Loreva
Loreva

Rozdział 7 z 11

Rozdział VII. Jak się zachowali w ogrodzie wróżki nieproszeni goście i jaka ich za to spo…

Rozdział VII. Jak się zachowali w ogrodzie wróżki nieproszeni goście i jaka ich za to spotkała kara

Sad stał w myślach pogrążony, 
strojny, bujny, rozłożysty; 
kryjąc w liściach wyzłocony 
owoc — wonny i soczysty.  
Słońcu niosąc dziękczynienie, 
sad zapada w słodką ciszę. 
Trawę długie znaczą cienie, 
żaden liść się nie kołysze. 
Wtem coś kłębi się nad murem 
i w czarownej tej ustroni 
coś zawrzasło takim chórem, 
że mi jeszcze w uszach dzwoni.  
Jakaż wrzasków tych przyczyna? 
Każdy mi pytanie zada. 
A to w ogród jak lawina 
pana majstra banda wpada.  
Poniedziałek na ich czele 
po indyjsku jak nie świśnie, 
jak nie huknie: — Na morele! 
na brzoskwinie! hej, na wiśnie!  
Za starszego brata śladem 
już zgłodniałe basałyki1 
pędzą naprzód zwartem stadem 
zbrojne w kije i patyki.  
W mig na grusze, na jabłonie 
pnie się chciwych malców rzesza, 
ten pień chwycił w obie dłonie, 
ten się u gałęzi wiesza. 
Sińce? Guzy? Bagatela2! 
Skoro owoc gradem leci 
i kobiercem się rozściela 
pod żarłocznym wzrokiem dzieci.  
Toż to radość! To wesele! 
Ten pod drzewem milczkiem kuca, 
w usta wielkie pcha morele, 
a pestkami w dzieci rzuca. 
Tamci dwoje popod murem 
winogrona szarpią wonne, 
co się wiją długim sznurem 
ciężkie, słodkie i bezbronne.  
Czwartek pełen animuszu 
(ten z łakomstwa zawsze słynie) 
szuka ziarnek niżej uszu 
pogrążony w wielką dynię. 
A najstarszy pan dobrodziej3 
taki rozmach w sobie czuje, 
że co tylko jest w ogrodzie 
zjada, łamie i tratuje.  
Młodsi za nim drą się, piszczą, 
choć wypchali już kieszenie, 
jeszcze depcą, jeszcze niszczą, 
jeszcze sieją spustoszenie. 
W chwilkę później nie do wiary, 
co uczynił ich szał dziki; 
jakby przeszły tu Tatary4, 
jakby przeszły rozbójniki. 
Sad, co w skarbów swych ozdobie 
stał pachnący, barwny, strojny, 
teraz chyli się w żałobie, 
jakby tknięty dłonią wojny. 
Wszędzie szczerby, wszędzie rany, 
tam prześwieca zdarta kora, 
tu winograd podeptany, 
tam się zwiesza gałąź chora.  
W tym bezmyślnym spustoszeniu 
tak się wszystko odmieniło, 
że aż słońce w przerażeniu 
chmurką sobie twarz zakryło. 
A dzieciarnia objedzona, 
ocierając czoła w pocie, 
słodkim łupem objuczona 
myśli wreszcie o odwrocie.  
Bo pan brat im tak powiada: 
— Gdy nas wróżka tu zastanie, 
to choć sama się objada, 
nam z pewnością sprawi lanie... 
Uciec?... Hm, to sprawa łatwa, 
droga przez mur przecież krótka, 
lecz... tu na się spojrzy dziatwa — 
gdzież podziała się Sobótka?!  
Radzi zatem zespół cały, 
aż tu... hukły gdzieś wystrzały.  
(To dla Butki-bohaterki 
zapalono fajerwerki). 
Wtorka lęk ogarnął srogi; 
skoczył niby kamień z procy: 
— Dzieci! prędko za pas nogi! 
uciekajmy, co w nas mocy! 
Lecz... czy naraz ich zaklęto? 
coś ich chwyta w splot gałęzi, 
coś ich siłą niepojętą 
skuwa, szarpie, trzyma, więzi. 
Przez sad w blasków aureoli 
wróżka zbliża się powoli...  
Idzie z twarzą oniemiałą, 
łuna gniewu ją oblewa: 
— Co się z moim sadem stało? 
moje biedne, drogie drzewa!  
Na te słowa nieszczęśliwy 
sad rozjęczał się boleśnie: 
płaczą grusze, płaczą śliwy 
