spytać.
CHARINUS
DEMIFO
mocno zakłopotany, chrząkając
CHARINUS
Skorom przybił tu do portu, jakoś źle się czuję.
DEMIFO
Ale, ale — jakąś sługę matceś przywiózł z Rodos?
CHARINUS
DEMIFO
CHARINUS
DEMIFO
CHARINUS
DEMIFO
CHARINUS
DEMIFO
z wielką dyplomacją
CHARINUS
DEMIFO
Nam potrzeba takiej sługi, żeby tkać umiała,
Mełła, przędła, drwa rąbała, dom pozamiatała,
Brała baty i jeść co dzień wszystkim gotowała.
Z tego ona nic bynajmniej nie zrobi —
CHARINUS
Przecież po to ją kupiłem, by dać matce w darze.
DEMIFO
CHARINUS
do siebie
DEMIFO
do siebie
do Charinusa
Nie wypada, żeby ona z twą matką chodziła,
Nie pozwolę.
CHARINUS
DEMIFO
Tej urody, chodzić miała — za matroną! Gdyby
Szły ulicą, wszyscy by się za nią oglądali,
Nuż się gapić, kiwać, migać, gwizdać, nawet szarpać,
Wołać, pchać się. A to znowu pod drzwiami mi śpiewać25;
Drzwi by mi zamalowali węglem, wierszydłami!
A że ludzie dziś złośliwi — więc nuże pomawiać
Żonę i mnie o rajfurstwo26 — a po co mi tego?
CHARINUS
Ale co z nią teraz zrobić?
DEMIFO
myśli, po chwili
Sługę jakąś, jak pół chłopa27, niezłą, setnie28 brzydką
— Jak przystoi dla matrony — z Syrii lub z Egiptu:
Ta mleć będzie i gotować, prząść i baty zbierać
Ani też nie będzie przez nią wstydu dla drzwi naszych.
CHARINUS
DEMIFO
CHARINUS
DEMIFO
Nie chcę z nikim się ujadać, by twą cześć szarpano...
Wolę raczej, gdyby trzeba, sam nawet coś stracić,
Niż by wstyd lub skandal babski wyszedł z mego domu.
Ja sam — myślę — że potrafię dobrze ci ją sprzedać.
CHARINUS
DEMIFO
To jest — dziewkę tej urody...
CHARINUS
Pewien, bym mu dziewkę kupił, tej samej urody!
DEMIFO
CHARINUS
DEMIFO
wpadając mu w słowo
CHARINUS
gorączkując się
DEMIFO
Mogę dobić ze trzy miny, by było trzydzieści.
Udaje, że się zwraca porozumiewawczo do kogoś wśród widzów.
CHARINUS
DEMIFO
CHARINUS
DEMIFO
wskazuje kogoś na widowni
Jeszcze pięć min każe teraz dodać do tej sumy.
CHARINUS
DEMIFO
CHARINUS
DEMIFO
CHARINUS
DEMIFO
CHARINUS
DEMIFO
CHARINUS
DEMIFO
Licytować wbrew mej woli. Ogromny łup weźmiesz:
Taki jest już ten staruszek, któremu kupuję —
Rozum stracił z tej miłości! Co zechcesz, dostaniesz.
CHARINUS
Mrze z miłości!
DEMIFO
CHARINUS
I nie straci, jak ten młody, za którym ja stoję.
DEMIFO
CHARINUS
DEMIFO
CHARINUS
DEMIFO
CHARINUS
DEMIFO
CHARINUS
Jakie on tam ma zamysły — chce czy nie chce sprzedać?
DEMIFO
CHARINUS
DEMIFO
CHARINUS
DEMIFO
CHARINUS
DEMIFO
zirytowany, chce synowi zamknąć usta
CHARINUS
odcina się
Nie wiem, mówię, chce się wyzbyć jej tamten, czy nie chce...
DEMIFO
To on chce; gdy ja chcę kupić, temu co mnie kazał,
Wtedy nie chce? Głupstwa gadasz! Otóż wiedz: jej nigdy
Nikt nie weźmie, jeśli nie ten, kogo ja wybrałem.
CHARINUS
DEMIFO
Tam ją sprzedam!
CHARINUS
DEMIFO
CHARINUS
na stronie
DEMIFO
CHARINUS
DEMIFO
Lecz do portu mi się nie waż! Ja ci mówię!
CHARINUS
złamany
DEMIFO
na stronie
Nie sam kupię, ale zlecę rzecz przyjacielowi —
Wszak Lysimach właśnie mówił, że idzie do portu.
