22

Gdy Hennertowie jechali na wieś i wszystkich najbliższych zapraszali do swojej nowej willi nad jeziorem, Omski podziękował, pewny, że z zaproszenia nie skorzysta.

„Oto”, myślał sobie, „doskonałe rozstanie, urządzone przez sam los”.

Przemoże tęsknotę, zapomni, będzie wolny, będzie wolny.

Ach, cóż z tego, że była teraz jego kochanką, że bierna — trochę smutna, trochę zakłopotana — godziła się na wszystko.

W jej cudnych oczach było zalęknienie, było zdziwienie wobec jego szału i niezrozumiałej, niemożliwej miłości. Była w jego rękach jak przedmiot bezduszny, dająca sobą powodować, ale w niczym niebiorąca udziału. Była na zewnątrz własnej rozkoszy, nigdy niezapominająca się zupełnie, nigdy własna, nigdy pewna...

Sprawiała mu tym męki, których doświadcza się, kochając kobietę bierną i bez temperamentu. Była tak obca, że podejrzewał ją, iż „wtedy” myśli o innym, że ma poza nim kochanka.

Ale gdy odjechała! Wtedy wierzył z podziwem i zachwytem, że ona jest taka aż do dna — bardziej uduchowiona, bardziej subtelna i tęskniąca, niż temu sprostać może szalona, dzika, przyziemna miłość człowieka.

Wtedy pamiętał chwile niepojętego zachwytu. Gdy żadną pieszczotą nie mogąc nasycić swojej tęsknoty za nią, patrzył długo w jej twarz, leżącą na jego ramieniu, na powieki z domkniętymi rzęsami, na smutny, delikatny półuśmiech ust.

Ileż mógł myśleć o jej zasmuconej duszy, nigdy niechcącej mu się oddać, nigdy niechcącej zstąpić i przesycić ciała palącą słodyczą namiętności.

Zanim skończyła się wiosna, pojechał.

To prawda, źle postąpił, tak w sposób niepojęty zobojętniał dla swych prac, dla najpierwszych swoich obowiązków. Jego urlop, o który starał się jak lekkomyślny oficerek żądny wywczasów, urlop całkowicie mu zresztą przysługujący, wywoła niewątpliwie opóźnienie w całokształcie robót tak pilnych, odbije się ujemnie — ach, wcale go to nie obchodziło. I znów coś mściwego było w tej jego nonszalancji. Właśnie — z frontu nie uciekłby do kochanki, nie wpadłby nigdy w odmęt głupiego szaleństwa tej miłości, gdyby była wojna, gdyby gorąca jego młodość miała inne pokusy, a waleczność inne znajdowała szranki. Niestety — właśnie na dławiącej pustce jego życia żerowała teraz ta zmora „miłości śmiertelnej”. Nie on był winien, nie on chciał...

Drgający samochód wyrzucił go na grząski żwir podjazdu. Rozglądał się przez chwilę, ogłuszony jeszcze wichrem drogi, tępy i niepewny.

Nie depeszował umyślnie — a może? Dziwna rzecz: z niecierpliwością łaknął właśnie tego, czego by przecież nie zniósł, co byłoby straszliwe...

Zanim wszedł na schody i nacisnął dzwonek, stał jeszcze chwilę. Było tak cicho. Czy nie słyszeli, czy nie ma nikogo?

Domek z szarego kamienia, z wysokim, podwójnym dachem czerwonym. Balkony, tarasy, okrągłe narożniki, wszystko przezroczyste od okien i szkła, wszystko żywe i zielone od pachnącego caprifolium1 i pelargonii, uczepionych do każdego okna aż po dach.

Ogród przed domem, schodzący do jeziora, wydał mu się mały i zabawny jak cacko — pełen kulek, słupków, piramid, ścian i całych murów, wyciętych w żywej zieleni krzewów. W różnych miejscach stały białe lakierowane ławeczki, a brzegiem równych, gładko skoszonych trawników kwitły tylko niebieskie hortensje. I poprzez tę swawolną ogrodniczą zabawkę, w wylotach tuneli, kolumnad zielonych i żwirowanych alei — świeciła ogromnym, świetlistym spokojem rozległa woda jeziora.

Zdziwiony ciszą, Omski zadzwonił. Natychmiast otworzył mu służący o nieznanym obliczu.

