AKT II

Znowu źle! Teraz węzeł wypadł z tyłu.

Cóż u licha z tym węzłem?... To z boku, to z tyłu... a nie tu, gdzie trzeba!... Przecież powinieneś to umieć.

A skąd, proszę pana? Dawniej panowie nigdy się po takiemu nie przebierali.

No, to cóż zrobimy?

Może by Mośka zawołać, on to umie, bo zawsze w pasie chodzi.

Głupiś!... Trzymaj! Okręca się znowu. No, niech będzie!... Teraz jako tako. Wiąż!

Pan Juliusz już gotów?

Kończy się ubierać, proszę pana.

A banderie wyjechały już naprzeciw księcia?

Właśnie ich tam pan Bajkowski szykuje za stodołami.

Będzie bieda z tymi muzykantami, proszę pana.

No, dlaczego?

Zwyczajnie, jak Żydy — do konia to niewłożone, więc mają strasznego boja. Ja myślę, że oni nie dosiedzą na tych koniach.

Mój ojczulku, niech też ojciec idzie do tych kucharzy i zburczy ich porządnie, bo ja sobie już z nimi rady dać nie mogę... Takie to butne, nieusłuchane, że okropność!

Ale bo widzisz, moja kochana, to nie tacy zwyczajni, odpustowi kucharze, co ich można traktować byle jak... To artyści w swoim rodzaju. Kosztowało to niemało trudu i pieniędzy, żeby ich sprowadzić ze Lwowa na tych kilka dni.

Toteż zbytkują i wydziwiają, że strach!... To im złe, to niedobre; ten woła cukru, tamten madery, a masła to mi już cały zapas wyszafowali.

No, to darmo, moja kochana — jak trzeba, to trzeba. Cóż ja na to poradzę? Skoro Julek tak zadysponował...

Ach, ten Julek! Żeby ojciec wiedział, co on nie nasprowadzał różnych rzeczy z miasta — całą furę tego: jakieś morskie ryby, marynaty, delikatesy, dziwolągi jakieś — ja tego wszystkiego, jak żyję, nie widziałam... A co win, szampanów, koniaków!... Co to wszystko musiało kosztować!

Ha, darmo — cóż robić?... Taki pan, widzisz, ma wybredne gusta. Nie można go przecież przyjąć byle czym.

Mój Boże, czy też to nie grzech, dla jednego człowieka, co nas ani ziębi, ani grzeje, robić tyle zachodów i przewracać cały dom do góry nogami?

No, no... A ty byś lepiej poszła ubrać się, bo księcia co tylko nie widać.

O! Niech się tatuńcio nie boi, już ja będę na czas... Wdzieję tylko białą sukienkę, wplotę jaką wstążkę do włosów i cała parada, bo babunia powiada, że dla młodej panienki to wystarczy.

Z czego się śmiejesz?

Ach, jak to komicznie wygląda!

Co takiego?

Ci Żydzi za krakowiaków poprzebierani... ha, ha, ha!

No, cóż tak śmiesznego?... Skoro nie można było dostać innej muzyki.

Ależ to można umrzeć ze śmiechu! A jak zabawnie trzęsą się na tych koniach! Muszę się temu z bliska przypatrzeć!...

Ma rację... To okropnie Purim1 przypomina.

Idź, powiedz Matlachowskiemu, żeby kazał koło gumna2 poustawiać stoły i wytoczyć beczkę wódki dla ludzi. Po wyjściu służącego, zwracając się do ojca. No, a co?... Jak się ojcu podoba urządzenie? Wskazuje na pokój. Wspaniałe?... Hę?... Ci wiedeńscy tapicerzy to prawdziwi czarodzieje, w ciągu dwóch tygodni zmienili nasz dom do niepoznania, ze starej rudery zrobili prawdziwe cacko, aż miło spojrzeć. Prawda?...

Tylko że to wszystko diabelnie kosztuje...

