XVI

14 marca, lecz zimno

— Zaraz ci coś powiem — oznajmiła Eva.

— To się doczekałam — odparłam.

Podeszła do drzwi i zamknęła je.

— To wielka tajemnica. Odchodzę z zakładu pogrzebowego.

— A dokąd to? — zapytałam.

— Nie będę już pracować — powiedziała z dumą. — Mam kogoś, kto będzie pracował na mnie.

— Opowiadaj, słońce ty moje — poprosiłam, w duchu wzdychając z zazdrości.

„Dlaczego — pomyślałam — dlaczego to dla jednych takie proste, a dla mnie tak piekielnie zagmatwane?”

— To długa opowieść.

— Z pewnością. W dodatku zupełnie nowa.

— No więc tak, poznaliśmy się, wyobraź sobie, pięć lat temu. Uczęszczaliśmy do Instytutu Handlowego w Göteborgu1, oboje byliśmy mniej więcej tak samo pojętni. I teraz, wyobraź sobie, on ma cztery tysiące sześćset stałej pensji, a ja mam tysiąc. Czy to nie dziwne?

— I to bardzo — odparłam. — Ale co było potem?

— No więc domyślasz się pewnie, że szkoła to nie czas na zaręczyny, nawet w przypadku obopólnej sympatii. Wtedy czeka się jeszcze na księcia. Rozstaliśmy się zatem, a żadne obietnice między nami nie padły. Dostałam posadę, potem często zmieniałam miejsce, on też i tak straciliśmy się z oczu. Wiesz, jak to się kończy.

— I owszem — potwierdziłam. — Źle. Mów dalej.

— Nie sądź jednak, że go zapomniałam — powiedziała Eva, po raz dziesiąty biorąc do ręki zegarek — po prostu pamiętałam go nieco mniej dokładnie. A poza tym pochłonęły mnie zupełnie sprawy bytowe!

— Cała ty! Jesteś z tego znana! A on przyjechał do Sztokholmu i cię odszukał?

— Uprzedzałam przecież, że to istna powieść — powiedziała Eva urażona. — I nie, nie potoczyło się tak łatwo. Wprawdzie przyjechał do Sztokholmu, ale mnie nie odszukał. Wiesz, on nie miał pojęcia, że ja też tu jestem. Przypadkiem usłyszałam, że jest w stolicy, od dawnej wspólnej znajomej, która widziała, jak szedł Engelbrektsgatan2 w szarym płaszczu. Teraz, wiosną, miną dwa lata, a ja nawet wtedy przez jakiś czas wypatrywałam go na ulicach, ale przecież wszyscy panowie noszą wiosną szare płaszcze! Czasem, jak było mi smutno, wyszukiwałam go w książce telefonicznej i patrzyłam na jego nazwisko.

— O, nie, posłuchaj. Teraz ci się zdaje, że zawsze myślałaś tylko o nim! Zapomniałaś już o tamtych panach z klubu, gdzie cię poznałam? I o tamtym z poprzedniego biura, o którym tyle mówiłaś? O tym tutaj nie zająknęłaś się ni razu. Nie wmawiaj sobie, że jest twoją jedyną miłością.

— No tak, ty po prostu nie możesz znieść, że ludzie ulegają złudzeniom — powiedziała Eva i odrzuciła w tył głowę. — Sama jesteś za to zupełnie ich pozbawiona, kiedy ci pasuje. Która godzina? Dlaczego Baby nie wraca?

— Ty naprawdę czekasz na Baby? — zapytałam. — Wiesz przecie równie dobrze jak ja, że ma wieczorowy kurs stenografii. Opowiadaj dalej. Muszę usłyszeć wszystko, nim on przyjdzie. Zatelefonowałaś do niego wreszcie?

— Nie zrobiłam tego. Wyobrażałam sobie, że los zetknie nas ze sobą dopiero, gdy w zakładzie dostaniemy zlecenie na jego pogrzeb. Gdyby jednak nadarzyła się okazja, pewnie wyszłabym za innego, więc może masz rację.

— Czyli on albo równie dobrze kto inny!

— Owszem, ale tak się stało, że jednak on! To było tuż przed Bożym Narodzeniem, kilka osób się pochorowało, więc kierownik nakazał, bym poszła na przerwę obiadową o wpół do czwartej, a potem wróciła do biura. Byłam zła, ale cóż zrobić, skoro każą; a na obiad poszłam tam gdzie zwykle, do bufetu Sture3. Pamiętam, że zastanawiałam się, jacy goście będą stołować się o tej porze. Przy stoliku pod oknem siedział mężczyzna z rozpostartą gazetą...

— I mimo to sprawiłaś, że od razu cię zauważył? — zapytałam. — W takim razie to ten jedyny!

— Nie zauważył. Podawali stek barani, a wiesz, że sos szybko stygnie. Ale gdy odłożył gazetę, okazał się tym jedynym. W dodatku zmężniał.

— To dopiero była scena!

— W żadnym razie. Podeszłam po prostu i powiedziałam: „Dzień dobry! Czy to pan? Jakiż to przypadek sprowadził pana w to miejsce?”.

— Tylko tyle?

