AKT DRUGI

Zamknij drzwi, Zuzanno, i opowiedz mi wszystko ze szczegółami.

Nie ukryłam nic pani hrabinie.

Jak to, Zuziu, chciał cię uwieść?

Och nie! Pan hrabia nie zadaje sobie tyle trudu z prostą służącą. Chciał mnie kupić.

I pazik był przy tym?

Ukryty za fotelem. Przyszedł mnie prosić, abym się za nim wstawiła do pani.

Czemu nie zwrócił się wprost do mnie? Czyż byłabym mu odmówiła, Zuziu?

Toż samo i ja mówiłam. Ba! Gdyby kto słyszał jego żale, że odjeżdża, a zwłaszcza że opuszcza panią: „Ach, Zuziu, jaka ona szlachetna i piękna! Ale jaka dumna!”.

Czy ja wyglądam na to, Zuziu? Ja, która zawsze brałam go w obronę!

Potem zobaczył wstążkę pani, którą trzymałam w ręku, i rzucił się na nią...

Wstążkę?... Cóż za dzieciństwo!

Chciałam odebrać; och, gdyby go pani widziała! Istny lewek, oczy mu tak błyszczały... „Wydrzesz mi ją chyba razem z życiem” — wołał podnosząc swój wątły i słodki głosik.

I co, Zuziu?

Ano, cóż, proszę pani, alboż można dać sobie rady z tym diabełkiem? A chrzestna matka to, a chciałbym znów owo; i dlatego że nie śmiałby ucałować ani kraju sukni pani, chciał z tego wszystkiego mnie wyściskać raz po raz.

Zostawmy... zostawmy te szaleństwa... Zatem, moja dobra Zuzanno, mąż mój powiedział ci wreszcie...

Że jeśli nie zechcę go wysłuchać, weźmie stronę Marceliny.

Już mnie wcale nie kocha.

Czemuż więc taki zazdrosny?

Jak wszyscy mężowie, moja droga: jedynie przez dumę! Ach, nadto go kochałam! Znużyłam go czułościami, zmęczyłam miłością; oto mój jedyny błąd. Ale nie ścierpię, aby to uczciwe wyznanie miało ci zaszkodzić; wyjdziesz za Figara. On jedynie zdoła nam pomóc; czy przyjdzie?

Natychmiast, skoro tylko pan hrabia ruszy na polowanie.

Otwórz trochę okno na ogród. Szalony upał!...

To stąd, że pani mówi i chodzi tak żywo.

Gdyby nie to wytrwałe unikanie mnie... Ha! Mężczyźni są bardzo niegodziwi.

Och, pan hrabia jedzie konno aleją, za nim Pedrillo z dwoma, trzema, czterema chartami.

Mamy czas. siada Ktoś puka, Zuziu.

Och, to mój Figaro! Och, to mój Figaro!

Jesteś, skarbie! Chodźże tutaj. Pani hrabina się niecierpliwi!...

A ty, Zuziątko moje? Pani hrabina nie ma się czym przejmować. W gruncie, o cóż chodzi? O drobnostkę. Panu hrabiemu wydaje się nasza młoda żonka ponętna, chciałby uczynić z niej swą kochankę; bardzo naturalne.

Naturalne?

Mianował mnie tedy kurierem, a Zuzię radcą ambasady. Bardzo roztropnie.

Skończysz raz?

A ponieważ Zuzanna, moja narzeczona, nie przyjmuje dyplomu, hrabia będzie popierał Marcelinę. Jeszcze raz pytam, cóż prostszego? Na tych, którzy krzyżują jego projekty, mści się obalając ich własne; toć to jest to samo, co każdy z nas czyni i co właśnie mamy zamiar zrobić. No i cóż? To wszystko.

Czy ty możesz, Figaro, traktować tak lekko zamiar, który niweczy szczęście nas wszystkich?

Któż to powiada?

Zamiast przejmować się naszym strapieniem...

Czy to nie dosyć, że się nim zajmuję? Owóż, aby postępować równie metodycznie jak pan hrabia, ochłódźmy przede wszystkim jego zdobywcze zapały, niepokojąc go na jego własnych gruntach.

Dobra myśl; ale jak?

Już się stało, pani; fałszywe ostrzeżenie tyczące jej osoby...

Mojej osoby?! Tyś oszalał!

Och, będzie szalał, ale mój pan.

On, taki zazdrosny!...

Tym lepiej. Aby powodować ludźmi tego charakteru, trzeba im smagać nieco krew: kobiety umieją to tak dobrze! Następnie, skoro się ich rozżarzy do czerwoności, przy odrobinie sprytu można ich zaprowadzić, dokąd się chce, bodaj nosem do Gwadalkwiwiru. Kazałem oddać Bazyliowi bilecik nieznanej ręki ostrzegający hrabiego, że jakiś gaszek będzie się starał widzieć z panią dziś podczas balu.

I ty śmiesz igrać w ten sposób z prawdą, kosztem honoru uczciwej kobiety?

Mało jest takich, z którymi bym się na to odważył w obawie, aby zmyślenie nie okazało się prawdą.

Może każesz mi jeszcze dziękować!

