Loreva
Loreva

Rozdział 3 z 4

Akt II

Scena przedstawia pokój w mieszkaniu Stefki. Meble zwyczajne, żydowskie, jakie dają do wynajęcia. Szafy dwie — szezlong, stoły — komoda, fotel bujający, dwa kosze pokryte dywanikami. Na ziemi tani dywanik. Na prawo od widza okno z firankami. Przed nim trzcinowa żardinierka1 z trochą zeschłych kwiatów. Dużo niesmacznych, a tanich głupstw. Od sufitu różowa sypialna ampla2. W głębi alkowa3, zasłonięta firankami. Gdy się odsłania, widać łóżko blaszane dość starannie zasłane, z różową kołdrą, piec — w głębi drzwi wejściowe na lewo do kuchni. Na pierwszym planie stolik, przy podniesieniu zasłony Michasiowa klęczy przy piecu i pali. Zmrok. Tylko z pieca oświetlenie.

Scena I

Michasiowa — Daum
Michasiowa trochę lepiej odziana ma bluzkę jedwabną niebieską starą z koronkami — podartą spódnicę i boso. Gdy napali w piecu, siedzi przez chwilę na ziemi i patrzy w ogień. Słychać chrzęst klucza w przedpokoju, drzwi się otwierają i wchodzi Daum z masą paczek i dwoma butelkami. Michasiowa, która się zdrzemnęła — budzi się.

MICHASIOWA

uniżenie, ale złośliwie

Wielmożny pan... całuję rączki... całuję rączki...

DAUM

odsuwa ją laską

No już dobrze, dobrze... nie ma panienki?

MICHASIOWA

Panienka na próbie.

DAUM

A z czego?

MICHASIOWA

Jakieś coś smutnego. Panienka tam będzie za Hiszpana...

DAUM

Stół trzeba przysunąć...

MICHASIOWA

złośliwie

Ta... noga odlatuje.

DAUM

wściekły

Znowu? Ja płacić za wasze szkody nie będę.

MICHASIOWA

Ta wielmożny panie! To to z tandety, nic niewarte, samo próchno.

DAUM

Nieprawda.

MICHASIOWA

Ta na wypożyczenie nic porządnego nie dadzą...

DAUM

Cicho! Nakryć stół! do Michasiowej, która zapala lampę Ja sam! zdejmuje surdut i włazi na krzesło Po co to palić? Szkoda nafty!

MICHASIOWA

odchodząc do kuchni

Panienka ze swoich pieniędzy na naftę daje!

Odchodzi, Daum po zapaleniu ampli złazi z krzesła i obchodzi meble, sprawdzając, czy się trzymają, i mruczy. Michasiowa wraca z obrusem, nakrywa stół. Daum otwiera pakiety.

DAUM

Proszę dać trzy nakrycia.

MICHASIOWA

Ta jakie?

DAUM

No... mamy trzy widelce... trzy noże...

MICHASIOWA

I nie rozchodźcie się.

DAUM

No, to na trzy osoby starczy...

MICHASIOWA

To ma być ktoś na kolacji?

DAUM

Proszę nie rezonować4, tylko nakrywać... Tu sardynki... tak... a tego nie ruszać... to kawior...

MICHASIOWA

No... no...

DAUM

Wina to za okno... za okno...

MICHASIOWA

Ta jakie wina? Jedna butelka i tyle awantur...

DAUM

No już dobrze, dobrze... idzie do pieca Co tu tak zimno?

MICHASIOWA

No, bo się raz na dzień w piecu pali, a tam mróz.

DAUM

Powinno być cieplej.

MICHASIOWA

A zdało by się. A u mnie w kuchni to trza lód rano z ganku ode drzwi odrębywać... Ale jak trzeba szparować5 na wszystkim, to inaczej być nie może.

DAUM

pali papierosy, po chwili

Nikt tu nie przychodzi?

MICHASIOWA

Ta Jezu! Ta wielmożny pan wiecznie się o to samo pyta. Ta kto miałby przychodzić? Ta panienka się już tak nudzi jak ten pies...

DAUM

Niech czyta.

MICHASIOWA

Ojej! a co będzie na starość robiła?

DAUM

Ja widzę, że Michasiowa jej w głowie przewraca!

MICHASIOWA

urażona

Też coś! Co mnie do niej. Ona se tak życie układa jak chce... po chwili No a co będzie na kolację?

DAUM

Musi tam przecie być coś z obiadu.