Mój ojcze, jak przyjąć, to już jak się należy — ja inaczej nie rozumiem. Zresztą cóż znaczy tych głupich parę tysięcy wobec tej pozycji, jaką zyskujemy w świecie przez przyjazd księcia, i protekcji tak wpływowej osobistości w Wiedniu. A przy tym, mam tu jeszcze jeden planik w perspektywie...

No, cóż takiego?

Uważa ojciec, z księciem przyjeżdża jego bratanek, mój kolega i przyjaciel. Chłopak młody, przystojny, majętny i ma wielką przyszłość przed sobą — kto wie, czy nie uda mi się wyswatać go z Bronią.

Jak to z Bronią? Przecież ona ma już swego narzeczonego.

E! Cóż to za partia?... Szlachetka na nędznej wioszczynie!

Wcale nie nędzna!

A choćby, zawsze to nie ma porównania z Edwardem i jeżeli tylko on zechce, to byłoby śmiesznością dla jakichś tam skrupułów odrzucać taką partię. Trzeba być praktycznym, mój ojcze!

A niech licho porwie, co ja miałem kłopotu z tymi Żydami! Siada. Wyobraźcie sobie, ledwie za bramą konie puściły się drobnym kłusem, oni w krzyk, jakby ich kto zarzynał... gewałt!... aj waj!... Konie się spłoszyły, zaczęły ponosić, a moi Żydkowie fajt, fajt na ziemię jeden po drugim, i za żadne skarby świata nie można ich było potem namówić, żeby powtórnie dosiedli konia. Prosiłem, groziłem, beształem, nic nie pomogło.

No i cóż ostatecznie zrobiłeś?

Ha, cóż?... Musiałem konie odesłać do stajni, a ich umieściłem w klombie przy bramie i tam będą grać na powitanie księcia.

Daleko lepiej...

No, a cóż z resztą?

Wszystko już gotowe. Skoro tylko banderie3 otaczające powóz księcia ukażą się na gościńcu, wnet zaczną walić we wszystkie dzwony na wieży, bić z moździerzy, muzyka w krzakach grać, a lud wiejski sypać kwiaty i krzyczeć wiwat. To będzie szalony efekt...

Poczciwy Maciuś... Bóg ci zapłać, że nam tak dzielnie pomagasz.

Moi kochani, przecież mnie znacie, wiecie dobrze, że Bajkowski nie zwykł się nigdy usuwać od pracy dla kraju. Czy to odpust, czy bankiet, czy uroczystość jaka, Bajkowski wszędzie pierwszy, bo u mnie dobro publiczne przede wszystkim. Wiesz, Julku, nie zaszkodziłoby, żebyś przy sposobności zwrócił na mnie uwagę księcia, natrącił4 mu co nieco o moich zasługach dla kraju. Nie idzie mi o marne tytuły lub ordery, uchowaj Boże, chyba gdyby gwałtem chcieli, ha... w takim razie... Chcę tylko, żeby tam w górze wiedziano o Bajkowskim. Powiedz mu, że może liczyć na mnie jak na Zawiszę — czy zechce starać się o mandat poselski, czy o co innego. Bajkowski oddaje mu się cały, duszą i ciałem, do dyspozycji. Oddam mu nawet wiosczyznę moją, jeżeli zechce, i to bez żadnych pretensji.

Jak to, gratis?

Jak Boga kocham. Niech tylko spłaci sobie żydowskie długi...

A tak!

A mnie wyrobi na stare lata jaką synekurkę5, gdzie bym mógł spokojnie pracować dla dobra kraju, to niczego więcej nie żądam, jak was kocham!

Bardzo wierzę!

Tylko mu przemów tak do serca, mój złoty!

Dobrze, dobrze.

Może teraz zobaczymy salę jadalną, czy już wszystko tam przygotowano.

Tak, to najważniejsze. A przy tej sposobności może przetrącimy co nieco, bo mnie już diabelnie głód mruczy po kiszkach, a do obiadu jeszcze daleko.

Więc chodźmy!

Maman, czy to prawda, co mówi babunia, że jestem zbyt decolté6.