i jabłonki i czereśnie.  
Aż wisienka smukła, tkliwa 
umęczoną główkę kłoni 
i cichutko się odzywa: 
— To sprawili, wróżko, oni! 
Zaczem piękna Cud-królewna 
twarz obraca pałającą 
i spostrzega, groźna, gniewna, 
winowajców bandę drżącą. 
— Nigdyż dla mnie przez minutę 
gwiazda szczęścia nie zaświeci? 
Życie będzie zawsze strute 
przez swawolę chciwych dzieci? 
I znów sad mój ukochany 
będzie chory i kaleki, 
niezgojone zawsze rany 
krwawić będą całe wieki!  
Ach, zgrzeszyliście nad miarę, 
lecz wam znaną jest nauka: 
„Kto przewini, weźmie karę, 
znajdzie guza, kto go szuka!”. 
Tu z pierścieniem wzniosła rękę: 
— Za nikczemny wasz uczynek, 
za drzew biednych srogą mękę 
zmieniam was w gromadę świnek!  
Patrzą dzieci w osłupieniu, 
strach ubielił im twarzyczki. 
Już z ich nóżek w okamgnieniu 
świńskie robią się raciczki.  
Gdzie ich ręce? gdzie ich szyje? 
próżno łkają z głębi duszy: 
zamiast nosów mają ryje, 
z boków brzydkie kłapią uszy.  
A przez dziury hajdawerków 
głupio, śmiesznie i szyderczo 
pozwijane w kształt świderków 
ogoneczki świńskie sterczą.  
Wróżka ku nim rękę skinie5: 
— Gdy sumienie się w was wzbudzi6, 
to i kary czar przeminie... 
Idźcie teraz precz — do ludzi! 
Zrozpaczone strasznym losem 
chcą dziateczki dobyć krzyku 
i wraz jękły7 świńskim głosem: 
— Krum, krum, kwiku! kwiku! kwiku! 
Ledwie rozległ się w przestrzeni 
przeraźliwy kwik prosiątek, 
ktoś spomiędzy traw zieleni 
w sadu wtacza się zakątek. 
To prześlicznie ustrojona 
krągła, biała i tłuściutka, 
rojem duszków otoczona 
co tchu pędzi — mała Butka.  
Już przebiegła sad dziewczyna 
i złoconą pędzi dróżką, 
krzycząc: — Gdzieś tu kwicy świnka, 
pokaz świnkę Butce, wlózko! 
Usłyszawszy głos siostrzyczki, 
już prosiątka całą zgrają 
ryjki, uszy i raciczki 
ku malutkiej wyciągają.  
Butka wlepia w nie oczęta, 
z rozdziawioną patrzy buźką — 
aż zakrzyknie: — Te plosięta 
to siom nase dzieci, wlózko! 
O, tu Cwaltek jest, bęcwałek8, 
a tu Śloda jest milutka, 
a tu duzy Poniedziałek! 
Wsystkich, wsystkich ma Sobótka! 
I przed wróżką przerażoną 
już w ramionka świnki chwyta, 
a prosiątek śmieszne grono 
z kwikiem, piskiem Butkę wita.  
Taka radość niepojęta 
rozjaśniła malców twarze, 
że już żadne nie pamięta 
o przewinie i o karze. 
A maleńka im szczebiota9: 
jak to była w ślicznej sali, 
jak tam wszystko jest ze złota, 
jak pierogów Butce dali...  
— I jest taki tlon z kolalu, 
i mak łysy był na gzędzie, 
i ja byłam tam na balu, 
i znów Butka tańczyć będzie!  
I mnie wlózka tak chwaliła 
psed wsystkimi stlasydłami, 
zem nic w sadzie nie lusyła! 
— kończy, plaszcząc rączętami. 
Ledwie słowa te wyrzekła, 
lament wkoło się podnosi; 
dzieciom struga łez pociekła 
i różowe pyszczki rosi.  
(Tak łakomstwo swoje, zda się, 
opłakuje10 po niewczasie). 
I tak wszystkie kwiczą rzewnie, 
że to Butkę niepokoi — 
więc się zwraca ku królewnie, 
co milcząca przy niej stoi.  
— Wlózko, powiedz mi w tej chwili, 
cego oni wsystkie placą? 
cego ryjki w łapki skryli 
i na Butkę się nie patsą? 
Na to wróżka, smutna, blada, 
na jej główce rękę kładzie 
i ze smutkiem opowiada, 
co robiły dzieci w sadzie. 
— Kres położyć chcąc swawoli, 
zamieniłam je w prosięta, 