MICHASIOWA

Właśnie. Tak się dużo robi.

DAUM

Zresztą to nie kolacja, to tylko przekąska...

MICHASIOWA

Bo ja bym może jeszcze polędwicy dostała.

DAUM

Nie trzeba... nie trzeba... to tylko przekąska...

MICHASIOWA

Niech będzie.

DAUM

wstaje i widzi na stoliku pozew sądowy

A to co?

MICHASIOWA

A to znów ze sądu.

DAUM

wściekły

Co? Jeszcze? Nie zapłacę! Jak Boga kocham, nie zapłacę!

MICHASIOWA

Ta niech wielmożny pan nie płaci... Ojej!

DAUM

Na ileż to?

MICHASIOWA

Na osiemdziesiąt...

DAUM

Czego? Guldenów6?

MICHASIOWA

Ta nie! Ta koron! Joj!...

DAUM

Za co to?!

MICHASIOWA

Ta panienka musi się na scenę ubrać. Ta na jutro dwie suknie — niby za to.

Chwila milczenia — Daum siedzi przy ogniu.

MICHASIOWA

Herbaty zrobić?

DAUM

Tak, ale się zaparzy tę, co ja przyniosłem w papierku, a nie waszą...

Scena II

Michasiowa, Daum, Stefka
Stefka wpada, jest ubrana trochę lepiej, ma wielki kapelusz z piórami.

STEFKA

śpiewając

Platz da! jetzt kommt die Grette!7

DAUM

No, nareszcie!

STEFKA

Niby co — nareszcie? Próba trwała... przez alembik8... to oni z dramatu tak nazywają, zdawało się, że będziemy nocować. do Michasiowej, rzucając kapelusz No, bierz to szutro9! układnie A ja z nim mam na pieńku.

DAUM

Ze mną?

STEFKA

pudrując się i przyczesując

A z nim, z nim... dlaczego się nie zobaczył z dyrektorem? Ciągle mnie zwodzi.

DAUM

Co Stefka chce? Przecież ma rolę.

STEFKA

To nie jest rola, to jest skandal. A potem10 to nie przez niego, tylko przez wypadek, że Bóg tak dał, że Milowicz pedał se zwichnęła i mnie dali zastępstwo.

DAUM

leży na sofie

Ale dali.

STEFKA

Ale ja prosiłam, żeby iść do dyrektora i prosić, żeby mnie dali na afisz, a oni zostawili Milowicz.

DAUM

Mnie się tam nie spieszy.

STEFKA

Ale mnie się spieszy. Ale on się boi skompromitować.

DAUM

skrzywiony

A cóż? Mam się z czym chwalić? Zresztą ja jestem w porządku. Ja nic nie obiecywałem.

STEFKA

smutno

Ale ja sobie obiecywałam! do Michasiowej Co się śmiejesz?

MICHASIOWA

Panience się zdaje.

STEFKA

Widzę dobrze. Idź do kuchni... z udaną grozą i naostrz nóż...

MICHASIOWA

Chryste Panie! Na co?

STEFKA

śmiejąc się

Pozarzynam was! No dalej! hop! A on niech Bogu dziękuje, że ona ma taki anielski charakter, bo inna to by takie piekło zrobiła, że... no!

DAUM

To by mnie tyle widziała.

STEFKA

Ojoj! Wielkie nieszczęście! Michasiowa wychodzi, Daum pociąga Stefkę do siebie. Stefka delikatnie mu się wysuwa i aby coś powiedzieć, leci do stołu Cóż to za bufet pierwszej klasy?

DAUM

na sofie

Jak Stefka przyrzeknie, iż będzie się przyzwoicie zachowywać, to może jeden z moich przyjaciół przyjdzie dziś na herbatę.

STEFKA

Jeżeli podobny do niego...

DAUM

O to nie chodzi. Ale — że ona zawsze się skarży, że się nudzi, więc jeżeli (powtarzam) potrafi zachować się przyzwoicie, języka nie pokazywać... Stefka język pokazuje na nosie nie grać... Stefka gra na nosie nie robić pajaca... słowem — mieć jakąś godność...

STEFKA

Wypchać się z godnością! Jak ten twój przyjaciel tu przychodzi, to on wie, co ja jestem i jaka moja sy-tu-a-cja!

DAUM

W każdej sytuacji można zachować się godnie i przyzwoicie. Niech patrzy na mnie, czy ja kiedy wyprawiam takie łamańce jak ona? Nie — a dlaczego? Bo wiem, co to jest godność.