— Ani pana, ani panienki, jest tylko pani.

— Sama?

— Sama...

Była sama; ukazała się biała, mniejsza, młodsza. Patrzył badawczo, surowo w tę twarz — czy się cieszy czy tylko jest przerażona.

— Ależ cieszę się — powiedziała i jej uśmiech był szczery, wesoły, ufny. — Cieszę się, drogi. Jestem sama, widzisz — i rozejrzała się wokół, aby go o tym przekonać czy też lepiej samą siebie upewnić.

Rozjaśnił się, ogarnęła go szalona, młoda radość.

— I mogę zostać do jutra? — spytał.

— Ależ musisz zostać, dokąd tylko możesz... Hennert ciągle wyjeżdża i przyjeżdża, wciąż są jacyś goście... Wczoraj dopiero wyjechali państwo Chwościkowie — wymieniła zaraz, by go uspokoić — zatrzymali się tu w drodze nad morze. Curll był także... A to wiesz, że Lin będzie żył, że jest zdrowszy? Wanda wróci jutro, a on pewno też później tu przyjedzie...

Omski miał już wyznaczony swój pokój. Był szczęśliwy. Był taki szczęśliwy!

Willa, wydająca się z zewnątrz małym domkiem, miała wewnątrz masę przestrzeni i dwadzieścia parę pokoi. Hennert kupił ją już całkowicie urządzoną od jakiegoś Niemca, wynoszącego się z tych okolic. Pokój, w którym znalazł się Omski, był do połowy wyłożony biało lakierowanym drzewem i zastawiony takimi samymi meblami, tak, iż przez chwilę Omski nie wiedział, gdzie się kończy ściana i zaczyna łoże. Szafy, półki, ławeczki, półokrągłe stoliki — wszystko wydawało się na wpół wrośnięte w ścianę. Powyżej boazerii ściana pokryta była obiciem szafirowym w złote kraty i tejże barwy było pokrycie białych krzesełek i kanapek, stojących na szafirowym dywanie.

W sali jadalnej, gdzie zszedł wkrótce na obiad, drzewo tylko było innego, jasnożółtego koloru, poza tym efekty te same. Po dwu stronach stały symetrycznie dwa identyczne kredensy, w rogach trójkątne jednakowe kanapki, na ścianach wisiały szeregiem jednakowe duże „martwe natury”, oprawione w jasne drzewo i jakby wpuszczone w mur.

Przy jedzeniu nie byli zupełnie sami, ściśle biorąc. Jakaś panna Maria i jakaś pani Skąpska, jedna zarządzająca domem, druga nauczycielka Wandy, tu na nią czekająca. Mimo to czuli się jak nowożeńcy — po raz pierwszy u siebie, swobodni i swoi.

Na gazety, które przywiózł Omski, poszli sobie we dwoje do hallu. Tu dopiero było zabawnie. Na plecionych stołach leżały barwnie haftowane serwety z płótna, na plecionych kanapkach i fotelach znowu masa tak samo haftowanych poduszek. Na plecionych półkach wreszcie stały eleganckie porcelanowe figurki saskie z Meissen2 i małe krowy, cielęta, szczeniaki, służące i staruszki z porcelany kopenhaskiej. Kwiaty były tu wszędzie — sterczały, wisiały, płynęły po ścianach.

— Ta krowa jest roboty Knuda Kyhna3 — rzekła Teresa, jakby to było ważne, a Omski oparł czoło o jej rękę i był szczęśliwy.

Tegoż zaraz dnia byli na jeziorze.

Od brzegu płaskiego szła cicho ta woda, rozległa i spokojna. Pod słońce była ruchoma i paląca się miriadą ognistych cekinów, a w stronie odsłonecznej leżała płasko, była mleczno-błękitna, daleka, szklana. Duże drzewa wybrzeża, podbite gęsto krzewami, podkreślone smugą trzciny, złote w słońcu, długim pasem wkraczały w obręb wód, a dopiero za nimi ciągnęło się jezioro, rozlewało w ogromną toń wodną, złączoną z niebem. Ta wodna dal była jakby bramą, wiodącą w tajemnicę czy inny świat.