Mais non, ma chère7! Dla jakichś tam zaściankowych szlachetków to może być za wiele, ale dla księcia nigdy nadto, wierz mi. On w wielkim świecie przyzwyczajony do tego.

Więc maman uważasz, że tak dobrze będzie?

Ależ cudownie, prześlicznie, zachwycająco! Gdy cię książę zobaczy w tej toalecie, do reszty głowę straci!

Ach, maman, gdy pomyślę o naszym spotkaniu, tak wzruszoną się czuję, że jestem gotowa zemdleć!

Ha, jak uważasz moja droga, ale może by to było mauvais genre8. Attendez9 — pomówię z ojcem — il est au courant10 takich spraw sercowych.

Ach, powiadam wam, c’est ridicule11, jak ta głupia szlachta ślepo wierzy, że książę istotnie przyjeżdża tutaj dla zakupienia tam jakichś dóbr.

Nikt się nie domyśla, że to dla niej, dla tego naszego anioła, pour notre ange12!...

Ach, maman!

Tylko czy jesteś pewną tego — ma chère?

To przecież jasne jak słońce. Widział ją w Karlsbadzie, podobała mu się — bo komuż by się nie podobał taki anioł — a że musiał wyjechać i nie mógł wtedy z wami faire une connaissance13, więc dowiedziawszy się, gdzie mieszkamy, przyjeżdża tutaj — c’est naturellement14!

Dlaczegóż nie do nas wprost?

Alfredzie! Alfredzie! Qu-a-tu-dit15? Czyżby to wypadało, żeby kawaler starający się o pannę, mieszkał z nią pod jednym dachem? To by była niedelikatność w najwyższym stopniu, wbrew etykiecie wielkiego świata. I to właśnie, że nie przyjeżdża wprost do nas, ale tu, daje mnie pewność, że nasza Idalcia będzie księżną.

A jej ojciec, ja sądzę, że książę postara się zapewne o jaki tytulik dla swego teścia, n’est ce pas16? Ja sądzę, że co najmniej baron.

Ach, co najmniej!

Baron... Monsieur le baron17... Lubo daleko lepiej by brzmiało: monsieur le comte Giętkowski.

O! Qu’est ce que ca18?...

Quoi19?

Regarde20! Jakiś wspaniały powóz!...

To może on!... Ach, maman!...

Ależ dajcie pokój, książę nie będzie tu jak za dobre pół godziny.

Więc czyjże to może być powóz?...

Nie mam idei! Oprócz nas i hrabiego Artura, nikt tu nie ma podobnego w całej okolicy...

Powóz zatrzymał się przed gankiem. Lechicki otwiera drzwiczki i wysadza jakąś damę. Cofa się z oburzeniem. Nie... to nie do uwierzenia!... C’est incroyable21!

Qui est la maman22?

Wyobraźcie sobie: Kwaskiewiczowa!... Kwaskiewiczowa w powozie!... Nie, to jest oburzające!

I dziwić się tu, że nędza panuje w kraju, skoro szlachta robi takie zbytki! Bo, że my, c’est naturellement, nasze urodzenie, stanowisko wymaga tego — noblesse oblige23 — ale żeby taki Kwaskiewicz, taki mizerny szlachetka, to przecież jest nie do darowania.

Regarde, maman, co ona ma za suknię, jakie aksamity, koronki...

Ona do aksamitów!

Come le24 wół do karety?

Odejdźmy od okna, żeby nie myślała, że zwracamy na nią uwagę.

Tu as raison25. To za wiele dla nich zaszczytu.

Więc ostatecznie dałeś się namówić na ten powóz?

Cóż miałem robić? Jak mi zaczęła baba trajkotać za uszami, narzekać, stękać, że dziś lada Żydówka wozi się powozami, a ona, jakby jaka ekonomska córka, poniewiera się na nędznych dryndulkach, tak dla miłego spokoju, skąd wziąć, to wziąć, a musiałem kupić. Poufnie. Zrobiło się po części ten luksus i dla Leonidasa.

