17

Binia siedziała blisko okna — przy wąskiej rynience z kwitnącymi pelargoniami, w słońcu ciekącym przez batystowe firanki. Obok, na kwiecistej, kretonowej kanapce leżała świeżo wyprasowana bielizna, oczekująca naprawy. Binia miała przed sobą dwie godziny miłej pracy — zanim nadejdzie pora przyrządzenia kakao dla chłopców.

Szyjąc, ocierała łzy. Tak. Od czasu owego listu... Bo miała tę słabość, bo była tak nieszlachetna, że przeczytała ten list — znaleziony na dnie szafy z ubraniem, pognieciony, wyświechtany, noszony już od dawna w jakiejś kieszeni munduru. I odtąd zaczęła się ta łatwość płakania o byle co...

Binia płakała nad balią, nad teneryfami, na spacerze. Ale umiała przestać płakać natychmiast, gdy tylko tak sobie postanowiła, gdy tylko tak było trzeba. Szło bowiem o to, by Julek nie odgadł, że wie, by się ani przez chwilę nie domyślał.

To była prawda, co powiedziała Laternie. Nie jej wcale było zasługą, że Julek zrobił się taki elegancki. Na „po domu” miał swoje dawne, dziwaczne ubiory: koszulę nocną bez kołnierza, ranne pantofle, rozhuśtane z tylu szelki. Na „po domu” zawsze był zmęczony, niechętny, głowę miał „pełną swoich kłopotów”. A gdy ubierał się w wyczyszczony mundur, brał świeży kołnierzyk i mankiety, naciągał miękkie, ślicznie uprane białe rękawiczki — to już było wiadomo, co to znaczy...

I Binia wystrzegała się wspomnień, które dla innych bywały pokrzepieniem. Ale gdy tak siedziała sama, przez głowę jej przesuwały się myśli jakiekolwiek, niechciane, samowolne, nieprzerwane jak długa taśma. I czasami — wbrew chęci — musiała myśleć o tym czasie, gdy zobaczyła go pierwszy raz, w szpitalu, zwykłego prostego żołnierza, umierającego bohatera. Miał umrzeć i nie umarł. Robiono mu sześć razy operację rannej nogi w biodrze i dziesiątki opatrunków, przy których, oblany potem, z bólu tracił przytomność. Musiała myśleć o jego smutnym męstwie, jego milczących, chrapliwych, tajonych jękach po nocy. Podchodziła do jego łóżka, pytając, a on odwracał ponuro oczy, nie odpowiadał wcale, nie chciał nic — udręczony miesiącami gorączki, bezsenności i cierpienia.

Musiała myśleć — nie chcąc — o jego miłości, która rozpaliła się na najwyższych progach duszy. Doznawał jej wówczas z tą samą zaciętą dumą, z tą samą śmiertelną mocą, co dawniej bólu. Tak samo chmurnie i milcząco. Przecież mógł był popełnić wszelkie szaleństwo dla uzyskania jej uśmiechu, każdy pocałunek mógł być zapłacony życiem... Wtedy...

Ale nie, nie... Nawet gdy zdarzyło się jej na przekór woli myśleć o tym, nawet wówczas wiedziała na pewno, że nie zmieniło się nic. Tylko tyle, że jej już nie kocha — ale w głębi swojej jest taki sam jak wtedy, jest ten sam. Trwała w niej wciąż — poprzez wszystko — wiara w niego i płynąca stąd duma, trwała niezmiennie solidarność z nim i całkowita zgoda na jego jakość.

Binia ocierała łzy i myślała sobie, że przeszłość, nawet szczęśliwa, zawsze mniej warta jest od teraźniejszości.

Przede wszystkim dlatego, że już jej nie ma. Rozmawiała o tym kiedyś z profesorem Laterną. Następnie zaś, że w czasie nawet szczęścia minionego było się przecież uboższym o wszystko później doznane.