Ale powiedzcie mi, panie, czy to nie urocze urządzić panu hrabiemu dzień w ten sposób, aby krążąc, czatując, złorzecząc własnej żonie strawił czas, który przeznaczał na uciechy z moją! Będzie zupełnie zbity z tropu: gonić za tą? Czatować na tamtą? Wzburzony, pomieszany, oo! patrzcie, jak gna po równinie mszcząc się na niewinnym zającu! Tymczasem nadchodzi godzina ślubu; nie powziął nic stanowczego, aby mu przeszkodzić, a nie będzie śmiał sprzeciwić się wręcz przy pani.

Nie; ale Marcelina, ta uczona główka, ona będzie śmiała z pewnością.

Brr! To mnie niepokoi, na honor! Każ powiedzieć hrabiemu, że o zmierzchu przyjdziesz do ogrodu.

Na to liczysz?

Tam do licha! Słuchaj przecie; ludzie, którzy nie chcą niczego tknąć, nic nigdy nie osiągną i w ogóle są do niczego. Oto moje zdanie.

Śliczne!

Jak i sam pomysł. Zgodziłbyś się więc, aby uległa?

Wcale nie. Każę wdziać suknię Zuzanny komu innemu; hrabia, przychwycony na schadzce, czyż będzie się mógł wyprzeć?

I kogóż ustroisz w moje suknie?

Cherubina.

Odjechał.

Dla innych, ale nie dla mnie: czy pozwolicie mi działać?

Można się spuścić na niego, gdy chodzi o intrygę.

Dwie, trzy, cztery na raz, diabelsko powikłane i krzyżujące się wzajem. Byłem urodzony na dworaka.

Mówią, że to rzemiosło tak trudne.

Dostawać, brać i prosić jeszcze — to w trzech słowach cała tajemnica.

Tyle zdradza otuchy, że i mnie zaczyna jej udzielać.

Taki był mój zamiar.

Mówiłeś zatem?...

Że w czasie nieobecności hrabiego przyślę ci Cherubina; uczesz go, ubierz: zamykam się z nim, uczę go roli; a potem prosimy w tany, panie hrabio!

Boże, Zuzanno, jak ja wyglądam!... Ten młody człowiek ma tu przyjść za chwilę...

Więc pani hrabina nie chce, aby się wyleczył?

Ja!... zobaczysz, jak go wyłaję.

Każmy, niech zaśpiewa swą piosnkę.

Ależ bo w istocie włosy moje są w takim nieładzie.

Wystarczy poprawić te dwa pukle; tym lepiej będzie się pani łajało.

Co ty tam paplesz, szalona głowo?

Wejdź, wejdź, panie oficerze, pani pozwala.

Ach, pani! Jakże mnie ten tytuł martwi! Przypomina mi, że trzeba opuścić te strony... chrzestną matkę... taką... dobrą...

I taką ładną!

Ach tak!

„Ach tak”! Niebożątko! Ze swymi długimi, obłudnymi rzęsami! No dalej, piękny Cherubinku, zaśpiewaj pani swą romancę.

Któż to... ma być autorem?

Widzi pani rumieniec winowajcy; na cal różu na policzkach.

Czyż nie wolno uwielbiać?...

Powiem wszystko, ladaco!

Czy on... ją śpiewa?

Och, pani, jestem tak wzruszony...

I mniam, mniam, mniam! Skoro pani sobie życzy, skromny panie autorze! Ja ci będę towarzyszyć.

Weź moją gitarę.

PIOSENKA CHERUBINA3

Jest w tym szczerość... uczucie nawet.

Och, co się tyczy uczucia, chłopiec... Ale, ale, panie oficerze, czy mówiono ci, że dla ożywienia wieczoru chciałybyśmy się przekonać, czy która z moich sukien nie nada się tobie?

Obawiam się, że nie.

Jest mojego wzrostu. Zdejmijmy mu najpierw płaszcz.

A gdyby kto wszedł?

Alboż robimy co złego? Zamknę drzwi. biegnie Ale przede wszystkim chciałabym coś dlań na głowę.

Na mojej toalecie leży czepeczek kąpielowy.

Aż do otwarcia balu hrabia nie będzie wiedział, że jesteś w zamku. Powiemy mu później, że w oczekiwaniu, aż przygotują twój dekret, wpadła nam myśl...

Niestety, pani, oto już jest! Bazylio oddał mi go w imieniu hrabiego.

Już? Obawiali się stracić bodaj minutę. czyta Tak im było pilno, że aż zapomnieli pieczęci.

Jakiej pieczęci?

Na dekrecie.

Już?

Toż samo mówiłam. Czy to mój czepeczek?

I najpiękniejszy ze wszystkich.

Ach, pani, ależ uroczy!

Ułóż mu kołnierzyk bardziej po damsku.

O tak... Patrzcie mi tego hultaja, jak jemu do twarzy za dziewczynę! Zazdrosna jestem, doprawdy! bierze go pod brodę Słuchaj, przestaniesz ty być taki ładny?

Cóż za wariatka! Trzeba podwinąć rękaw, aby suknia lepiej leżała... podwija Cóż on ma na ramieniu? Wstążkę?!