E!

Żona moja, uważasz, rada by go koniecznie umieścić przy księciu, bo utrzymuje, że on ma wielkie zdolności na dyplomatę. Więc żeby się jakoś lepiej zaprezentować księciu... rozumiesz?...

Sanowanie!... Sanowanie!... Sanowanie!... Staje przed Giętkowskimi. A co?... Psepysny ze mnie krakowiacek — co?... Śpiewa: „Krakowiacek ci ja — na całą gromadę”...

Imbecile26!

Plus confidence, que27...

A co?... Mówił już ojciec panu o moim wirsu?...

O jakim wierszu?

A coś tam nabazgrał na powitanie księcia.

Psepysny wiers na ceść księcia!... Niby od ludu, którego mam zascyt być psedstawicielem. Wiers panegirycny. Właściwie to ja nie wiem, co on takiego waznego w zyciu zrobił, bo nic o nim nie cytałem ani nie słysałem, ale od cegóz licencja poetycna. Zrobiłem z niego pirsozędnego bohatera. Tylko ja musę sam ten wirs deklamować, bo inacej cała jego piękność psepadnie.

A wiesz pan, panie Lechicki, że urządziłeś dwór wspaniale, cudownie, do niepoznania... Co za komfort, jaka elegancja!

Ona się też na tym rozumie!...

Patrzaj, teraz udają, że nas nie widzą, a przed chwilą stali wszyscy przy oknie. Zobaczysz, ona tu żółtaczki dostanie z zazdrości. Słodko: A!... witam kochane panie!

O, to pani!... Doprawdy nie zauważyłam. Takeśmy się z Idalką zaczytały w „Journale amusant”28.

Ale, co suknia, to suknia, pi-pi, co za ogon!

Jestem z zasady przeciwna wszelkim ogonom, ale zrobiłam dla kraju tę ofiarę.

Dla kraju!?...

Tak... Żeby książę nie myślał, że tu u nas taka barbaria, jak głoszą wiedeńskie gazety, i że nie wiemy, jak się ubrać na przyjęcie takiej osoby...

Co ta plecie!

I to trzeba ci wiedzieć, suknia aż z samego Paryża!

O, bo nie ma jak Paryż!... Do Leonidasa. Nie uważałeś, jak pozieleniała?... Ona tu jeszcze zemdleje albo ją szlag trafi, zobaczysz...

Nie, wiecie państwo, to szkandał, szkandał na gruby kamień!

No, no, co takiego?

Wyobraźcie sobie... Żuryłowie przyjechali w surdutach! Stary nawet w jakiejś kapocie czy czamarze!

Być nie może!

Jak was kocham!

Gdzież oni są?... Nigdzie ich nie widać!

Zajechali przed stajnię, żeby odprzęgnąć konia, bo nawet furmana ze sobą nie wzięli.

To jest lekceważenie nas wszystkich!

A przede wszystkim księcia!

Jak Boga kocham, nie wytrzymam i palnę im takie verba veritatis29, że im aż w pięty pójdzie!

Voila30, idzie tutaj ten oryginał!

Chodźmy, mon chère, bo ja nie życzę sobie wcale spotkać się z tym gburem!

Sługa, służka łaskawych pań i panów... Miły Boże, a cóż to za prześliczna maskarada!... Wszyscy tak poubierani, że poznać trudno! A, pani Kwaskiewiczowa dobrodziejka, dalibóg nie poznałem także, bo pani dobrodziejka wygląda dziś co najmniej na księżnę. I mówią, że bieda w kraju, że ciężkie czasy, a toż nabob31 by suciej32 swojej żony nie wystroił.

A cóż pan chciałeś, żebyśmy kapoty powdziewali, jak pan?

Ta to, dobrodzieju, moja świąteczna kapota, od wielkiego dzwonu, a ja także!

Być może, tylko wcale niestosowna na przyjęcie takiego dygnitarza jak książę.

Jeżeli ja się panu Bogu prezentuję w takim stroju co niedzielę...