STEFKA

On może tak długo gadać?

DAUM

Chodzi mi o to, ażeby ten mój przyjaciel wyniósł stąd wyobrażenie odpowiednie.

STEFKA

Jak to także nudna trąba, to niech zostanie, gdzie jest. Ja nie mam ochoty z nudów posiwieć. milutko A teraz — proszę stąd iść...

DAUM

Gdzie?

STEFKA

Na ulicę czy gdzie. Bo tu zaraz przyjdą moi goście.

DAUM

Co za goście?

STEFKA

Moi. Klaka. Jutrzejsza. No co? Jak on się nie zatroszczy, żeby mi wyrobić stanowisko, to ja się muszę troszczyć. Będę miała jutro po kuplecikach szmerek i brawko. Muszę to sobie urządzić — i udało mi się po wielu trudach i staraniach. Zaraz tu przyjdą moje klakiery i muszę ich czymś przyjąć... ogląda się smutno, że nie ma nic — nagle dostrzega stół — do kuchni Michasiowa! — dyguj11 tu tacę! Tak! z tego będą kanapki ef... ef...

DAUM

Bardzo proszę — to jest moja przyjacielska przekąska.

STEFKA

Gwiżdżę na to!... Michasiowa wnosi tacę. Stefka stawia to, co na stole Tak! Sardynki, szynka... prutek... masełko... ef... ef...

DAUM

Proszę nie ruszać, to kawior!...

STEFKA

Pycha! dawać kawior!... Musi być zatrzęsienie kanapek...

DAUM

Czekać! Ja sam!...

Wypadają wszyscy do kuchni — chwila milczenia — dzwonek — Michasiowa wypada wyrzucona przez Stefkę, która w progu kuchni z nożem w ręku, mówi:

STEFKA

Poproś, niech zaczekają!

Scena III

Filo, 1 Kolega, 2 Kolega, 3 Kolega i trzech innych z mandolinami, później Stefka
Widać rękę Dauma robiącą rozpaczliwe ruchy ku Michasiowej — z kuchni

DAUM

Mój surdut! mój surdut!...

Młodzież wchodzi, rozgląda się.

FILO

My, do panny Maliczewskiej. Czy jest w domu?

MICHASIOWA

Jest. Prosi, żeby panowie zaczekali!

wychodzi do kuchni

1 KOLEGA

do FILA

No... żeby taki wielki szyk to nie bardzo.

FILO

No... co chcesz, przyzwoicie.

2 KOLEGA

A może to dopiero przedpokój.

FILO

Nie. Tam jest tylko kuchnia.

3 KOLEGA

Ja myślałem, że ona lepiej mieszka.

FILO

Ona się dobrze prowadzi.

1 KOLEGA

Ale...

FILO

Tak jest. Ja wiem! Nigdy z nikim nie chodzi. Nawet z aktorem... No a teraz, żeby nie pozapominać, jak się nazywamy. Ty do pierwszego kolegi Drwęski.

1 KOLEGA

Rwęski, mówiłem — a nie Drwęski.

FILO

Niech ci będzie Rwęski, ty...

do drugiego kolegi

2 KOLEGA

Norymberski.

FILO

To nie jest żadne nazwisko. Nie trzeba w niej budzić podejrzenia, że się poprzezywaliście... Niech będzie Janiszewski.

2 KOLEGA

Zgoda.

FILO

Ty! Jastrzębski.

3 KOLEGA

Może by jednego hrabiego?

FILO

Nie. Ona zaraz przewącha pismo nosem.

1 KOLEGA

Taka cwana?

FILO

Ho, ho!... Ty — Gwaranc, ty Młodziejewicz, ty...

1 KOLEGA

Coś z herbów.

FILO

Ty Pomian, ty...

1 KOLEGA

Coś ze zwierząt.

FILO

Ty Wołoski. Ślicznie!...

1 KOLEGA

A ty? Filo — jak się przezwiesz?

FILO

Ja? — Jaroszewski. Pamiętać! Nie zasypać się12. I... wiecie... to przyzwoita dziewczyna! I w drogę mi nie włazić tylko dopomagać — bo ja ją kocham! Cicho! Nie brząkać!... Idzie!

STEFKA

wychodzi godna, robiąc artystkę, nie wie, co zrobić z rękami, jak debiutantka

Panowie!

FILO

Pani pozwoli się powitać. Oto moi koledzy, ci, o których mówiłem. Wszyscy są na pani rozkazy. Oto — kolega Drwęski...