I to wstążkę pani. Rada jestem, że pani widziała. Powiedziałam mu już, że sama powiem! Oho! Gdyby hrabia nie wszedł, z pewnością odebrałabym wstążkę, bo jestem prawie tak silna jak on.

Ależ tu krew!

Dziś rano, na wsiadanym, poprawiałem munsztuk; koń szarpnął głową i guzik skaleczył mi ramię.

Jeszcze nikt chyba wstążką...

A zwłaszcza kradzioną. Popatrzmyż tedy, co ten łańcuszek... guzik... wędzidło... nie rozumiem się nic a nic na tych nazwach. Och, jakie on ma białe ramię! Istna kobieta! Bielsze niż moje! O, niech pani patrzy!

Poszukaj raczej kawałka kitajki4 w gotowalni.

Co zaś do wstążki, panie kawalerze... bardzo lubię ten kolor... i byłam bardzo zmartwiona z jej zguby...

A opatrunek?

Kiedy pójdziesz szukać swoich szmatek, weź wstążkę od innego czepeczka.

Ta, którą mi odebrano, wyleczyłaby mnie w mgnieniu oka.

Jakim cudem? pokazując kitajkę To o wiele skuteczniejsze.

Skoro wstążka... opasywała głowę... lub spoczywała na ciele osoby...

...obcej! Staje się dobra na rany? Nie znałam tej własności. Dla wypróbowania zachowam wstążkę, którą miałeś na ramieniu. Za pierwszym zadraśnięciem... której z garderobianych... spróbuję.

Pani zachowa wstążkę, a ja jadę!

Nie na zawsze.

Jestem tak nieszczęśliwy!

Płacze teraz! To ten niegodziwy Figaro ze swoją wróżbą!...

Ach, chciałbym, aby się co rychlej sprawdziła. Gdybym miał pewność, że umrę za chwilę, moje usta odważyłyby się...

Cicho bądź, cicho, dziecko. Nie ma odrobiny sensu w tym, co mówisz.

Któż to puka w ten sposób?

Czegóż zamknięte?

Mąż! Wielkie nieba! do Cherubina, który zerwał się również Ty bez płaszcza, z obnażoną szyją, ramionami! Sam ze mną! Ten nieład, list, który hrabia otrzymał, jego zazdrość!...

Nie otwiera pani?

Bo... bo jestem sama.

Sama! Z kimże tedy rozmawiasz?

Z tobą... oczywiście, hrabio.

Po tym, co zaszło wczoraj i dziś rano, zabiłby mnie na miejscu!

Och, cóż za nierozwaga! Co za nierozwaga!

Nie jest w pani zwyczaju zamykać się!

Przebierałam gałganki... Przebierałam gałganki z Zuzią... Poszła na chwilę do siebie.

Twarz i głos pani są bardzo zmienione!...

Nic w tym dziwnego... zupełnie nic dziwnego... upewniam... mówiłyśmy o tobie... poszła, jak ci wspomniałam...

Mówiłyście o mnie!... Wróciłem pod wpływem jakiegoś niepokoju; kiedy wsiadałem na konia, oddano mi bilecik... och, nie przywiązuję doń najmniejszej wagi, ale... podrażnił mnie...

Jak to, panie?... Co za bilecik?

Trzeba przyznać, pani, że ty albo ja otoczeni jesteśmy bardzo niegodziwymi ludźmi. Ostrzeżono mnie, że ktoś, kogo uważam za nieobecnego, postara się zobaczyć z panią.

Ktokolwiek byłby ów śmiałek, będzie chyba musiał wejść tutaj; mam zamiar cały dzień nie opuszczać pokoju.

A wieczór, na wesele Zuzi?

Za nic w świecie; czuję się bardzo niedobrze.

Na szczęście doktor jest tutaj.

paź przewraca krzesło w gabinecie

Cóż to za hałas?

Hałas?

Ktoś przewrócił jakiś mebel.

Ja... ja nic nie słyszałam.

Musi tedy być pani diablo zajęta!

Zajęta? Czym?

W tym gabinecie jest ktoś, pani.

Jak to... któż by?

To ja o to pytam; dopiero wszedłem.

Ależ... prawdopodobnie Zuzia robi porządek.

Powiedziała pani, że Zuzia poszła do siebie.

Poszła... lub weszła tam... nie wiem pewnie.

Jeśli to Zuzia, skąd twoje zmieszanie?

Zmieszanie... z przyczyny mojej pokojówki?

Czy z przyczyny pokojówki, nie wiem; ale co do zmieszania, to rzecz pewna.

Rzecz pewna, hrabio, że ta dziewczyna niepokoi i zajmuje ciebie o wiele więcej niż mnie.

Zajmuje do tego stopnia, iż pragnę widzieć ją w tej chwili.

Zdaje mi się w istocie, że pragniesz tego często; ale nigdy zuchwalsze podejrzenie...

Tym łatwiej będzie je rozproszyć. woła w stronę alkierza Wyjdź, Zuziu, rozkazuję.