To inna rzecz Pan Bóg, a inna książę!...

Ha, jeżeli panowie uważacie, że książę coś lepszego od Pana Boga, to ja mu się gotów na oczy nie pokazywać, żeby go nie obrazić tą kapotą!

Tobyś pan najmądrzej zrobił!

Ależ Maciusiu! Proszę cię, daj spokój!

Ja wiem, co mówię, i nie cofam tego, com powiedział. Bo jeżeli książę fatyguje się tyle mil do nas, to nasz psi obowiązek przyjąć go, jak należy, i dać mu poznać nas i nasz kraj!

Ależ łaskawco dobrodzieju! Jeżeli idzie o to, aby ten pan poznał istotnie nasz kraj, to powinniśmy stanąć przed nim w łachmanach i dziurawych butach, bo to dopiero byłby rzeczywisty obraz naszego kraju! No, nie?

Chodź Leonidasie, ja kazań słuchać nie potrzebuję!

Racja! Co będziemy słuchać takich bredni... Chodź, Jasiu!

Prawda w oczy kole! Do Lechickiego. Wypłoszyłem ci gości, panie Lechicki. Siada przy nim. Nic nie szkodzi! Lepiej, że sobie poszli, pogadamy swobodniej o naszych interesach. Przysuwa się. Bo ja tu przyjechałem do kochanego pana ułożyć się względem weseliska. Może byśmy to z dożynkiem złączyli... hę? Co? Byłoby i taniej, i ładniej.

Jak to?... Teraz... już?...

A na cóż czekać? Szkoda czasu na długie amory. Skoro się kochają, niech się żenią i kwita.

Ależ to niemożliwe! Wyprawa jeszcze niegotowa. Bronia dopiero na święty Michał33 pojedzie ze mną do miasta nakupić materii na suknie.

A to po co? A komuż ona te jedwabie będzie pokazywać na wsi? Krowom na pastwisku albo chłopom w kościele? Czyż to nie szkoda pieniędzy na takie zbytki?

Przecież trzeba mieć wzgląd na godność, na stanowisko. Cóż by świat na to powiedział? Przecież to szlachecka córka!

Toć nią będzie, choćby i w perkalikach34. A wierz mi, dobrodzieju, że szkoda wyrzucać grosz na takie fatałaszki!...

Być może, być może, ale daruj, kochany panie, teraz nie pora gadać o tym, kiedy lada chwila spodziewam się dostojnego gościa. Daruje pan, ale muszę jeszcze wydać niektóre rozkazy. Pogamy kiedy indziej, później, do widzenia.

O, nie podoba mi się jakoś dzisiaj ten pan Lechicki! Coś w tym jest!...

Cóż, mówił pan z ojcem?

Z ojcem?

No bo Karol mówił mi, że pan dziś miał z nim pogadać o nas! I cóż ojciec?

Nie chciał wcale mówić o weselu.

Dlaczego? Z jakiego powodu?

Czy ja wiem? Może ta wizyta księcia tak go zmieniła? Może teraz Żuryło dla jego córki za małą wydaje się figurą.

Ależ panie!...

U nas takie rzeczy łatwo ludziom zawracają głowy. Ale ja także mam swoją ambicję i prosić się nie myślę. Jak nie — to kłaniam się uniżenie — zabieram Karola i bywajcie zdrowi.

A ja? Z płaczem. Cóż wtedy biedna pocznę?

Prawda!... O tobie dzieweczko nie myślałem. — Tfu!... Samolub ze mnie paskudny!

Ja bym tu umarła z rozpaczy!

Więc ty tak bardzo kochasz mego Karola?

O bardzo, bardzo!

A skoro tak, to nam nie wolno rejterować35 z placu.

Ja poproszę ojca, powiem mu, że ja bez Karola żyć nie mogę, że jak nie pójdę za niego... to nie pójdę za nikogo...

Przypuścimy do niego szturm ze wszystkich stron.

Tylko przed Karolem ani słowa o tym, że ojciec robi jakie trudności. On taki ambitny, to by go ubodło, zmartwiło.