Lecz tu stoję i czas tracę!
Odchodzi w stronę portu.
CHARINUS
zanosi się od płaczu
Charinus, Eutychus.
CHARINUS
Wobec tego, jak się strasznie szarpie dusza moja!
Po cóż żyję, nie umieram? Cóż w życiu dobrego?
A więc idę do lekarza; tam się trutką struję,
Kiedy mi to odbierają, dla czego żyć chciałem.
Chce odejść.
EUTYCHUS
który stojąc w drzwiach sąsiedniego domu, już od poprzedniej sceny wszystko słyszał, wypada i woła
CHARINUS
EUTYCHUS
Twój przyjaciel i towarzysz, twój sąsiad najbliższy.
CHARINUS
EUTYCHUS
Wszystkom słyszał tu ode drzwi, znam już całą sprawę.
CHARINUS
EUTYCHUS
CHARINUS
przerywa
EUTYCHUS
CHARINUS
EUTYCHUS
CHARINUS
EUTYCHUS
CHARINUS
Żem ci mówił?
EUTYCHUS
CHARINUS
Powiedz, jakby to najlepiej można skończyć życie?41
EUTYCHUS
CHARINUS
EUTYCHUS
CHARINUS
EUTYCHUS
CHARINUS
przerywa mu
EUTYCHUS
Ją za cenę wyznaczoną?
CHARINUS
EUTYCHUS
CHARINUS
Co mu dali za Hektora42.
EUTYCHUS
pukając go w czoło
CHARINUS
EUTYCHUS
CHARINUS
Nawet tysiąc złotych więcej, niż żąda —
EUTYCHUS
Ale! Skądże weźmiesz grosze, gdy ojciec zażąda?
CHARINUS
EUTYCHUS
CHARINUS
EUTYCHUS
CHARINUS
EUTYCHUS
CHARINUS
EUTYCHUS
CHARINUS
EUTYCHUS
CHARINUS
EUTYCHUS
CHARINUS
Charinus wchodzi do swego domu, Eutychus odchodzi do portu.
- W dziwny sposób bogowie (...) przedziwne im we śnie zsyłają widzenia — Demifo opowiada swój sen przedziwny, w którym zawarte są w alegorycznym ujęciu przeszłe i przyszłe wypadki. Motyw „snu wróżebnego” spotyka się zresztą w komediach (np. u Plauta jeszcze w Linie) i tragediach (por. wyżej Wstęp). W dziwny sposób bogowie ludzi za nos wodzą — niezbyt bogobojny ton, właściwy zresztą całej „komedii nowej”, u Plauta zapewne ze względu na rzymską publiczność (i policję!) znacznie przytłumiony. [przypis tłumacza] ↩
- bardzo piękną kozę — ma to oznaczać Pasikompsę, ową piękną dziewczynę Charinusa, gdy w następnym wierszu tamta [koza], którą ma w domu, oznacza żonę Demifona. [przypis tłumacza] ↩
- oddałem ją małpie — odnosi się to do Lysimacha; zresztą niezbyt trafnie, bo Lysimachus jest dobrym, usłużnym sąsiadem Demifona (por. w. 289), a nazwanie kogoś „małpą”, jak dziś nie jest, tak i wówczas nie było miłym określeniem. [przypis tłumacza] ↩
- jej żony — ta małpa (Lysimachus) jest oczywiście męskiego rodzaju i ma żonę. [przypis tłumacza] ↩
- krzywy a. krzyw (daw.) — niechętny, nieprzychylny. [przypis edytorski] ↩
- kozioł — oznacza Charinusa. [przypis tłumacza] ↩
- Znak niedobry — Demifo jest zabobonny jak wszyscy południowcy, a tu właśnie, w chwili niepokojących rozmyślań o dziwnym śnie, słyszy złowróżbne słowa. [przypis tłumacza] ↩
- i [nuż] sama weźmie rolę małpy (ac metuo ne illaec simiae partis ferat) — wiersz nie całkiem zrozumiały i dlatego przez niektórych uczonych uważany za nieautentyczny (p. Uss). [przypis tłumacza] ↩
- Dziś sądzić aż w trzech sprawach — jako sędzia rozjemczy. [przypis tłumacza] ↩
- Gdzieś z tamtego świata — w oryginale: Acherunticus, acheruntyjski, taki, któremu się już należy być w podziemiu, gdzie płynie Acherunt. [przypis tłumacza] ↩
- Źle widzisz!... — Demifo przerywa, niezbyt ucieszony usłyszanymi komplementami, gdyż świeżo zakochany, czuje się zupełnie odmłodzony. Atoli w fantazjowaniu na temat swego młodego wieku z komiczną przesadą cofa się aż do lat chłopięcych, tak jak poprzednio Lysimachus przesadnie odmalował jego wiek podeszły. [przypis tłumacza] ↩
- do klas początkowych (in ludum litterarium) — tam, gdzie zaczynano się uczyć liter alfabetu, czytania i pisania. [przypis tłumacza] ↩