Jest prawie nieubrana; czyż można w ten sposób obchodzić się z kobietami w ich mieszkaniu? Przymierzała suknie, które jej daję z okazji ślubu, uciekła usłyszawszy twój głos.

Jeśli tak bardzo się boi pokazać, może bodaj przemówi. obraca się ku drzwiom Odpowiedz, Zuziu, czy jesteś?

Zuziu, zakazuję ci odpowiadać. do Hrabiego Jeszcze nikt nie posunął tyranii do tego stopnia.

Och, skoro nie chce mówić, ubrana czy nie, muszę ją widzieć.

Wszędzie indziej nie jest w mej mocy przeszkodzić panu; ale mam nadzieję, że choć we własnym pokoju...

A ja mam nadzieję, że dowiem się za chwilę, kto jest owa tajemnicza Zuzia. Żądać od pani klucza byłoby, jak widzę, daremnie! Ale jest sposób, aby wysadzić te drzwiczki. Hej! jest tam który?

Chcesz wołać ludzi i dawać publiczny rozgłos podejrzeniu, które uczyniłoby nas pośmiewiskiem?

Ma pani słuszność; w istocie, ja sam wystarczę: pójdę w tej chwili przynieść, co potrzeba. idzie ku drzwiom i wraca Ale by wszystko zostało, jak jest, czy raczy pani towarzyszyć mi bez skandalu i hałasu, skoro ich tak nie lubisz?... Rzeczy tak prostej nie zechcesz chyba odmówić!

Ależ, mężu, któż myśli ci się sprzeciwiać?

Ach, zapomniałem o drzwiach do garderoby; muszę je zamknąć również, iżby uniewinnieniu pani stało się zadość w całej pełni.

O nieba! Cóż za nierozwaga!

Teraz, kiedy pokój zamknięty, przyjm moje ramię, proszę. podnosząc głos Co się tyczy Zuzi, musi łaskawie zaczekać w alkierzu, aż wrócę; najmniej zaś, co jej grozi za moim powrotem...

W istocie, hrabio, trudno o wstrętniejszą przygodę...

Otwórz, Cherubinie, prędko; to ja, Zuzia, wychodź.

Ach, Zuziu, cóż za straszna scena!

Wychodź, nie ma minuty do stracenia!

A jak wyjść?

Nie wiem, ale wyjdź.

Jeśli nie ma wyjścia?

Po rannym spotkaniu hrabia zgniótłby cię, a my byłybyśmy zgubione. Biegnij uwiadomić Figara...

Okno nie jest może zbyt wysokie.

Z piętra! Niepodobna! Och, biedna pani! A moje małżeństwo, o Boże!

Wychodzi na inspekty; co najwyżej uszkodzę parę grządek.

Zabije się!

W gorejącą otchłań, Zuziu, raczej, niż ją narazić... A ten całus przyniesie mi szczęście.

Och!... pada na chwilę na krzesło; z trudem zbliża się do okna i wraca Już jest daleko! Och, mały urwis! Równie zwinny jak ładny! Jeśli temu zbraknie w życiu kobiet... Zajmijmy co prędzej jego miejsce, wchodząc do alkierza Możesz teraz, panie hrabio, wyłamać zamek, o ile cię to bawi; zje diaska, kto dobędzie ze mnie słowo.

Wszystko jest, jak zostawiłem. Pani, nim mnie narazisz na konieczność skruszenia drzwi, zastanów się: jeszcze raz pytam, nie chcesz otworzyć?

Ach, mężu, jakiż straszliwy poryw zdolny jest niweczyć w ten sposób względy należne godności żony? Gdyby to miłość władała tobą i podsuwała ci te szaleństwa, usprawiedliwiłabym je mimo ich niedorzeczności; zapomniałabym może przez wzgląd na pobudki wszystko, co jest w nich obrażającego. Ale sama próżność czyż może szlachetnego człowieka przywieść do takich wybryków?

Miłość czy próżność — otworzysz, pani, albo natychmiast...

Wstrzymaj się, hrabio, proszę. Czy sądzisz, że byłabym zdolna uchybić samej sobie?

Co się pani podoba; chcę widzieć, kto jest w alkierzu.

Dobrze więc, mężu, zobaczysz. Posłuchaj mnie... spokojnie.

Więc nie Zuzia?

W każdym bądź razie nie osoba... której mógłbyś się w czymkolwiek obawiać... Gotowałyśmy żarcik... bardzo niewinny... doprawdy... na dziś wieczór... i przysięgam...

I przysięgasz?...

Że ani on, ani ja nie mieliśmy zamiaru cię obrazić.

„Ani on, ani ja”? Więc to mężczyzna?

Dziecko raczej, mężu.

Któż?

Ledwie śmiem go nazwać.

Zabiję go.

Wielkie nieba!

Mów więc.

Młody... Cherubin.

Cherubin! Zuchwały!... Oto więc moje podejrzenia i bilecik sprawdziły się.

Och, hrabio, nie myśl...

Wszędzie spotykać przeklętego pazia! głośno Proszę, pani, otwórz; wiem wszystko teraz. Nie byłabyś tak wzruszona, żegnając go dziś rano; on byłby odjechał, jak mu kazałem; nie byłabyś z takim nakładem fałszu układała bajeczki o Zuzannie; nie byłby się tak skwapliwie schował, gdyby nie kryło się w tym nic występnego.