1 KOLEGA

Rwęski.

FILO

Norymberski, nie — kolega Pomian Gwaranz. do kolegów No... dalej, bo już pozapominałem!

Każdy coś mamrocze i kłania się.

STEFKA

Bardzo mi przyjemnie! Bardzo! Panowie tacy łaskawi, trudzili się aż tutaj.

FILO

Cały zaszczyt dla nas.

Długa chwila milczenia — nikt nie wie, co mówić. Stefka zakłopotana — nagle mówi z uśmiechem.

STEFKA

Panowie będą łaskawi, posiadają13!...

Chłopcy siadają, pod dwoma łamią się krzesła — konsternacja, nagle Stefka wybucha śmiechem i zanosi się.

2 KOLEGA

Pani daruje...

FILO

Doprawdy... coś takiego...

STEFKA

śmieje się

Ależ to nic, to takie meble od siedmiu boleści. Ani na nich usiąść. To żydowskie. Nie ma tu między wami Żyda? No to dobrze, to się żaden nie obrazi. Siadajmy na ziemi! Tak się przynajmniej nic nie załamie. Co? Źle?

FILO

Ale cudownie!

Siadają w kółko na ziemi, Stefka pomiędzy nimi — rzuca im przedtem trochę poduszek.

STEFKA

Jak na wschodzie! A jakbyśmy się załamali, to prosto buch! do piwnicy. Ha, ha, ha!

Śmieją się wszyscy zdrowym, dziecięcym śmiechem.

FILO

Ja bym panią uratował.

KOLEDZY

I ja! I ja!

STEFKA

A to jak?

FILO

W powietrzu złapał.

STEFKA

Jak królewnę ze szklanej góry.

FILO

Królewicz z księżyca.

STEFKA

do kolegów

A to nasi dworzanie... A ten najmniejszy kawaler — to paź. Co! — Tylko złotej karety nie ma!

1 KOLEGA

My zbudujemy aeroplan.

STEFKA

Z pajęczyny — a pozbijacie gwoździami z diamentów i motor będzie złoty — a zamiast benzyny?...

FILO

Rosa z kwiatów.

STEFKA

Daleko byśmy zalecieli!

FILO

Słońce by rosę wypiło.

1 KOLEGA

A pani gwoździe diamentowe by na kolczyki wzięła.

STEFKA

smutno

E!... nie!... otrząsa się Ale poczekajcie... będziemy coś jedli! zrywa się, biegnie do drzwi od kuchni Dawajcie! wynosi tackę z kanapkami, za nią Michasiowa parę talerzyków Proszę! Proszę! częstuje, chłopcy biorą — do Fila Ta najlepsza... dla Pana... zaraz serwetki!

Wylatuje do kuchni.

FILO

do kolegów

Co? Prawda?

1 KOLEGA

Ona mi się na scenie wydawała większa.

3 KOLEGA

I młodsza.

3 KOLEGA

Właśnie, że starsza.

FILO

Głupi jesteście. Ona jest cudna.

1 KOLEGA

No... Milowicz ładniejsza.

FILO

Także!

Stefka wraca — rozrzuca serwetki.

STEFKA

Proszę! A!... Jeszcze!... Michasiowo! Korkociąg... kieliszki...

MICHASIOWA

cicho

Są tylko dwa.

STEFKA

No to będzie dwa!... do chłopców No napijmy się coś dobrego!

Michasiowa wraca z dwoma kieliszkami — Stefka bierze zza okna butelkę i chce otworzyć.

FILO

Pani pozwoli!

MICHASIOWA

do Stefki cicho

Pan mecenas chce swego surduta!

STEFKA

cicho

A czy ja wiem, gdzie leży? stawia na stole, głośno O tu — jeszcze dwie szklanki, a tu kubek od jaj — a tu głęboka popielniczka, a tu wazonik od kwiatów... Tak! Po cygańsku!...

Siadają i grupują się.

FILO

Panowie! Pijmy za zdrowie pani domu i jej jutrzejszego powodzenia!

STEFKA

To już od was zależy! trąca się z nimi Michasiowo! Kanapki! Michasiowa podaje znów tackę Doprawdy, że panowie mogą mnie na nogi postawić.

Stefka mówi to z czarującym wdziękiem.

1 KOLEGA

Już my to urządzimy. Sprawimy pani klakę pierwszej klasy.