Poczciwa dzieweczka i o tym pomyślała. No, dobrze, dobrze, będziemy grali oboje komedię, żeby go nie zmartwić.

Pst!... Idzie.

I cóż, ojcze, mówiłeś z panem Lechickim?

A jakże, mówiłem — o, mówiłem!

Nawet bardzo długo mówili panowie ze sobą.

Długo? Dlaczego długo? Czy może pan Lechicki ma jakie wątpliwości? Waha się?

Ale gdzież tam...

Owszem — przeciwnie.

Więc zgadza się? Przystaje?...

Ależ rozumie się!

Cóż mówił?

Ucieszył się ogromnie.

Czy tak? Ojcze, ucieszył się?

Ale ogromnie, powiadam ci, skakał z radości!

Ach, to dobrze, bo przyznam się wam, bałem się.

Czego?

Sam nie wiem. Ale pan Lechicki wydawał mi się dzisiaj taki jakiś zimny, obojętny.

A co, nie mówiłem ci?

Jak to? Więc i ojciec to zauważyłeś?

Ja? Ale, zdaje ci się — przeciwnie.

Zdawało się panu.

Tak, pewnie ci się zdawało.

Być może. Ale przed chwilą gdyśmy się spotkali, przeszedł koło mnie, jakby mnie nie widział, a raczej nie chciał widzieć.

Nie dziw mu się pan. On teraz taki zajęty tym przyjazdem księcia.

A to co? Co się tam stało?

Wszyscy biegną ku stodołom. Wołają o sikawki.

A niechże ręka boska broni, chodźmy Karolu.

Matko Najświętsza, Królowo nieba i ziemi! Co to takiego? Giętkowscy, Kwaskiewicze, wszystko to biegnie z ganku w tamtą stronę... Do wchodzącego służącego. Antoni! Co się tam stało?

E, nic, panienko... Więcej strachu jak czego. A to te fajerwerki, co były przygotowane na przyjęcie księcia, zapaliły się i buchły od razu. Huku było dużo, ale nic się nie stało dzięki Bogu. Idę powiedzieć to starszej pani, żeby się niepotrzebnie nie trwożyła.

Idź, Antoni, idź, ja tam zaraz przyjdę z panem Karolem i jego ojcem, tylko wrócę od stodół. Służący odchodzi do pokoju babki, Bronia po jego odejściu idzie do okna. A to kto? Jakaś dama elegancko ubrana idzie tu od furtki ogrodowej. Nie znam jej, nigdy jej tu nie widziałam. Ogląda się, jakby szukała kogoś. Wchodzi do domu. Kto tu być może?

Nigdzie nikogo, żeby choć spytać można. Spostrzega Bronię. A, jakaś facetka! — Moja mała, gdzie ja bym tu mogła znaleźć pana Juliusza Lechickiego, wszak tutaj mieszka?

Tak...

I jest w domu?

Jest. Na stronie. Kto to być może?

To idźże mu powiedzieć, że jego znajoma, jego dobra znajoma z Wiednia, chce się z nim widzieć.

Pani zna się tak dobrze z moim bratem?

Phi! Znaliśmy się jak łyse konie. On mnie nie nazywał inaczej tylko swoją najdroższą Natalką — swoje szacerle — kochaliśmy się, że nie idzie dalej.

Więc pani może jesteś jego narzeczoną?

Coś więcej, moja ty dzierlateczko.

Więcej? Więc chyba żona?

Coś w tym rodzaju. Na stronie. A to naiwna gąska.

To dziwna rzecz, że Julek nic nam nie wspominał o tym. A może obawiał się, że ojciec nie zgodzi się?

A cóż stary miał się wtrącać do tego? Przecież Julek pełnoletni.

No tak, ale zawsze...

A, servus!

Natalka!... Broniu, proszę cię, odejdź.

Ależ braciszku, ja już wiem wszystko. Ta pani powiedziała mi...