Lękał się pogniewać cię, pokazując ci się na oczy.

Wychodźże raz, malcze przeklęty!

Och, hrabio, mężu, gniew twój... ja drżę o niego. Nie dopuszczaj, błagam, próżnego podejrzenia! I niech to, że go zastaniesz trochę rozebranym...

Rozebranym!...

Niestety! Miałyśmy go przebrać za kobietę: ma mój czepek, jest w kamizelce, szyja i ramiona gołe; miał właśnie przymierzać...

I pani pod pozorem słabości chciałaś zostać w pokoju! Niegodna żono! Ha! Zostaniesz w nim... długo, ale trzeba wprzód wypędzić zeń zuchwalca, i to tak, abym go już nie spotkał nigdzie.

Hrabio, miej litość dla dziecka, nie darowałabym sobie nigdy, iż stałam się przyczyną...

Przestrach twój przydaje wagi jego zbrodni.

On nie winien, odjeżdżał już; to ja kazałam go zawołać.

Powstań, usuń się... Pani masz śmiałość przemawiać do mnie za innym!

Dobrze więc, mężu, usuwam się; wstaję; oddam ci nawet klucz od alkierza: ale zaklinam cię w imię twej miłości...

Mej miłości, wiarołomna!

Przyrzeknij, że pozwolisz odejść temu dziecku, nie robiąc mu nic złego; niech potem cały twój gniew spadnie na mnie, jeśli cię nie przekonam...

Nie słucham już nic.

Nieba! On zginie.

Zuzia!

„Zabiję go, zabiję”. Zabij go więc pan, tego niegodziwego pazia!

Ha! Cóż za nauczka! patrząc na Hrabinę, która stoi osłupiała I pani także udajesz zdumienie?... Ale może ona tam nie sama...

Niech się pani uspokoi, jest daleko, wyskoczył.

Nie ma nikogo, tym razem wina po mojej stronie. Hrabino... gra pani komedię bardzo dobrze.

A ja, wasza dostojność?

Jak to, pani, więc to był żart?...

Czemuż by nie?

Cóż za szkaradna zabawa! I na cóż to?...

Czyż pańskie szaleństwa zasługują na litość?

Nazywać szaleństwem coś, co tyczy honoru?

Czyż po to złączyłam swoje życie z pańskim, aby być wiecznie wydana na opuszczenie i zazdrość, dwie rzeczy, które pan jeden śmiesz kojarzyć?

Ach, pani, to było za wiele.

Jaśnie pani winna była pozwolić panu hrabiemu, aby zwołał służbę...

Masz słuszność, zawiniłem... Daruj, Rozyno, jestem tak zawstydzony!...

Niech wasza dostojność wyzna, że zasłużył na to po trosze.

Czemuż nie wyszłaś, kiedy cię wołałem, niegodziwa?

Odziewałam się, jak mogłam, pokłułam się cała szpilkami; zresztą pani hrabina, broniąc mi się odezwać, miała pewno swoje racje.

Miast przypominać mi moje błędy, pomóż mi uzyskać przebaczenie.

Nie, hrabio; podobnej zniewagi się nie zapomina. Schronię się do urszulanek5; widzę, że czas mi to uczynić.

Byłabyś zdolna, tak bez żalu?...

Co do mnie, jestem pewna, iż ani jeden dzień nie spłynąłby pani bez płaczu.

A gdyby nawet, Zuziu? Wolę raczej opłakiwać niewdzięcznika niż mieć tę słabość, aby mu przebaczyć. Nadto mnie obraził.

Rozyno!

Nie jestem już ową Rozyną, którą tak oblegałeś! Jestem biedną hrabiną Almawiwa, biedną, opuszczoną żoną, której już nie kochasz.

Pani!

Przez litość!...

Nie miałeś jej dla mnie.

Ale bo ten bilecik... przywiódł mnie do szaleństwa!

Napisano go bez mego zezwolenia.

Wiedziałaś o nim?

To ten wariat Figaro.

On w tym palce maczał?

...oddał Bazyliowi...

Który powiedział mi, że ma go z rąk jakiegoś wieśniaka. O przewrotny dławidudo! Więc to tak? Siedzisz na dwóch stołkach? Zapłacisz mi za wszystkich!

Żądasz przebaczenia dla siebie, a odmawiasz go innym! Oto mężczyźni! Och, gdybym zgodziła się przebaczyć przez wzgląd na uniesienie, w jakie mógł cię wtrącić ten bilecik, żądałabym, aby amnestia była powszechna.

Dobrze więc, z całego serca, hrabino. Ale jak okupić błąd tak upokarzający?

Był nim dla nas obojga.

Ach, powiedz, dla mnie samego. Ale nie mogę jeszcze pojąć, jak kobiety zdołają tak szybko i zręcznie nastroić się na ton wymagany przez okoliczności. Czerwieniłaś się, płakałaś, twarz ci się mieniła... Na honor! Jeszcze jesteś zmieniona...

