Rozdział trzeci

W jakiś czas po tych rozmowach biednego księżyny Gudmana z wybornym anatomem Sidrakiem chirurg ów spotkał go w parku St. James’s1, zamyślonego, zadumanego, z miną bardziej zakłopotaną niż mina matematyka, kiedy mu się trafi omyłka w rachunku.

— Co panu? — spytał Sidrac. — Pęcherz czy kiszka stolcowa?

— Nie — rzekł Gudman. — Pęcherz, ale żółciowy. Właśnie przejeżdżał w wygodnej karocy biskup Glocester2, zarozumiały pedant i gaduła; on jechał, ja szedłem piechotą, i to mnie podrażniło. Pomyślałem, że gdybym chciał uzyskać biskupstwo w tym kraju, można się założyć dziesięć tysięcy przeciw jednemu, że bym go nie dostał, zważywszy, że jest nas dziesięć tysięcy księży w Anglii. Zostałem bez żadnego oparcia od śmierci milorda Chesterfielda, który był głuchy. Przypuśćmy, że każdy z dziesięciu tysięcy anglikańskich księży ma po dwóch protektorów: można w takim razie trzymać dwadzieścia tysięcy przeciw jednemu, że nie doczekam się biskupstwa. To przykre, kiedy się o tym pomyśli. Przypomniałem sobie, że mnie niegdyś namawiano, abym się puścił do Indii jako majtek, i upewniano mnie, że zrobię tam wielki los, ale nie byłem snadź powołany, aby kiedyś zostać admirałem. Przepatrzywszy wszystkie zawody i nie czując się zdolny do niczego, zostałem księdzem.

— Przestań pan być księdzem — rzekł Sidrac — i zostań filozofem. To zawód, który nie wymaga ani nie daje bogactw. Ile masz dochodu?

— Tylko trzydzieści gwinei3 renty4; po śmierci zaś starej ciotki będę miał pięćdziesiąt.

— Ba, mój drogi Gudmanie, to dość, aby żyć swobodnie i myśleć. Trzydzieści gwinei to sześćset trzydzieści szylingów: prawie dwa szylingi dziennie. Philips5 żądał tylko jednego. Mając ten dochód zapewniony, można powiedzieć wszystko, co się myśli o Kompanii Indyjskiej6, o parlamencie, o naszych koloniach, o królu, o bycie w ogólności, o człowieku, o Bogu, co jest nie lada zabawą. Chodź ze mną na obiad, to ci oszczędzi wydatku; pogadamy: twoja zdolność myślenia będzie miała przyjemność przestawania z moją za pomocą słowa; cudowna rzecz, której ludzie nie podziwiają dostatecznie.