Proszę cię, odejdź, zostaw nas samych. Potrzebuję rozmówić się z tą panią. Bierze ją za rękę i odprowadza ku drzwiom na lewo. Idź do babci.

Ha, skoro tak chcesz...

Tylko przed ojcem ani słowa, rozumiesz?

Nie bój się, nie powiem ani słóweczka. Odchodząc, mówi na stronie. A więc to z obawy przed ojcem. Biedny Julek.

Przede wszystkim, którędyś tu weszła?

Także pytanie. Przecież nie oknem.

Widział cię kto?

Oprócz tej małej nikt więcej.

A teraz powiedz, jak śmiałaś wchodzić do tego domu?

O wa! Ja nie na takie rzeczy się ośmielałam. Trzeba było odpisywać na moje listy, tobym nie była potrzebowała fatygować się aż tu z Wiednia.

Mów ciszej, bo gotów kto usłyszeć.

Niech słyszy, a cóż mnie to obchodzi.

Nie zapominaj, że jesteś w uczciwym, obywatelskim domu.

E, mój panie, mnie książęce nie dziwne.

Milcz, bo...

Spróbuj tylko, a zobaczysz, jaką zrobię awanturę. Mam ja tu swoich obrońców. Tam za ogrodem w powozie, który mnie tu przywiózł ze stacji, czeka mój brat, co był atletą w cyrku Renza, i mój narzeczony, nauczyciel fechtunku. Niech tylko dam znak z tego okna, a wnet zjawią się tutaj i obronią mnie przed każdą napaścią.

Więc czegóż chcesz ostatecznie? Po coś tu przyszła?

Dobry sobie, jeszcze się pyta! Cóż to pan myślałeś, że mnie można porzucić jak pierwszą lepszą? Byłam ci wierną blisko półtora roku, a ty zamiast wdzięczności, odjechałeś mnie jednego pięknego dnia tak mir nichts, dir nichts36 i sądziłeś, że już rzecz skończona. O! Nie, mój panie, z Natalką tak się nie postępuje!

Przecież u stu diabłów nie mogłaś myśleć, że się z tobą ożenię?

Bo bym też nie chciała.

Ona by nie chciała. Dobra sobie.

Jeżeli pan chciałeś zerwać ze mną, to należało to zrobić w godziwy sposób, tak jak robią uczciwi i szlachetni ludzie — pożegnać się.

No, więc teraz żegnam się z tobą, bądź zdrowa i daj mi święty pokój.

O mój panie, ja nie rozumiem takiego pożegnania.

Więc jakże chcesz u stu lichów, żebym się żegnał jeszcze?

Jak? Cóż to, pan nie wiesz, jak się żegnać należy?

Ależ żeby mnie diabli wzięli, tak nie wiem, o co ci właściwie idzie.

To ja panu powiem. Siada i patrząc w sufit, swobodnie mówi. Kiedy hrabia Alfons miał się żenić i musiał rozstać się ze mną, dał mi na ukojenie i otarcie łez sześć blatów po tysiąc guldenów każdy i garnitur szmargdowy za 600 florenów w dodatku. Po chwili. Ernest Goltz, bankier, gdyśmy się rozchodzili, był jeszcze hojniejszy, bo mi ofiarował dwadzieścia tysięcy marek i odwiózł mnie własnym kosztem z Berlina do Wiednia. Wstaje. Otóż to tak, mój panie, żegnają się prawdziwi gentelmeni, a nie tak, jak pan postąpiłeś sobie ze mną. Służącej w ten sposób się nie oddala, a nie dopiero mnie. To było niegodziwie, mój panie, nikczemnie.

Natalka, milcz — bo...

Czy mam zawołać moich obrońców?

Ha, co za fatalne położenie. Głośno. Więc ostatecznie idzie ci o pieniądze.

Spodziewam się. Przecież nie o twoją miłość.

Więc ileż chcesz?

Ile? Po chwili namysłu. Ponieważ nie jesteś ani hrabią, ani bankierem, tylko zwyczajnym sobie szlachetką, więc żądam tylko trzy tysiące.