Rumieniłam się... z oburzenia na twą podejrzliwość. Ale czyż mężczyźni są na tyle subtelni, aby rozróżnić wzburzenie obrażonej cnoty od pomieszania zrodzonego z poczucia winy?

A ten paź wpół rozebrany, w kamizelce, prawie nagi...

Widzisz go przed sobą. Czy nie milej ci raczej spotkać ją niż kogo innego? Zazwyczaj takie spotkanie nie sprawia ci przykrości.

A te prośby, te udane łzy...

Zmuszasz mnie do śmiechu, a doprawdy nie mam na śmiech ochoty.

Zdaje się nam, że jesteśmy wielcy politycy, a jesteśmy proste dzieci. To ciebie, pani, król winien posłać w ambasadzie do Londynu! Płeć wasza musiała bardzo gruntownie zgłębiać sztukę udawania, aby osiągnąć tak zadziwiające rezultaty!

To wy zmuszacie nas do tego.

Traktujcie nas jako jeńców na słowo, a zobaczycie, czy jesteśmy ludźmi honoru.

Skończmy już, hrabio. Może posunęłam się za daleko; ale pobłażliwość moja wobec tak ciężkiej zniewagi powinna co najmniej uzyskać mi twoją.

Ale powtórz jeszcze, że przebaczasz.

Czy ja to powiedziałam, Zuziu?

Nie słyszałam, proszę pani.

Więc pozwól się wymknąć temu słowu.

Czy zasługujesz na nie, niewdzięczny?

Tak, skruchą moją.

Podejrzewać, że u pani w alkierzu chowa się mężczyzna!

Ukarała mnie dość surowo!

Nie wierzyć jej, gdy powiada, że to Zuzia!

Rozyno, nie dasz się zmiękczyć?

Ach, Zuziu, jakaż ja słaba! Jakiż przykład ci daję! wyciągając rękę do Hrabiego Już nikt nie będzie wierzył w gniew kobiety.

Ba, proszę pani, czyż z nimi nie zawsze trzeba skończyć na tym?

Mówiono, że pani zasłabła. Pędzę co rychlej... Widzę z radością, że to bajki.

Bardzoś troskliwy.

To mój obowiązek. Ale skoro nic nie grozi, wasza dostojność, oto młodzi wasale i wasalki zebrali się na dole ze skrzypkami i gęślami, czekając chwili, w której pan hrabia zezwoli, bym powiódł narzeczoną...

A któż zostanie, by czuwać przy hrabinie?

Czuwać? Wszak nie chora.

Nie; ale ten nieznajomy, który ma się z nią widzieć?

Jaki nieznajomy?

Ten z bileciku, któryś oddał Bazyliowi.

Kto to powiada?

Gdybym nie wiedział tego skądinąd, obwiesiu, sama fizjonomia twoja upewniłaby mnie, że kłamiesz.

Jeśli tak jest w istocie, nie ja kłamię, ale moja fizjonomia.

Daj pokój, nieboraku! Nie marnuj elokwencji: powiedziałyśmy wszystko.

Powiedziały — co? Traktujecie mnie jak Bazylia!

Że napisałeś przed chwilą bilecik, aby wmówić w pana hrabiego, iż pazik znajduje się w tym alkierzu, gdzie ja się tymczasem zamknęłam.

Co na to odpowiesz?

Nie ma już co ukrywać, Figaro; żart skończony.

Żart... skończony?

Tak; consumatum est6. Cóż ty na to?

Ja... na to... że chciałbym, aby można było to samo rzec o mym małżeństwie, i jeśli pan hrabia każe...

Przyznajesz się wreszcie do bileciku?

Skoro pani sobie życzy, skoro Zuzia sobie życzy, skoro sam pan hrabia sobie życzy, trzebaż i mnie się zgodzić, ale na miejscu waszej dostojności, na honor! nie wierzyłbym ani słowa wszystkiemu, co my tu opowiadamy.

Wciąż kłamać wbrew oczywistości! Zaczyna mnie to drażnić.

Biedny chłopak! Czemuż żądać koniecznie, hrabio, aby raz w życiu powiedział prawdę?

Ostrzegłem go o niebezpieczeństwie; to wszystko, co uczciwy człowiek może zrobić.

Widziałeś pazika?

Cały poturbowany.

Biedaczek!

Chodźmy, hrabio, ta para nie może się doczekać; niecierpliwość tak zrozumiała! Zejdźmyż dopełnić ceremonii.

A Marcelina, Marcelina... głośno Chciałbym bodaj... ubrać się.

Dla służby?... Czyż ja się ubieram?

Wasza dostojność! Wasza dostojność!

Czego chcesz, Antonio?

Każże, pan hrabia, okratować okna, które wychodzą na moje grzędy. Wciąż wyrzucają mi coś przez okno; ot, przed chwilą wyrzucono mi człowieka.

Przez te okna?

Patrzże, hrabio, jak urządzili moje goździki!

Ratuj, Figaro, ratuj!

Wasza dostojność, toż on pijany od samego rana.

Takżeś zgadł! To mała reszteczka z wczoraj. Oto jak ludzie wydają sądy... mętne...