- A, M, O — amo: kocham. [przypis tłumacza] ↩
- Szyję zaraz mi utnij, jeżeli ja kłamię... — gdy Lysimachus nie chce wierzyć w tak spóźnione amory, Demifo gotów jest dostarczyć dowodu, stwierdzającego jego znieczulenie na wszystkie inne wrażenia prócz miłości, i w zapale tym miesza mu się nawet „krajanie” z „kochaniem”: „Możesz mnie tym kochaniem — nie, krajaniem zarżnąć” (auctor sum ut med amando — enices). [przypis tłumacza] ↩
- Wszak kochać, to rzecz ludzka... — znów szczątek jakichś, w oryginale greckim zapewne na szeroką skalę zakrojonych filozoficznych rozważań, których Plautus nie lubi (por. wyżej w. 148). [przypis tłumacza] ↩
- On zwariował z miłości! — por. Wstęp. [przypis tłumacza] ↩
- pono (daw., gw.) — ponoć, podobno. [przypis edytorski] ↩
- Tak się dziesięć zamysłów różnych we mnie różni (ita animi decem in pectore incerti certant) — gra słów. [przypis tłumacza] ↩
- wolałbym orać niż tak kochać (arare mavelim quam sic amare) — gra słów, niemożliwa do oddania w przekładzie. [przypis tłumacza] ↩
- Tak, po morskiej tu podróży. Ląd twe oczy trwoży (per mare ut vectu’s, nunc oculi terram mirantur tui) — oczy, przyzwyczajone w długiej podróży do ruchliwej przestrzeni morskiej, nie dostosowały się jeszcze do widoku stałego lądu. Stąd wzrok niespokojny. [przypis tłumacza] ↩
- Lecz tyś blady! — w klasycznej literaturze erotycznej bladość należy do konwencjonalnych oznak zakochania; tu celowa konfuzja zakochania z morską chorobą. [przypis tłumacza] ↩
- Sameś mawiał — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: sam mawiałeś. [przypis edytorski] ↩
- Wygram, jeśli ta zasada pewna jest i stała! — jeśli ojciec istotnie zamierza, co rzekł w poprzednim, „nie sprzeciwiać się myśli syna”. [przypis tłumacza] ↩
- Nie zrobiłem nic tak głupio, jak to zakochani [zwykli robić] — tzn. nie zdradziłem się żadnym nieopatrznym słowem. [przypis tłumacza] ↩
- A to znowu pod drzwiami mi śpiewać... — ma na myśli piosenki miłosne, śpiewane przez kochanków tzw. pieśni płaczliwe pod drzwiami kochanki (παρακλαυσίθυρα) znane nam z literatury klasycznej, prototypy serenad. Tak np. w komedii Plautowskiej Kurkulionie (w. 117 i nast.) śpiewa młody Fedromus piosenkę do nieczułych rygli zamkniętej bramy, wiążących jego kochankę (por. Plautus, s. 94, 426, 429). Czasem znów na drzwiach wypisywano (nieraz węglem) miłosne, dowcipne lub uszczypliwe wierszyki (epigramy), jako że w tym zwyczaju (z którego wyrosły później paszkwile) lubowali się od dawna południowcy, o czym świadczą dzisiaj graffiti pompejańskie. O tych wierszykach mówi dalej Demifo: „Drzwi by mi zamalowali węglem, wierszydłami” (impleantur elegeorum meae fores carbonibus). [przypis tłumacza] ↩
- rajfurstwo (daw.) — stręczycielstwo, pośredniczenie w prostytucji. [przypis edytorski] ↩
- jak pół chłopa — viraginem. [przypis tłumacza] ↩
- setnie (daw.) — bardzo. [przypis edytorski] ↩
- A gdyby ją temu oddać, gdziem kupił? — Charinus usiłuje ratować dziewczynę dla siebie. [przypis tłumacza] ↩
- nazad (daw., gw.) — z powrotem. [przypis edytorski] ↩
- pewien staruch kazał mi ją kupić — zaczyna zmyślać, że ma rzekomo polecenie kupienia jakiejś pięknej dziewczyny, przy czym zdradza się (głodnemu chleb na myśli!), twierdząc, że to tę właśnie dziewczynę kazano mu kupić. [przypis tłumacza] ↩