Trzy tysiące guldenów!

No, przecież nie krajcarów!

Zwariowałaś?... Trzy tysiące? Za co?

No, daj dwa, żeby raz skończyć, bo mnie już nudzi ta cała historia.

Dobrze, dam, ale później, teraz nie mogę, nie mam.

Obiecanki cacanki, nie ma głupich.

Klnę ci się na wszystko, że nie mam.

To daj mi weksel.

Pal cię licho, dam. Nadsłuchuje. Cicho, ktoś tutaj idzie. Wejdź tymczasem do tego pokoju. Wskazuje pierwszy pokój na lewo. Ukryj się tam. Za chwilę przyniosę ci weksel.

Cóż, ja się mam chować? Albom ja to kogo zabiła albo okradła?

Natalko, bój się Boga, zgubisz mnie. Tu idzie o moją reputację. Zrobię wszystko, co zechcesz, tylko ukryj się.

Jakiś ty zabawny w tej chwili.

Natalko, zmiłuj się...

No, idę już, idę... Ale pamiętaj, że ja mam obrońców.

Dobrze, już dobrze. Popychając ją delikatnie do pokoju, zamyka prędko drzwi i chowa klucz. A tom wlazł w kabałę!... Niech licho porwie. Karol miał rację.

Panie Juliuszu! Co to znaczy? Dlaczego nie chcecie pozwolić, żeby Leonidas wygłosił swój wiersz przed księciem?

To jest nikcemna intryga!

Ależ ja o niczym nie wiem. To zapewne Bajkowski...

Żeby stu Bajkowskich, to mój Leonidas będzie mówił!

Ja musę sam, bo ten wirs potsebuje wymowy, ucucia.

Ja pójdę do niego i zrobię mu awanturę.

A róbcie państwo, co wam się podoba, tylko mnie dajcie święty pokój.

Tu spocznij, ma chère...

Idalio, przyjdź do siebie. Do Kwaskiewicza. Ona biedaczka taka nerwowa, ten wypadek z ogniami ją przeraził.

Panowie!... Banderie już widać na gościńcu!... Spieszmy na powitanie księcia!

Wy go tu przyjmiecie. Idalia wręczy mu bukiet, a ja idę wysadzić księcia z powozu...

Przepraszam, ale Bajkowski mnie ten zaszczyt powierzył.

A mnie Juliusz. On tu gospodarzem!

Niech sobie będzie — ja nie ustąpię!

Ani ja!

Ależ panowie — książę zapewne ma dwie ręce, to przecież wystarczy dla was obu.

C’est vrai38...

A więc spieszmy!

A ty?

Ja, mamecko? Jak ten lord angielski królowej Elżbiecie, zucę mu mój oberrok pod nogi. Zobacy mama, jaki to salony efekt zrobi!

Spiesz, mój synu!

Gdybym nie wiedział kto to, przysiągłbym, że lokaje!

Już jedzie — prawda?

Podobno!

Chodźmy do okna. Stąd najlepiej zobaczymy.

Maman, jak mi serce bije.

Courage39 — ma chère!

No, cóż tam?

Powóz zajechał już przed ganek!

Jakoś nikt nie wysiada!

Służący oddaje Julkowi jakieś pismo!

Telegram!

Czyta głośno...

Coś musi być niedobrego — bo wszyscy mają jakieś powarzone miny!

I muzyce kazali przestać!

Co to być może?

Idą tutaj wszyscy!

A bodaj to siarczyste pioruny!

Co to jest?... Co się stało?... Gdzie książę?

A diabli go wiedzą!

Więc przyjazd odłożony?

In saecula saeculorum41!

Jak to?

Trafiło mu się kupić jakieś inne dobra w Styrii.

I nas w trąbę puścił! — O! Te arystokraty!

Maman, słabo mi!

Idalio!... Alfredzie!

Masz babo redutę!

Ja przeczuwałem, że się to nie uda, bo my już mamy takie psie szczęście.