Ten człowiek! Ten człowiek! Gdzie on?

Gdzie?

Tak.

O to właśnie pytam. Muszę go znaleźć koniecznie. Jestem pańskim sługą: ja sam mam pieczę o ogród; wpada mi w ogród mężczyzna; czuje pan hrabia... że moja reputacja...

Odwróć to, odwróć jakoś.

Zawsze więc będziesz pił?

Gdybym nie pił, wściekłbym się.

Ale nadużywać w ten sposób, bez potrzeby...

Pić bez pragnienia i czulić się o każdej porze roku, pani hrabino, wszak to jedno odróżnia nas od innych bydląt.

Odpowiadaj albo cię wypędzę.

Alboż ja bym odszedł?

Co?

Jeśli pan nie masz dosyć tego, aby zachować dobrego sługę, ja nie jestem dość głupi na to, aby odprawiać tak dobrego pana.

Zatem powiadasz, że wyrzucono mężczyznę z tego okna?

Tak, moja ekscelencjo; przed chwilą, w białej kamizeli; uciekał, psiakość! aż się kurzyło...

No i?...

Chciałem biec za nim, ale nabiłem sobie o kratę takiego siniaka... że nie mogę ruszać ani ręką, ani nogą u tego małego palca.

Poznałbyś bodaj tego człowieka?

Och, jeszcze by nie!... Gdybym go choć widział!

Nie widział.

Ileż historii dla głupiej doniczki! Ileż ci trzeba, stękało, za twoje goździki? Nie ma co ukrywać, wasza dostojność: to ja skoczyłem.

Jak to, ty?

„Ileż ci trzeba, stękało”? Zatem ciało twoje tęgo podrosło od owego czasu? Bo widziałeś mi się grubo mniejszy i cieńszy.

Oczywiście; kiedy człowiek skacze, kurczy się...

Mnie by się zdawało, że to był raczej... aby nie zełgać... ten mały szkrab, ten pazik.

Cherubin, chcesz powiedzieć?

Tak, wrócił razem z koniem umyślnie po to spod Sewilli, gdzie już się pewnie znajduje.

Och, nie, tego nie mówię, tego nie mówię! Nie widziałem, żeby koń skakał, inaczej powiedziałbym sumiennie...

Cierpliwości!...

Byłem w garderobie u dworek, w białej kamizelce: bo też upał!... Czekałem na moją Zuzię, kiedy nagle słyszę głos pana hrabiego, hałas, brum, brum!... Nie wiem, co za lęk mnie chwycił; przypomniałem sobie bilecik; i przyznam się wręcz do swej głupoty: skoczyłem bez zastanowienia na inspekty. Stłukłem nawet nieco prawą nogę.

Skoro to ty, niechże ci oddam ten świstek, który przy upadku wypsnął ci się z kamizeli.

Daj!

Wpadłem.

Czy z przestrachu nie zapomniałeś, co zawiera ten papier i skąd znalazł się w twojej kieszeni?

Nie, z pewnością. Mam ich tyle! Cała korespondencja zamkowa, ogląda jakiś papier To? A, to list od Marceliny, cztery stronice, ładna historia!... A to? czy przypadkiem nie prośba tego biednego kłusownika?... Nie nie, o jest... O, w drugiej kieszeni spis inwentarza...

Nieba! Zuziu! To patent oficerski.

Wszystko stracone, to dekret.

No i cóż, arcyprzemyślny człowieku, nie domyślasz się?

Pan hrabia pyta, czy się nie domyślasz.

Pfuj! Ten paskudziarz chucha mi w sam nos!

Nie przypominasz sobie, co to być może?

Aaaa! Povero7! To będzie dekret tego biednego chłopczyny! Powierzył mi go i zapomniałem mu oddać. Oooo! Ja roztrzepany. Cóż on pocznie bez dekretu, trzeba pędzić...

Czemu ci go oddał?

Chciał... chciał, żeby coś z tym zrobić.

Wszak nic nie brakuje.

Pieczęć.

Pieczęci brakuje.

Nie odpowiadasz?

Hm... bo tak... w istocie... prawie nic nie brakuje... Powiada, że to zwyczaj...

Zwyczaj! Co za zwyczaj?

Żeby był opatrzony pańską herbową pieczęcią. Może obeszłoby się bez tego.

Postanowione jest widać, że nic się nie dowiem. na stronie To Figaro dowodzi tym wszystkim i ja nie miałbym się zemścić?

Wasza dostojność wychodzi, nic nie postanowiwszy co do uroczystości?

Niech wasza dostojność nic nie postanawia! Wcześniej niż jemu łaskę, nam jesteś winien sprawiedliwość. On ma zobowiązania wobec mnie.

Nadchodzi moja pomsta.

Zobowiązania? Jakie? Wytłumacz się, pani.

Wytłumaczę się, zwodniku!

O cóż chodzi, Marcelino?

O przyrzeczenie małżeństwa.

Ot, po prostu oblig8 w zamian za pożyczone pieniądze.

Pod warunkiem małżeństwa. Wasza dostojność jesteś wszechmocnym panem, najwyższym sędzią prowincji.