STEFKA

Tylko, żeby znów nie za dużo.

FILO

zarozumiale

My już mamy wprawę.

STEFKA

Tak — z amatorstwa.

FILO

Spodziewam się. Tylko my byle komu nie urządzamy owacji.

1 KOLEGA

Z pewnością.

STEFKA

biegnie do drzwi — i woła

Kanapki! przeze drzwi wysuwa się ręka Dauma w rękawie od koszuli z tacką kanapek Proszę panów jeszcze! i wina... trochę!... teraz ja za panów zdrowie! Niech żyje moja klaka! któryś brzdąknął na gitarze Wino! Muzyka!... Taniec!... Wesołość!... Boże! Jak mi dobrze! Jak mi czegoś dobrze!

Koledzy zaczynają grać walca Metressa

FILO

do Stefki

Służę Pani!

Tańczą.

1 KOLEGA

zrywa się

Teraz ja! porywa Stefkę

Filo gra na mandolinie chwilę — wreszcie odbiera koledze Stefkę — i tańcząc mówi jej do ucha.

FILO

Pani jest cudna!...

STEFKA

śmiejąc się

I pan także!...

FILO

Takie ma pani cudne oczy!

STEFKA

Pan ma takie cudne usta!...

Mały kolega kręci się sam — wpadają tańcząc na kolegów — krzyk, śmiech — nagle Stefka porywa najmłodszego — i woła

STEFKA

Z paziem — drobna kaszka!

Zaczyna się kręcić krzycząc roześmiana, inni koledzy wstają, niektórzy grają — inni tańczą — zabawa dziecinna i wesoła, wchodzi Michasiowa

MICHASIOWA

Proszę panienki!

STEFKA

Co?

Zatrzymuje się, wszyscy się zatrzymują.

MICHASIOWA

Ciocia panienkę prosi na chwilę.

FILO

Pani ma ciocię?

STEFKA

jakby ze snu zbudzona

Ale... o... czego chce?

MICHASIOWA

Ciocia prosi, żeby było cicho.

STEFKA

jak w gorączce

E! Niech się wypcha — dalej! Drobna kaszka! Bierzcie Michasiową!

Jeden z kolegów chwyta Michasiową i kręci. — Stefka porywa Kolegę. — Michasiowa wyrywa się i wchodzi do kuchni, zaczyna się krzyk, zabawa i wrzawa — po chwili Michasiowa wraca z grobową miną i mówi

MICHASIOWA

Proszę panienki!

STEFKA

zła

Cóż znowu?

MICHASIOWA

Ciocia jest bardzo chora — ma migrenę — i bardzo się gniewa.

STEFKA

przerywa i poważnieje

Mówisz — że się gniewa?

MICHASIOWA

znacząco

Bardzo!

STEFKA

zmieszana

A no! To przepraszam panów... ale...

FILO

i Koledzy, także zmieszani

Ale my doskonale to rozumiemy... przepraszamy panią bardzo... ja za moich kolegów... dziękujemy za takie miłe przyjęcie...

STEFKA

Mnie jest bardzo przykro, że...

1 KOLEGA

Ale proszę pani — myśmy i tak mieli już iść.

FILO

Tak, tak!

1 KOLEGA

A teraz! Na pożegnanie! Walca!...

Zaczynają grać walca — Stefka odprowadza ich do drzwi.

STEFKA

Polecam się panom, jutro — po trzecim kuplecie... moi złoci...

1 KOLEGA

Proszę być spokojną — już pani nas posłyszy...

Śmieją się i grając wychodzą.

Scena IV

Filo — Stefka
Scena pusta — Stefka opiera się o piec i tak pozostaje zgnębiona, wsuwa się Filo i po cichu mówi ładnie na tle walca.

FILO

Pani smutna?

STEFKA

przy piecu

Tak mi jakoś...

FILO

Taka pani była przed chwilą wesoła.

STEFKA

wzdychając

No cóż? Chwila do chwili niepodobna.

FILO

Tym lepiej. Rozmaitość. Jak łąka kwietna. Aż się śmieje.

STEFKA

Tak... panu...

FILO

A pani?

STEFKA

Och! Mnie!...

FILO

Cóż pani brak? Pani młoda, śliczna — artystka — tylko się śmiać. Pani jeszcze nic nie przeszła — ja... to co innego.

STEFKA

Właśnie.

FILO

Na lata to ja młody. Ale co ja już przeszedłem! Właściwie ja jestem starcem.