Omski siadł do wioseł. Mechanizm wiosłowania był dlań radością i upojeniem. Długa, rasowa łódka o ścianach cienkich jak kruche cacko mknęła przedziwnie, cicho i szybko po szklanej wodzie.

Pióra wioseł wpierały się w twardą toń, głaskały ją, wracając, zagarniały wciąż nowe trójkąty wodne. Omski zrastał się z wiosłami w tym ruchu, uczuwał je jako dalsze długie stawy własnych rąk.

Po raz to pierwszy było mu tak zupełnie dobrze przy Teresie. To nic, że przyjechał pan Nutka, że przyjechała Wanda, że był przez dwa dni Curll, który przybył z pożegnaniem przed swym ostatecznym wyjazdem z kraju, że wreszcie przyjechała pani Uniska z tym swoim małomównym, ale pewnym swego, wielbicielem. O dzieciach, z którymi na głowie pozostała sama po śmierci męża, nie było teraz jakoś wcale mowy. To nic, że przyjeżdżał i wyjeżdżał ciągle Hennert — okrągły, gładki, wszystkim rad i ze wszystkiego zadowolony.

Było tyle swobody. Gdy inni grali w tenisa, jechali gdzieś na spacer lub po prostu jeszcze spali, Omski z Teresą w zwykłej łódce rybackiej płynęli na połów ryb i raków ością. Młody chłopak, autochton zżyty od dziecka z wodą, morderca niechybny, wiosłował sobie sam jednym wiosłem, uważnie oczami patrząc w dno. Łódź przesuwała się z cichym szeptem wśród trzciny przybrzeżnej, pełnej słońca. Między łodygami świeciło w głębi dno, mokre i czyste; jasne kamyki i pręty zeszłorocznej trzciny były brodate i ruchome od złotych porostów.

W kruchym, falującym, złotym cieniu wodnym stały ryby, na dnie w kamykach leżały raki. Patrzyli wtedy oboje, jak rybak cichym, nieśpiesznym ciosem zapuszczał ość na dno — i zaraz wyjmował ze srebrną, zakrwawioną, przeszytą żelaznymi zębami rybą, szamoczącą się w niebieskim powietrzu i słońcu. Tak drgając, opisywała w powietrzu łuk łagodny i spadała, strząśnięta, na dno łodzi, na kupę zakrwawionych, ruchomych, szemrzących i chroboczących w męce wysychania istot. W srebrnej masie ryb czarne raki z przebitym pancerzem poruszały bezradnie szczypcami, krwawiąc.

Słońce płonęło, wznosząc się ku południowi, woda leżała cicho, łódź ocierała się bokami o trzcinę zieloną, cicho nucącą. Gdzieś dalej przefrunęła ku brzegowi czapla i zapadła. Blisko uganiały się mewy, migając swymi złamanymi skrzydłami jak malutkie białe błyskawice.

Omski patrzył w oczy Teresy — nie z prośbą już, ale z wiarą najgłębszą, że jest taka, jak pragnął: czysta, szlachetna, prawa, odkupiona już całkowicie jego wielką miłością. Zrozumiała jakby tę jego wolę i patrzyła w oczy jego — długo, długo. Aż obojgu zwęziły się powieki od ukłucia łez, od najgłębszego wzruszenia, od tkliwości, rozdzierającej serce.

„Jakże ją kocham”, myślał Omski z przerażeniem. „Jakże ją kocham...”.

Ale nie mógł tego powiedzieć.

Poza Teresą upadła znów na dno łodzi strząśnięta z ości ryba. Był to niewielki szczupak, jeszcze młody, o długiej charciej paszczy, o otwartym, spokojnym, obojętnym oku. Zęby ości ugodziły go tak dziwnie, że jedną krwawą ranę miał tuż pod tym obojętnym okiem, drugą zaraz za skrzelą, trzecią na boku, czwartą na boku i jeszcze piątą. Był cały jakby przestebnowany igłą tortury — i żył jeszcze, w najwyższym stopniu jeszcze żył. Rzucał się tak, że ze stosu ryb zsunął się aż na sam dół, na deski dna. I tutaj bił o drewno płetwą ogona, drgał i dygotał, wylewając ze siebie strugi krwi. A jego srebrne ciało, przywykłe do mokrego chłodu wody, schło i matowiało na słońcu.