— Też coś, no wiesz, jesteś niemądra! Wtedy on odpowiedział, purpurowy na twarzy: „Żaden przypadek, pracuję w biurze przy Stureplan4, jadam tu niemal codziennie, już dobry rok”. „Ja też”, odparłam, a potem nie wiedzieliśmy, co więcej dodać. Ale Pegg, sama powiedz, czyż to nie prawdziwy cud? Chodziliśmy w to samo miejsce i jedliśmy to samo, przy tym samym stoliku przez cały rok, nie mając o tym pojęcia. I oto najzupełniej przypadkowo, ponieważ zachorowała koleżanka, zjawiam się wcześniej, co prowadzi do naszego spotkania. Gdyby nie to, może byśmy stołowali się tam do końca życia, nie wiedząc o sobie nawzajem. Ale ty przecież nie wierzysz w opatrzność?

— Nie wierzę, to znaczy, może wierzę, ale najpierw chcę zobaczyć twego narzeczonego. O której miał przyjść? Wpół do ósmej? Jest siódma. Zatem będzie za chwilę. Widzieliście się jeszcze po tamtym spotkaniu?

— Od razu zmienił swoje pory posiłków, więc teraz jadamy w tym samym czasie. Pobieramy się latem, to człowiek z charakterem, zdecydowany.

— Zatem znalazłaś już swą bezpieczną przystań. Ale powiedz, kochana moja, sądzisz, że będziesz szczęśliwa?

— A ty sądzisz, że wychodzę za mąż ot, tak, zupełnie w ciemno? — zapytała urażona, po czym poszła pod drzwi nasłuchiwać kroków, więc pomyślałam sobie: „on pewnie zaraz tu będzie”.

— To chyba zawsze robi się w ciemno — odparłam. — W dodatku nie każda bierze ślub dla szczęśliwego życia z mężem.

— Pegg, litości! Jesteś okropna! Naprawdę nie wierzysz w miłość?

— O, nie, kochałam zbyt wielu, by wierzyć. A ty?

— Ja nie wierzę, ja wiem.

W jej słowach zabrzmiała taka dziecinna pewność wygranej, taka stanowczość i ufność w przychylność losu, że poczułam się przy niej jeszcze bardziej mizernie.

Wreszcie przyszedł on. W moim odczuciu okazał się zupełnym rozczarowaniem, sprawił na mnie nieprzyjemne wrażenie — równie nieprzyjemnie jak wtedy, gdy pod suknią opada do kostek halka — trzeba jednak przyznać, że byle kto nie wytrzyma porównania z moim ukochanym. Ten tutaj miał przynajmniej jedną dużą zaletę: uczciwe zamiary. Zdało mi się jednak, że czuję przedsmak rezygnacji i niemocy, jakiej muszą doświadczać rodzice, widząc, jak ich córka naiwnie i bez zastanowienia powierza całą siebie mężczyźnie, którego oni bynajmniej nie uważają za odpowiedniego kandydata na męża.

— Nie pogratulujesz mi? — zapytała Eva, gdy wyszedł.

Zaczęłam mówić, ale głos mi się załamał. Nie doszłoby do czegoś takiego, gdybym nie zrobiła się tak nerwowa z powodu tej codziennej męki w biurze.

— Wybacz, to z radości — powiedziałam — to dlatego, że tak się cieszę przez wzgląd na ciebie. A obiecasz, że gdy do reszty zwariuję i wyjadę stąd, to zaopiekujesz się Puttem do czasu, aż się trochę urządzę?

— Że też spodobał ci się ktoś taki. Jak to możliwe? — Eva bezwiednie powtórzyła pytanie, które w duchu sama zadawałam jej. — On przecież cierpi na typowy syndrom uwodziciela.

— Ach, z tym moim „podobaniem się” nie jest znów tak źle — odparłam krótko. — Tu chodzi raczej o nieprzyjemność, jaką sprawia mi ciągły jego widok. Poza tym czuję po sobie, że muszę wyjechać.

— Że też straciłaś głowę dla takiego drania, wiesz przecież, jaką ma opinię.

— Wiem o wiele więcej — powiedziałam. — Przeszłoby mi pewnie, gdybym nie musiała go ciągle oglądać.

Żadna z nas nie zauważyła powrotu Baby, póki ta nie stanęła obok.

— Pegg wyjeżdża? — zapytała ze zgrozą. — To będzie koniec naszej Bandy.

— Baby, obiecaj, że będziesz mnie często odwiedzać, jak wyjdę za mąż — obwieściła Eva efektownie.

Po tych słowach zostałam zupełnie zapomniana.

Tak czy inaczej tego wieczoru los Bandy został przypieczętowany.

Eva odchodzi z biura z końcem przyszłego miesiąca. Zniżyła się wręcz do podjęcia nauki prowadzenia domu, mimo wcześniejszych zapewnień, że nie będzie jej to potrzebne, bo wyjdzie tylko za mężczyznę, który zobowiąże się do spożywania wyłącznie befsztyka tatarskiego. Emmy wkrótce przeprowadzi się, jak sama powiedziała, „na swoje”, a co ze mną będzie, to już sam Bóg tylko wie. Baby dostała propozycję zamieszkania przy rodzinie cukiernika, a to dla niej jedyne wyjście, by jakoś związać koniec z końcem, o ile nie zdoła znaleźć lepszej posady.

Tak czy siak nasza krótka, lecz szlachetna baśń powoli dobiega końca.

Allach tak chciał.