Po prostu strach ogarnia zawsze na myśl, jak głupim było się jeszcze przed dwoma albo trzema laty. Cóż tam za szczęście może być w młodości, kiedy jeszcze nie ma się pojęcia o niczym.

A dzisiejszy dzień — z całą swoją zgryzotą — jakże jest drogi i kochany...

Tego dnia Gondziłł nie był w domu na obiedzie, nie przyszedł także na kolację. Binia czekała do ostatniej chwili jak zawsze, później przestawała czekać, a później czekała znowu.

Płynęły godziny wieczora, później płynęły godziny nocy. Każdy szelest wydawał się znakiem oczekiwanego powrotu.

Długo noc za oknem była ciemniejsza od wnętrza pokoju, aż z wolna wnętrze pokoju stawało się ciemniejsze.

Binia zamykała oczy i otwierała je znowu. Te same myśli przesuwały się przez głowę jak długa taśma — nieprzerwane, niechciane, byle jakie. Aż nagle wszystko stanęło, zamarło w bezruchu — tylko serce uderzało powoli: buch, buch...

To Stanisław zerwał się w kuchni ze snu, otwierał drzwi wchodowe, klekocząc łańcuchem. Gorliwy i pośpieszny, wpuszczał do domu powracającego nad ranem pana porucznika, przejęty ważnością swej misji, pełen niezachwianego szacunku.

Stuknęły jedne drzwi i drugie. Binia miała oczy zamknięte.

— Nie śpisz? — zapytał Gondziłł, wchodząc do sypialni.

Zrozumiała natychmiast to pytanie, odczuła jego treść. Znała ową miękkość głosu, która to jedno tylko oznaczać mogła.

Od dawna już między nimi nie było miłości — na długo nawet przed owym listem. Wiadome było nawzajem i ustalone, że już więcej nie można mieć dzieci, że z dwojgiem nazbyt jest ciężko... Milczała przez chwilę, myśląc prędko.

— Nie śpisz? — powtórzył.

— Nie, nie...

Nie zdradziła się ze swym popłochem. Jej smutne myśli przepłynęły tylko przez głowę, ale nie obeszły serca, które biło teraz po cichu najgłębszą tkliwością i szczęściem.

Przy krótkim świetle zapałki ujrzała jego twarz, jak zwykle zagniewaną. Gondziłł zły był sam na siebie, że „ulega”.

I to zrozumiała także. Ale nie wiedziała wcale, co sprowadziło tę nagłą zmianę, ten powrót. Co stało się z tamtą kobietą? Czy to jest coś ważnego, coś prawdziwego — czy jakaś przelotna chwila? Ach, mniejsza o to... Dbała teraz jedynie, by nie okazać zdziwienia, by ukryć łzy, by tylko się nie domyślił, że ona wie...

Odsunęła się od brzegu dawnym nawykiem — jak gdyby nic wcale się nie zmieniło — zrobiła mu miejsce obok siebie i w szarej ciemności wyciągnęła ręce.

Miała oto zmazać winę jego i nawet żal za nią, miała przekonać go, że nie przerwie się szczęście, miała zataić przed nim prawdę o nim.

Wydając się tak na nowe macierzyństwo, nie uczuwała już obawy ani troski. Myślała, że jeżeli teraz może urodzi się córeczka, to on będzie szczęśliwy, będzie dobry i pogodny — i wtedy wszystko się zmieni.

Z radością czuła, jak płomień jej szczęścia i miłości ogarnia go upojeniem. W milczeniu, jednym pocałunkiem wyznała mu to, co w niej było — i nigdy nie mogło się zmienić.

Przez to, co ona czuła, on stawał się lepszy, piękniejszy, droższy nade wszystko. Musiała więc tak czuć.

Całe jej ciało przesycone było światłem duszy.

W ciemności i tajemnicy, w milczeniu i pieszczocie dokonywało się to pojednanie — jakby w sekrecie przed nim samym, by go nie upokorzyć. By nic nie wiedział, na jakim smutku, na jakiej pustce i zniszczeniu wykwitła ta noc szczęścia i wartości.