- mina — staroż. jednostka monetarna, w greckim systemie attyckim równa 436 g srebra; minę dzielono na 100 drachm, zaś 60 min tworzyło talent. [przypis edytorski] ↩
- Mnie, bym siedem — Charinus udaje na ojcowski sposób, że odbiera na migi zlecenia od swego mandatariusza na widowni. [przypis tłumacza] ↩
- Nie kupiłem jej po formie (non ego illam mancupio accepi...) — usiłuje znaleźć pewne przeszkody formalne w dokonaniu kupna dziewczyny, by uzasadnić niemożliwość sprzedaży, ale ojciec, nie zważając na to, drwiąco odpowiada, że nowy kupiec dokona już tych formalności (właściwego mancupium). [przypis tłumacza] ↩
- Wreszcie wspólnie ją nabyłem... — teraz znów próbuje uniemożliwić sprzedaż przez powołanie się na brak zgody fikcyjnego wspólnika, ale i z tego ojciec niewiele sobie robi. [przypis tłumacza] ↩
- Lepiej, żebyś to wpierw spełnił... — chcąc się syna pozbyć, chytrze przypomina mu to, co mówił przedtem, gdy chciał wykręcić się od rozmowy z ojcem (por. wyżej w. 375), że ma jakieś zlecenia, które musi niezwłocznie załatwić. [przypis tłumacza] ↩
- Bakchy pono rozszarpały Pentheusa — Pentheusa („eu” jedna głoska, podwójna), króla tebańskiego, który sprzeciwiał się kultowi Dionizosa, rozszarpały w swym szale bakchantki. To porównanie, oczywiście komiczne przez swą celową niezdarność, wskazuje wyraźnie na samodzielną rękę Plauta, który ze względu na swą publiczność greckie mity przeważnie traktuje jako zbiór niesłychanych i cudacznych opowieści. [przypis tłumacza] ↩
- Kto woła? — niepotrzebne według naszych pojęć zapytanie, bo Charinus, obejrzawszy się, od razu przecież widzi, kto go woła. Jest to jedynie konwencja teatralna, by publiczności, która nie miała afiszów, jak u nas, przedstawić w następnym wierszu nową osobę. [przypis tłumacza] ↩
- wiele (daw.) — ile, jak wiele. [przypis edytorski] ↩
- Nic dziwnego — bo zakochany nie wie, co robi (por. wyżej w. 18 i nast.). [przypis tłumacza] ↩
- Powiedz, jakby to najlepiej można skończyć życie? — jak każdy „prawidłowy” kochanek w klasycznej literaturze erotycznej, dotknięty nieszczęściem, ma zamiary samobójcze (por. wyżej w. 474). Nie należy nimi zbytnio się przejmować, zwłaszcza że kto tak demonstracyjnie radzi się co do środków samobójczych, ten z pewnością życia sobie nie odbierze; Plautus zresztą, nie dopuszczając z zasady do ponurych nastrojów, wszystkie nieszczęścia zakochanych młodzieńców traktuje z komicznego punktu widzenia (por. Plautus, s. 293 i nast.). [przypis tłumacza] ↩
- Achillesa będę prosił, by mi dał to złoto, co mu dali za Hektora — Achilles, pokonawszy Hektora, wydał trupa jego Priamowi dopiero po złożeniu ogromnego okupu. Tylko zakochany, który ma źle w głowie (por. wyżej, w. 18 i nast.), może wpaść na taki pomysł zdobycia pieniędzy. Toteż słusznie pyta go Eutychus (w. 492): „Tyś może coś niezdrów?”, chociaż i sam chce właściwie kupować bez pieniędzy (por. niżej w. 494). [przypis tłumacza] ↩
- Ja mam zdrów być?... — Charinus chce przez to powiedzieć, że dopiero wtedy odzyskać może zdrowie, gdy Eutychus wróci z portu z odzyskaną dziewczyną (por. niżej w. 503). [przypis tłumacza] ↩
Źródło i licencja
Domena publiczna · Plaut
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Kupiec · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/plaut-kupiec/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Domena publiczna · Gustaw Przychocki
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: translation
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.