Skieruj rzecz przed trybunał, wymierzę wszystkim sprawiedliwość.

W takim razie wasza dostojność pozwoli, abym i ja przedłożył moje prawa do Marceliny?

A, to ten hultaj, oddawca listu.

Inny wariat tegoż gatunku!

Twoje prawa! Twoje prawa! Właśnie tobie przystało odzywać się w mojej obecności, mości błaźnie!

Trafił hrabia w sedno: to jego tytuł.

Marcelino, wszystko zawieszamy na razie, aż do rozpatrzenia twoich praw, które odbędzie się publicznie, w wielkiej sali. Ty, uczciwy Bazylio, wierny i pewny pośle, udasz się po ławników.

Dla tej sprawy?

I po wieśniaka, który ci oddał list.

Alboż ja go znam?

Wzdragasz się?

Nie zgodziłem się do załatwiania posyłek.

Hę?

Jestem niepospolity mistrz na organach, uczę hrabinę na klawicymbale, dworki ćwiczę w sztuce śpiewu, paziów na mandolinie; przede wszystkim zaś obowiązkiem moim jest umilać waszej dostojności czas brzdąkaniem na gitarze, kiedy się jej spodoba rozkazać.

Ja bym poszedł, wielmożny panoczku, jeśli wasza wola.

Jak się nazywasz i jaki masz urząd?

Nazywam się Słoneczko, dobry panoczku; koziarz, koziarek sprowadzony tu względem... tego niby... fajwerku. Dziś moje kózki mają niby... święto, a ja znam, gdzie jest w mieście ten wściekły kram z procesami.

Podoba mi się twoja gorliwość; ty zaś do Bazylia będziesz towarzyszył panu, przygrywając na gitarze i zabawiając go w drodze śpiewem. Uważaj go za mego gościa.

Co! ja, ja jestem...

To twój urząd: ruszaj albo cię przepędzę.

Ciż sami z wyjątkiem Hrabiego

Ha! Nie będę rozbijał nosa o garnek żelazny, ja, który jestem tylko...

Pustym czerepem...

Miast dopomagać do ich małżeństwa zakrzątnę się koło Marceliny. do Figara Nie gódź się na nic, wierzaj, póki nie wrócę.

Godzić się! Och, nie, nie lękaj się; choćbyś nawet miał nie wrócić nigdy... Nie wyglądasz mi coś do śpiewu; chcesz, abym ja zaczął?... Hop! hop! wesoło! Bierz górne la-mi-la, na cześć mojej narzeczonej.

Widzisz, Zuziu, ładną scenę sprowadził mi twój wartogłów swoim bilecikiem.

Och, pani, kiedy wyszłam z alkierza, gdyby pani była widziała swoją twarz! Zbladła pani w jednej chwili: ale to tylko na moment, a potem stopniowo zrobiła się pani czerwona, czerwona, czerwona!

Więc on wyskoczył oknem?

Bez wahania, cudny dzieciak! Lekki... jak pszczółka.

Och, ten nieszczęsny ogrodnik! Wszystko to przejęło mnie do tego stopnia... myśli nie mogłam zebrać po prostu.

Och, ja przeciwnie: poznałam dopiero, do jakiego stopnia światowe obycie pozwala wielkim paniom kłamać tak, aby się nie zdradzić.

Mniemasz, że hrabia dał się wywieść w pole? Och, gdyby spotkał tego dzieciaka gdzie w zamku!

Wydam zlecenie, aby go dobrze ukryto...

Trzeba, aby wyjechał. Po tym, co się stało, pojmujesz, że nie mam ochoty posyłać go do ogrodu na twoje miejsce.

To pewna, że i ja nie pójdę. Oto więc moje małżeństwo jeszcze raz...

Zaczekaj... A gdyby... w miejsce kogo innego i w twoje... gdybym ja sama...

Pani!

Nikt nie naraziłby się na niebezpieczeństwo... hrabia nie mógłby zaprzeczyć... Ukarać jego zazdrość i dowieść mu zdrady, to byłoby... Chodźmy: szczęśliwy obrót pierwszej sztuczki dodaje mi odwagi... Daj mu znać, że przyjdziesz. Ale zwłaszcza niech nikt...

Och, Figaro!

Nie, nie. Chciałby zaraz palec umaczać... zepsułby może. Podaj mi aksamitną maseczkę i laskę; pójdę podumać o tym na terasie.

Trzeba przyznać, że projekt jest dość zuchwały... odwraca się Ach, wstążka! Miła wstążeczko, zapomniałam o tobie! bierze ją z berżerki i rozwija Nie opuścisz mnie już... będziesz mi przypominała scenę, gdy to nieszczęsne dziecko... O, hrabio, cóżeś ty uczynił? A ja sama! Co czynię w tej chwili?

Oto laseczka i maska.

Pamiętaj, zabroniłam ci wtajemniczyć bodaj słówkiem Figara.

Pani projekt jest czarujący. Zastanowiłam się. Wszystko załatwia, wszystkiemu kładzie koniec, wszystko ogarnia; co bądź by się zdarzyło, małżeństwo moje obecnie jest pewne.