lecz jeżeli cię to boli, 
to twa wola dla mnie święta.  
Tyś, Sobótko, dziś królową, 
pierścień w twoje ręce zdaję, 
rzeknij tylko jedno słowo, 
a co rzekniesz, niech się staje! 
Tu na pulchną Butki rączkę 
nałożyła swą obrączkę.  
Patrzą świnki w Butkę chciwie, 
ich zbawienie jest w jej ręku, 
więc krumkają11 niecierpliwie, 
ryjkiem kręcąc, pełne lęku.  
Z mowy wróżki Butka mała 
tyle tylko zrozumiała, 
że na każde jej żądanie, 
co zapragnie, to się stanie.  
Popatrzyła na świneczki — 
ach, jak one kwiczą ślicznie, 
jakie mają ogoneczki, 
i jak krzywią się komicznie!  
I wraz cienkim głoskiem dzwoni, 
z roześmianą krzycząc minką: 
— Chciem być taka jak i oni, 
Butka chcie być także świnką!  
Ledwie kończy tę myśl pustą, 
już się zmienia w świnkę szóstą.  
Próżno wróżka zrozpaczona 
ręce wzniosła w jej obronie, 
Butka w prosię zamieniona 
z kwikiem skacze już koło niej.  
Bladość wróżki twarz okryła, 
bo uczuła z nagłym drżeniem, 
że cudowna czarów siła 
opuściła ją z pierścieniem. 
Co to będzie?! Wielki Boże! 
Wszak maleństwo to niewinne 
tysiąc nieszczęść ściągnąć może 
przez zachcenia swe dziecinne.  
Cud-królewna płaczu bliska 
na pierścionek z trwogą patrzy 
i w ramionach Butkę ściska, 
coś jej szepce, coś tłumaczy. 
I namówić chce koniecznie, 
by wracała z nią do sali, 
bo tam będzie jej bezpiecznie 
wśród marmurów i korali. 
Wreszcie zbladłe chyląc lica, 
o pierścionek szeptem prosi; 
ale mała swawolnica 
tylko śmiechem się zanosi. 
Obejrzała się ku bramie 
i raciczką dzieci trąca: 
— Butka chcie to zanieść mamie, 
chodźcie, bo już Butka śpiąca. 
— Kwik! — zawrzasły wraz wisusy12, 
banda o nic się nie pyta, 
w ogród żwawe daje susy 
i do domu rwie z kopyta! 
Zrozumiawszy, co się święci, 
— Kra! kra! — pisły13 dwa gawronki 
i za Butką bez pamięci 
gnają, wznosząc swe ogonki. 
Nim się wróżka obejrzała, 
nim pojęła, co się stało, 
już z pierścionkiem Butka mała 
znikła w bramie z bandą całą.  
  1. basałyk (daw.) — psotne dziecko. [przypis edytorski] ↩
  2. bagatela — tu: nic ważnego. [przypis edytorski] ↩
  3. pan dobrodziej (daw.) — zwrot grzecznościowy. [przypis edytorski] ↩
  4. Tatarzy — nazwa ludów tureckich; w XV–XVII wieku Tatarzy najeżdżali tereny należące wówczas do Polski, rabowali bogactwa i uprowadzali mieszkańców. [przypis edytorski] ↩
  5. rękę skinie — dziś raczej: ręką skinie. [przypis edytorski] ↩
  6. wzbudzić — tu w dawnym znaczeniu: zbudzić. [przypis edytorski] ↩
  7. jękły — dziś popr.: jęknęły. [przypis edytorski] ↩
  8. bęcwałek — głuptasek. [przypis edytorski] ↩
  9. szczebiota — dziś popr.: szczebiocze. [przypis edytorski] ↩
  10. opłakuje — prawdopodobnie błąd autorki albo zecera, wydaje się bowiem, że powinno być: opłakują (dzieci). [przypis edytorski] ↩
  11. krumkają — dziś popr.: chrumkają. [przypis edytorski] ↩
  12. wisus (daw.) — urwis. [przypis edytorski] ↩
  13. pisły — dziś popr.: pisnęły. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Zofia Rogoszówna

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Dzieci pana majstra · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/rogoszowna-dzieci-pana-majstra/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis