AKT DRUGI
Pokój jak na początku aktu pierwszego. Cześnik siedzi przy stoliku.
SCENA PIERWSZA
Cześnik, Papkin wchodzi, za nim Wacław, który zostaje przy drzwiach.
PAPKIN
rzucając się w krzesło
Ledwie idę, ledwie stoję —
Ależ bo to było żwawo!
Diablem gromił w lewo, w prawo —
Ledwie żyję. — Każ dać wina,
A starego. — Wyschła ślina —
Pot strugami ciecze z czoła —
Któż me dzieła pojąć zdoła!
CZEŚNIK
PAPKIN
Gracko? —
CZEŚNIK
PAPKIN
Dobry rycerz wszędzie straszny.
CZEŚNIK
PAPKIN
Bezczelności trzeba było,
Aby walczyć z taką siłą.
CZEŚNIK
PAPKIN
Chciałem zdobyć rusztowanie,
Lecz skoczyłem tak zażarto1,
Żem się znalazł z drugiej strony,
Przyciśnięty, otoczony
Mularzami, pachołkami,
Hajdukami, pajukami2,
A — kroć kroci! Jak się zwinę!
Jak dwóch chwycę za czuprynę!
Dalej żwawo młynka z niemi —
Jak cepami wkoło młócę.
Ile razy się obrócę,
Po dziesięciu ich na ziemi.
Tak mi rosła wciąż mogiła,
A gdy z murem równa była,
Otworzyłem obie dłonie
I stanąłem na tej stronie.
Lecz co jeszcze...
CZEŚNIK
PAPKIN
Że uniosłem z sobą jeńca —
Teraz, panie, czekam wieńca3.
CZEŚNIK
spostrzegłszy Wacława
PAPKIN
ocierając czoło
Pana Milczka w jasyr4 wziąłem.
CZEŚNIK
PAPKIN
CZEŚNIK
do Wacława
I uwiadom swego pana,
Że jak w jakim bądź sposobie
Mnie zaczepka będzie dana,
To mu taką fimfę6 zrobię,
Iż, nim rzuci wkoło okiem,
Wytnie kozła7 pod obłokiem. —
Waść się wynoś szybkim krokiem.
PAPKIN
Walcz jak Achil8, radź jak Kato9,
Pozazdroszczą twojej sławie
I sto czartów dadzą za to.
WACŁAW
do Cześnika
Które wyrzec się ośmielę:
Jesteś gniewny na sąsiada,
Że ci czasem na zawadzie...
CZEŚNIK
WACŁAW
CZEŚNIK
WACŁAW
Ustąpiwszy ze stron obu,
Zapomniawszy przeszłe szkody,
Do sąsiedzkiej wrócić zgody?
CZEŚNIK
Wprzódy słońce w miejscu stanie!
Wprzódy w morzu wyschnie woda,
Nim tu u nas będzie zgoda!
WACŁAW
Za porywczo sąd wyrzeka...
CZEŚNIK
I do tego od człowieka,
Co się wszystkim nisko kłania,
Niech nas zawsze Bóg obrania.
WACŁAW
CZEŚNIK
WACŁAW
CZEŚNIK
WACŁAW
CZEŚNIK
I niech o nim nie wiem więcej,
Ni o jego
ironicznie zmierzając do Wacława
Bo się obom, mocium panie,
Jakem szlachcic, co dostanie.
Odchodzi w drzwi środkowe
SCENA DRUGA
Papkin, Wacław
PAPKIN
WACŁAW
PAPKIN
WACŁAW
PAPKIN
WACŁAW
PAPKIN
Co zawiśli od mej woli;
Bom lat dziesięć toczył boje,
Gdzie się lały krwawe zdroje,
Tak, że wkoło na mil cztery
Jak czerwone było morze. —
Tam zyskałem i ordery,
I tytuły, i honory;
Ale tego być nie może.
Zbyt to szczytne dla nas wzory;
Dziś utarczka jest igraszką,
A twa wolność będzie fraszką.
WACŁAW
PAPKIN
Alem zawsze był wspaniały,
Przyjmę zatem okup mały.
WACŁAW
PAPKIN
Jesteś wolny — idź do diaska.
A za wolność dasz, co łaska.
WACŁAW
PAPKIN
WACŁAW
PAPKIN
Nie daj grosza, a idź sobie.
WACŁAW
PAPKIN
WACŁAW
zawsze z flegmą12
PAPKIN
na stronie
Samochcący guza szuka
I mnie jeszcze go nagoni.
do Wacława
WACŁAW
PAPKIN
WACŁAW
pokazując na sakiewkę
PAPKIN
WACŁAW
PAPKIN
WACŁAW
PAPKIN
WACŁAW
PAPKIN
Abym zrobił? Gdyż zostaję
W położeniu arcyciasnym:
Za procentem13 moim własnym
Trzeba jeździć jak w konkury,
A w kieszeni, panie bracie,
Albo pustki, albo dziury.
WACŁAW
PAPKIN
na stronie
WACŁAW
PAPKIN
WACŁAW
chowając sakiewkę
PAPKIN
zatrzymując mu rękę
Ale Cześnik w tym zamiarze
Będzie pewnie działać sprzecznie.
WACŁAW
PAPKIN
WACŁAW
PAPKIN
WACŁAW
brzęcząc złotem
PAPKIN
WACŁAW
PAPKIN
wzruszając głową
WACŁAW
PAPKIN
O dla Boga! I w tym domu!
Waszmość obu nas naraża,
Oba idziem na praszczęta15.
Wacław brzęknął sakiewką.
WACŁAW
Jeśli w służbie tu zostanę.
PAPKIN
chce wziąć sakiewkę
WACŁAW
odsuwając
Lecz pamiętaj, że z mej wieży
Szybko kulki na dół lecą —
Fiut z wiatrówki — Papkin leży...
Gdyby zdradzić chęć go jęła.
PAPKIN
Tak postąpię, jak należy,
Nie zważając na przymówkę.
Ale, Waciu, jak mnie kochasz,
Dzisiaj jeszcze spal wiatrówkę.
WACŁAW
PAPKIN
na stronie
Coraz głębiej włażę w biédę.
W moim jeńcu mam rywala —
Przykro z bliska — gorzej z dala —
Tamten zamknie, ten zastrzeli —
A bodaj cię diabli wzięli!
wracając ode drzwi
WACŁAW
PAPKIN
WACŁAW
Papkin wychodzi środkowymi drzwiami.
SCENA TRZECIA
Wacław, Klara
KLARA
Trzeba by mi być w rozpaczy,
Żebym tylko czasu miała.
WACŁAW
KLARA
Ja wiem wszystko, bom słuchała —
Chcesz tu zostać.
WACŁAW
KLARA
WACŁAW
Kiedy już jest dowiedzione,
Że rozsądku zwykłą drogą
Niezawodnie połączone
Losy nasze być nie mogą.
Po cóż w dawnej trwać kolei16?
Dalej żwawo manowcami,
Gdzie zadnieje17 brzask nadziei,
Gdzie mniej ciemno jest przed nami!
Nie rzucajmy na bok okiem,
Bo przepaści pewnie wkoło,
Ale w niebo wzniósłszy czoło,
Śmiałym naprzód idźmy krokiem.
A jeżeli stałość będzie
Towarzyszyć w naszym pędzie,
Mimo sporu, przeszkód wielu
Dojdziem przecie kiedyś celu.
KLARA
Prostą drogą zyszczym18 mało,
Przekonałeś, przyjacielu;
Lepiej mówisz niż dziś rano,
Gdyś ucieczkę z sobą radził.
Ale nużby cię poznano?
Nużby Papkin ufność zdradził?
WACŁAW
Tu do serca nachyl skronie:
Prędko zniknie każda trwoga,
Gdy w miłości wzrok utonie.
KLARA
Masz ode mnie pozwolenie.
WACŁAW
Lubo z życiem równie cenię.
KLARA
A to wolą Podstoliny.
Bo wiedz, iż w tej właśnie chwili
Miłość sobie oświadczyli —
Ona skromna, raczka spiekła,
Ale rączkę mu przyrzekła.
Ująć ci ją łatwo będzie,
Pochlebiając w każdym względzie.
Chwal bez miary rozum, cnoty,
Piękność, kształtność jej osoby,
A czym zechcesz, w naszym domu
Tej zostaniesz jeszcze doby.
WACŁAW
Zły coś pozór stąd wynika!
Ależ znowu, wszak się zważa
Honor służby u Cześnika.
KLARA
Że ktoś z prośbą tu ją czeka.
podając mu rękę
Chwila szczęścia niedaleka.
odchodzi w drzwi prawe
SCENA CZWARTA
WACŁAW
Za godzinę — wzorem męstwa.
To nie widzi podobieństwa,
To ma więcej niż nadzieję. —
O płci piękna, luba, droga!
Twoja radość, twoje żale
To jeziora lekkie fale:
Jedna drugą ciągle ściga,
Ta się schyla, ta się dźwiga,
Ale zawsze w blasku słońca,
Zawsze czysta i bez końca! —
A my dumni władcy świata,
Mimo siebie pochwyceni,
Za tym cieniem, co ulata,
Całe życie, z chwili w chwilę,
Przepędzamy jak motyle.
SCENA PIĄTA
Wacław, Podstolina z drzwi prawych.
PODSTOLINA
WACŁAW
z niskim ukłonem
PODSTOLINA
WACŁAW
jeszcze nachylony
Iż tak śmiało wzrok podnosi...
Ha!
PODSTOLINA
WACŁAW
po krótkim milczeniu
PODSTOLINA
WACŁAW
z pomieszaniem
PODSTOLINA
WACŁAW
PODSTOLINA
WACŁAW
jak wprzódy
na stronie
PODSTOLINA
Czepiersiński, mąż mój trzeci,
Niech nad duszą Bóg mu świeci,
Zaślubiwszy mnie na wiosnę,
Już w jesieni leżał w grobie?
WACŁAW
PODSTOLINA
WACŁAW
roztargniony
PODSTOLINA
Nie mieć męża mocno boli;
Lecz i smutek w czasie tonie.
WACŁAW
roztargniony
PODSTOLINA
WACŁAW
Dobrze. — Zatem odejść muszę.
PODSTOLINA
zatrzymując go
Ty szalejesz, na mą duszę!
WACŁAW
PODSTOLINA
czule
Ja cię zamknę, drogi książę.
WACŁAW
Patrz, jak wstydem cały płonę
Za studenckie przewinienia.
Ni tytułu, ni imienia
Wacław dalej nie zachowa.
Bo te były —
PODSTOLINA
WACŁAW
PODSTOLINA
WACŁAW
PODSTOLINA
WACŁAW
PODSTOLINA
WACŁAW
Szał młodości — chęć pustoty —
Jednym słowem, coś bez celu
Jak to każde głupstwo prawie.
PODSTOLINA
WACŁAW
na stronie
PODSTOLINA
Jak tłumaczyć? — Ja czekałam,
W całej Litwie cię szukałam,
Lecz o księciu Radosławie
Nikt nie wiedział, nie mógł wiedzieć.
WACŁAW
PODSTOLINA
powtarzając ironicznie
Ale biegły w swojej sztuce.
WACŁAW
PODSTOLINA
WACŁAW
PODSTOLINA
WACŁAW
Trudnoż kochać nieustannie!
Lecz gdy karcić mnie wypada,
Cóż przystoi zmiennej Annie? —
Nie szukałaś zbyt daleko,
Nie czekałaś czas zbyt długi —
Podstolemu spadło wieko,
Już ci Cześnik na usługi,
I niech dzisiaj Cześnik ziewnie,
Jutro krajczy będzie pewnie21.
Ja wyrzutów ci nie robię,
Owszem, owszem, szczęść ci Boże,
Lecz co czynić wolno tobie,
Niechże każdy czynić może.
Gdym więc zmieniał czucia moje,
Szedłem tylko w twoje ślady;
I zdradzaliśmy oboje,
Lub też wcale nie ma zdrady.
PODSTOLINA
WACŁAW
PODSTOLINA
WACŁAW
PODSTOLINA
Tu, w tym domu...
WACŁAW
kończąc
PODSTOLINA
W oczach ciemno — serce bije —
Jak cię Cześnik tu odkryje!...
Jak rywala pozna w tobie!...
WACŁAW
PODSTOLINA
Wszak błagałeś Podstolinę,
By do ciebie wyjść raczyła.
Czegóż żądasz?
WACŁAW
Jeśli sam wiem. — Bywaj zdrowa!
PODSTOLINA
zatrzymując go
Stój, nie odchodź!
WACŁAW
na stronie
Wziąłeś, wziąłeś mnie w niewolę!
PODSTOLINA
Nad sto książąt ciebie wolę! —
Do mych komnat chodź w ukrycie,
Tam bezpieczny będziesz, luby,
Bo cię broni moje życie,
Bo z obrony szuka chluby.
SCENA SZÓSTA
Podstolina, Wacław, Klara z drzwi prawych.
WACŁAW
ujrzawszy Klarę, boleśnie
KLARA
wesoło
PODSTOLINA
WACŁAW
KLARA
do Podstoliny
PODSTOLINA
na stronie
KLARA
na stronie
głośno
WACŁAW
PODSTOLINA
Jest interes jegomości,
Działać trudno bez rozwagi.
Zatem, proszę, nie mów słowa,
Że o jego wiesz bytności —
Później całą rzecz wyłuszczę.
WACŁAW
cicho do Podstoliny
PODSTOLINA
podobnież
głośno
Jego sprawa zawikłana,
Muszę przejrzeć dokumenta.
do Klary, całując ją w czoło
Nie powiadać nic nikomu.
KLARA
PODSTOLINA
Później powiem, o co chodzi.
odchodzi kiwnąwszy na Wacława, który ze spuszczoną głową odchodzi za nią w drzwi prawe
KLARA
sama
Jak gdy zwodzić chce zwiedziony!
Ach, jak Wacław w swej pokorze
Zdał się wzywać jej obrony!
Ledwiem, ledwie śmiech wstrzymała,
Ale hola, hola, panno!
Do tryumfu nie masz prawa;
Choć początek dobry miała,
Nie wygrana przeto sprawa.
SCENA SIÓDMA
Klara, Papkin
PAPKIN
Złotosiejny wzrok Febowy23
Niesie skwarem śmierć liliji,
Aż nakłoni białej głowy;
A zebrana na błękicie
Płodorodna kropla rosy
Wraca zwiędłej nowe życie
I unosi pod niebiosy —
Równo-władna, równo-czynna
Prezencyja24 twoja miła,
Starościanko miodopłynna,
z ukłonem
Jużem bliski był zwiędnienia,
Gdy twe oko wszystko zmienia.
Oby kiedyś dały bogi,
Abym niosąc odwet25 drogi,
Nim czas raźniej machnie kosą26,
Był twym żarem, był twą rosą.
ukłon głęboki
KLARA
ironicznie całą tę scenę, oddając niski ukłon
Tak sławnego dostać męża
Jest zaszczytem białogłowy28;
Ale każdy dziś młodzieniec
Miłosnymi, czczymi słowy
Zwykł przeplatać ślubny wieniec,
Trudno zawsze dawać wiarę.
PAPKIN
Że się kocha piękną Klarę?
Czyliż na to przysiąg trzeba?
KLARA
A że zawsze równie będzie
I przysięga nic nie znaczy.
PAPKIN
Niech twe ziarnko bujać raczy:
A zadatek ten twój mały
Puści korzeń wiecznotrwały.
KLARA
Lubo29 zdobion wieńcem sławy,
Lubo staczał krwawe boje,
Nim oświadczył miłość swoję —
Ku czci drogiej swej kochanki
W turniejowe wjeżdżał szranki30,
Tam na kopią dzielnie gonił,
Po dziesięciu zsadzał z koni,
I dopiero gdy się skłonił
Wziąć nagrodę z lubej dłoni,
Błagał, aby sercu miła
Kochać mu się pozwoliła —
By mu wolno pod jej barwą
Kruszyć kopie, miecze ścierać,
Dla niej tylko żyć, umierać!
PAPKIN
Marsowego znać piastuna31,
Co w rycerskiej zbiegł pogoni
Od bieguna do bieguna.
Oby moja Artemiza,
Światu groźne to żelazo,
Krwią jak gąbka napęczniałe,
Przemówiło choć tą razą32
Wam na wiarę, mnie na chwałę —
z coraz większym zapałem
Gdzie działami mur brzemienny,
Gdzie bagnetów ostre wały,
Gdzie sklepienie z dzid i szabli —
Tam był Papkin — lew zuchwały!
Strzelec boski! — rębacz diabli!
Jęk, szczęk, krzyk, ryk, śmierć dokoła —
Tu bezbronny pardon woła,
Tu dziewica ręce łamie,
Matka płacze, dziecię kwili,
Ale spada moje ramię:
Ci, co żywi, już nie żyli.
Klara parska śmiechem.
Rycerskiego uniesienia,
Ale widzisz: dość mam sławy,
Brak mi tylko pozwolenia,
Bym w fortunnych stanął rzędzie,
Których celem Klara będzie.
KLARA
PAPKIN
klękając
KLARA
W nich dowody posłuszeństwa,
Wytrwałości i śmiałości.
PAPKIN
Ornamencie33 człowieczeństwa!
Powiedz: «W ogień skocz, Papkinie» —
A twój Papkin w ogniu zginie.
wstaje
KLARA
Klejnot rycerskiego stanu
Pastwą ognia nie zostanie.
Lecz powtarzam waszmość panu:
Posłuszeństwa, wytrwałości
I śmiałości żądam próby.
PAPKIN
KLARA
Milczeć trzeba sześć miesięcy.
PAPKIN
KLARA
Wytrwałości zaś dam wiarę,
Gdy o chlebie i o wodzie...
PAPKIN
KLARA
PAPKIN
boleśnie
z ukłonem
KLARA
Da mi dowód, kto dać zechce:
W oddalonej stąd krainie
Jadowity potwór słynie,
Najmężniejszym trwogą bywa,
Krokodylem się nazywa.
Niech go schwyci i przystawi,34
Moje oko nim zabawi;
Bom ciekawa jest nad miarę
Widzieć żywą tę poczwarę.
To jest wolą niewzruszoną —
A kto spełni, co ja każę,
Ten powiedzie przed ołtarze,
Tego tylko będę żoną.
ukłoniwszy się, odchodzi w drzwi prawe
SCENA ÓSMA
PAPKIN
po długim milczeniu
ironicznie
Co za koncept35, u kaduka!
Pannom w głowie krokodyle,
Bo dziś każda zgrozy szuka.
To dziś modne, wdzięczne, ładne,
Co zabójcze, co szkaradne! —
Dawniej młoda panieneczka
Mile rzekła kochankowi:
«Daj mi, luby, kanareczka» —
A dziś każda swemu powié36:
«Jeśli nie chcesz mojej zguby,
Krrokodyla daj mi, luby!»
po krótkim milczeniu
Straży przy mnie nie postawi. —
Ale potwór nie igraszka,
Czart, nie Papkin go przystawi.
idzie ku drzwiom prawym i spotyka się z wybiegającym Wacławem
WACŁAW
PAPKIN
WACŁAW
rzucając mu sakiewkę
PAPKIN
chwytając sakiewkę
Wacław odchodzi. Po krótkim milczeniu.
Czy odchodzi, za co daje,
Nie wiem wcale. — Wiem, że złoto,
Wiem, że dając zrobił ładnie,
Ale nie wiem, od Cześnika
Czy mi na kark co nie spadnie. —
Wiem, jak zdradzę zalotnika,
Że z wiatrówki dmuchnąć gotów,
Ale nie wiem, nie wiem wcale,
Czy na końcu z tych obrotów
Od Cześnika łeb ocalę. —
Wiem i nie wiem — sprawa diabla:
Tutaj kulka, a tu szabla —
Jednak dobrze rzekł pan Benet:
podrzucając sakiewkę
SCENA DZIEWIĄTA
Papkin, Cześnik z drzwi środkowych.
CZEŚNIK
Dzisiaj moje zrękowiny38:
Już finalnie39, bez regresu40
Słowom dostał41 Podstoliny.
PAPKIN
Wszak ci moją to robotą.
CZEŚNIK
Mnie się waszeć pytaj o to.
oglądnąwszy się42
Nawinęła snadnie43, mile,
Dała zezek, umizg taki,
Żem posunął w koperczaki44. —
Ona daléj w ceregiele45 —
Ni siak, ni tak, tędy, siędy,
A ja sobie coraz bliżej,
Śród chychotek, śród gawędy
Bliżej... bliżej... cmok! nareszcie —
dobrodusznie
Jak alkiermes46 wskróś spłonęła —
Mnie konfuzja47 ogarnęła —
Tak że wziąwszy za pas nogi,
Chciałem drapnąć za trzy progi. —
Wtedy ona, mocium panie,
Zawołała: «Stój, Macieju —
Niech się twoja wola stanie,
Ja przyjmuję ją w pokorze —
Masz ten pierścień — szczęść nam Boże!»
PAPKIN
CZEŚNIK
w złości
Bo...
wskazuje drzwi
PAPKIN
Jakie by to były spory,
Gdybym nie miał krwi zimniejszej —
Ale mówmy o ważniejszej
Teraz rzeczy.
CZEŚNIK
PAPKIN
Co mnie długo popamięta,
Bardzo prosi, czy nie może
Przy waszmości zostać dworze.
Zdatny, zwinny, wierny będzie,
Lecz co z tego?
tajemnie
Że za kołnierz nie wyleje49.
CZEŚNIK
Miejsca u mnie nie zagrzeje:
Bo nie będę z ziemi zbierał,
Co Milczkowi z nosa spadnie...
Chyba gdyby się opierał,
Chciał zatrzymać samowładnie,
Wtedy przyjmę na przekorę.
Będziesz mógł to poznać snadnie,
Bo imprezę inną biorę50:
Za dzisiejszą mą swawolę
I że w murze gdzieś tam dziura,
Gotów pieniać51 mnie szlachciura —
Więc krzyżową52 skończyć wolę,
Pójdziesz wyzwać, mocium panie;
Circa quartam53 i niech mi stanie
U trzech kopców w Czarnym Lesie,
do siebie
A czej54 z drugim się wyniesie!
PAPKIN
CZEŚNIK
Tam objaśnień, tam namowy,
Tam potrzeba tęgiej głowy.
PAPKIN
Od ostatniej mej słabości
Tak zgłupiałem!
CZEŚNIK
PAPKIN
CZEŚNIK
PAPKIN
Nie wysyłaj nieboraka;
Nim mu w lesie utniesz uszy,
Mnie tam spotka hańba jaka —
Wszakżeś mówił dzisiaj rano:
«Miłe mi jest jeszcze życie,
Gotów otruć, zabić skrycie».
CZEŚNIK
PAPKIN
niekontent
CZEŚNIK
Mnie pod nosem łba nie utnie.
PAPKIN
CZEŚNIK
PAPKIN
pokazując powieszenie
CZEŚNIK
grożąc
Taką bym mu kurtę skroił!
PAPKIN
Jak zadyndam gdzie na furcie.
CZEŚNIK
głaszcząc go
A w kieszonkę grubo wpadnie.
całuje go w czoło i odchodzi w drzwi lewe, Papkin, ze skrzywioną twarzą i kiwając głową, w drzwi środkowe
- zażarto — dziś: zażarcie; zajadle, w zapamiętaniu. [przypis edytorski] ↩
- pajuk (z pers.) — pachołek ubrany w paradny pseudoturecki strój, towarzyszący panu na przejażdżkach konno lub w powozie (zajmował wtedy miejsce z tyłu karety). [przypis redakcyjny] ↩
- czekam wieńca — pochwały, nagrody. W starożytności zwycięzcom zdobiono czoła wieńcem laurowym. [przypis redakcyjny] ↩
- jasyr (z tur.) — niewola. [przypis redakcyjny] ↩
- jakim czołem — jak śmiałeś; z jakiego powodu. [przypis edytorski] ↩
- fimfa a. finfa (z wł.) — złośliwa sztuczka, oddanie pięknym za nadobne. W sztuce oblężniczej nazywano finfą podkop w celu wysadzenia nieprzyjaciela. [przypis redakcyjny] ↩
- wyciąć kozła — wyrażenie myśliwskie: kozła wycina ptak trafiony w powietrzu. [przypis redakcyjny] ↩
- Achil, właśc.: Achilles — główny bohater Iliady Homera, słynny z męstwa. [przypis redakcyjny] ↩
- Katon Starszy (239–149 przed n.e.) — rzymski polityk i pisarz, znany między innymi z mądrości i rozwagi. [przypis redakcyjny] ↩
- kaznodzieja — tu: wymowny obrońca. [przypis redakcyjny] ↩
- nié ma — czytaj: ni ma. [przypis edytorski] ↩
- flegma — rodzaj temperamentu, który charakteryzuje się zbytnią powolnością w działaniu i brakiem gwałtownych emocji. [przypis edytorski] ↩
- za procentem — Papkin usiłuje dać do zrozumienia, jakoby posiadał jakiś kapitał w zastawie i tylko nieregularne wypłacanie procentów wprawiło go w kłopoty pieniężne. [przypis redakcyjny] ↩
- Cześnik na mnie wsiędzie (przen.) — będzie robić wymówki, awantury. [przypis edytorski] ↩
- praszczęta — lm od praszczę: cienki pręt, rózga do bicia; tu w znaczeniu: udręczenie, bieda, opały. [przypis redakcyjny] ↩
- w dawnej trwać kolei — iść utartym szlakiem, od dawna wytyczoną drogą. Koleją dawniej nazywano ślad (koleinę) zostawiony na drodze przez jadący wóz. [przypis redakcyjny] ↩
- dnieć — świtać. [przypis edytorski] ↩
- zyszczyć — zyskać. [przypis edytorski] ↩
- suplikant (z łac.) — proszący, zanoszący prośbę, błagający. [przypis redakcyjny] ↩
- wilczy dół — pułapka na wilki. Dość głęboki, wąski dół pokryty z wierzchu cienkimi gałęziami i narzuconymi na nie dla niepoznaki mchem, liśćmi lub darnią. [przypis redakcyjny] ↩
- podstoli, cześnik, krajczy — urzędy powiatowe lub ziemskie, czysto tytularne, zajmowane przez średnią szlachtę. Rodowód swój wiodą od dawnych urzędów dworskich. [przypis redakcyjny] ↩
- w dezertej (z łac.) — w pustynnej. [przypis redakcyjny] ↩
- wzrok Febowy — promienie słońca. Febus: grecki bóg słońca. [przypis redakcyjny] ↩
- prezencja (z łac.) — obecność, pojawienie się. [przypis redakcyjny] ↩
- odwet — tu: odwzajemnienie się. [przypis redakcyjny] ↩
- nim czas raźniej machnie kosą — zanim przeminie życie, nim nadejdzie śmierć. Starożytni Grecy wyobrażali sobie czas (Chronosa) jako postać męską z sierpem w ręku. W czasach nowożytnych nawiązując do tej tradycji przedstawiano czas jako starca z kosą, kojarząc go z pojęciem śmierci. [przypis redakcyjny] ↩
- z rytmu — ze zdolności poetyckich. [przypis redakcyjny] ↩
- białogłowa — kobieta, niewiasta. [przypis redakcyjny] ↩
- lubo — chociaż. [przypis edytorski] ↩
- szranki (z niem.) — miejsce ogrodzone, otoczone barierą; turniej (z łac.): średniowieczne igrzyska rycerskie, odbywane w specjalnie zbudowanych szrankach. [przypis redakcyjny] ↩
- Marsowy piastun — stary, wysłużony żołnierz. Mars: rzymski bóg wojny. [przypis redakcyjny] ↩
- tą razą — dziś: tym razem. [przypis edytorski] ↩
- ornament (z łac.) — ozdoba. [przypis redakcyjny] ↩
- przystawi — dostarczy, dostawi. [przypis redakcyjny] ↩
- koncept — błyskotliwy pomysł. [przypis edytorski] ↩
- powié — czytaj: powi. [przypis edytorski] ↩
- Beatus, qui tenet (łac.) — przysłowie łacińskie, które w dosłownym przekładzie brzmi: „Szczęśliwy, kto trzyma; szczęśliwy posiadający”. [przypis redakcyjny] ↩
- zrękowiny — zaręczyny. [przypis redakcyjny] ↩
- finalnie (z łac.) — ostatecznie. [przypis redakcyjny] ↩
- bez regresu (z łac.) — nieodwołalnie. [przypis redakcyjny] ↩
- słowom dostał — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: słowo dostałem. [przypis edytorski] ↩
- oglądnąwszy — dziś poprawne: obejrzawszy się. [przypis edytorski] ↩
- snadnie — łatwo, bez przeszkód. [przypis redakcyjny] ↩
- posunąć w koperczaki a. iść w koperczaki — ruszać w zaloty, zalecać się do kogoś. [przypis edytorski] ↩
- ceregiele — grzecznościowe, nieszczere wymawianie się od czegoś. [przypis edytorski] ↩
- alkiermes (z arab.) — barwnik czerwony, wykonany z gatunku owadów zwanych al kirmiz. [przypis redakcyjny] ↩
- konfuzja (z łac.) — zmieszanie. [przypis redakcyjny] ↩
- rewerencja (z łac.) — uszanowanie. [przypis redakcyjny] ↩
- nie wylewać za kołnierz — nadużywać alkoholu. [przypis edytorski] ↩
- imprezę inną biorę — powziąłem inny zamiar; impreza (z wł.): zamiar, plan, przedsięwzięcie. [przypis redakcyjny] ↩
- pieniać — pozywać przed sąd, procesować. [przypis redakcyjny] ↩
- krzyżowa — krzyżowa sztuka: pojedynek na białą broń. [przypis redakcyjny] ↩
- circa quartam (łac.) — około czwartej (godziny). [przypis redakcyjny] ↩
- a czej (gw.) — przecież, może. [przypis redakcyjny] ↩
- bałamutnia — bałamuctwo, błąd, ogłupienie; głupstwo. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja
Domena publiczna · Aleksander Fredro
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Zemsta · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/zemsta/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.