STEFKA

E! To taka moda tak mówić.

FILO

Ja jestem ponad to... Niech pani nie będzie smutna.

STEFKA

Tak na rozkaz?

FILO

Tak — na prośbę.

STEFKA

A co panu na tym zależy?

FILO

Bo mnie zaraz tak smutno, jak pani pogasiła w oczach światełka. Takie pani miała cudne oczy, kiedy pani tańczyła walca.

STEFKA

Ba! Żeby to można całe życie tańczyć walca.

FILO

Można... w przenośni! Takie upojenie, taka radość to może trwać całe życie.

STEFKA

A potem taki smutek...

FILO

Co tam myśleć co potem? Dziś do nas należy! Niech żyje dziś! Jaka pani cudna!...

STEFKA

Ciągle pan to powtarza.

FILO

Bo inaczej nie mogę. A ja to już od Bóg wie kąd14 tak za panią... jeszcze jak pani mieszkała w tej suterenie...

STEFKA

A! To pan mi kwiatki przez Kuleszę dawał?

FILO

Ja!

STEFKA

Ja nie wiedziałam, bo on nigdy nie powiedział od kogo, tylko że od „kolegi”... ani się pan pod wierszami nie podpisał. Ja nawet nie wiem, jak się pan nazywa.

FILO

z uśmiechem

Ja się nazywam... wiosna!

Chwila milczenia — Stefka powtarza cicho „wiosna”! — a potem z wdziękiem.

STEFKA

Ale tak — naprawdę?

FILO

po chwili

Januszkiewicz.

STEFKA

A na imię? Tak w domu jak na pana wołają. Mama panowa15?

FILO

Mamusia? Filo...

STEFKA

To jak w Balladynie...

Wchodzi Michasiowa.

MICHASIOWA

Proszę panienki?

STEFKA

jak ze snu

Ach!... Czego?...

MICHASIOWA

Ciocia panienkę prosi, żeby zaraz przyszła.

FILO

To ja pójdę... żegnam panią...

STEFKA

z żalem

Szkoda! Tak dobrze z panem porozmawiać. A Kulesza co robi — zdrów?

FILO

A — kuje!

STEFKA

I zadania odrabia za pana?

Śmieje się.

FILO

śmieje się

Pst!... To sekret.

STEFKA

E! Wróble o tym gwiżdżą!

FILO

Ale!

STEFKA

Na sumienie! Siawus!

FILO

Siawus!...

Chwyta ją za ręce i całuje w ramiona, w łokcie.

STEFKA

śmiejąc się

A to ładna historia... wyrzuca go za drzwi No, no! Dosyć, dosyć!

Filo jest wzruszony i ona także — śmieją się nerwowo — Filo wychodzi — Stefka patrzy za nim — wraca na scenę — porządkuje meble — przez drzwi od kuchni wchodzi ostrożnie Daum — szuka surduta.

Scena V

Daum — Stefka, później Michasiowa

DAUM

skrzywiony

Gdzie mój surdut?

STEFKA

znajduje, ubiera się w surdut, który jest ogromny, i skacze przed Daumem

Oto surdut ekscelencji! Oto surdut!...

DAUM

jw.

Proszę oddać — muszę iść teraz kupować drugie przyjęcie, bo prawie nic się nie zostało.

Stefka zdejmuje surdut podaje go z przesadą Daumowi.

STEFKA

Ale kanapki były ef... ef...

DAUM

Zaraz wracam! Proszę nie zakładać łańcucha.

STEFKA

Niech Bóg prowadzi! Będę tęsknić...

Daum wychodzi. — Stefka biegnie do niszy16 i zaczyna się szybko przebierać z sukni w szlafroczek jasny genre17 kimono. Śpiewa walca Metressa — wchodzi Michasiowa, sprząta.

STEFKA

Kto tam?

MICHASIOWA

Ja!

STEFKA

Co? Ładny ten chłopak, co ostatni poszedł.

MICHASIOWA

Takie to się nie liczy.

STEFKA

w niszy śmieje się

A to dlaczego?

MICHASIOWA

Bo Stefka to albo jakiego grzyba — albo takie coś co ma mleko pod nosem wynajdzie.

STEFKA

No to się wyrówna.

MICHASIOWA

Właśnie.

STEFKA

E! Nie truj mnie! Znów się nadąsałaś? Nieznośna jesteś. Wyrzucę cię.

MICHASIOWA

Właśnie.

STEFKA

A cóż? Dlatego, że jesteś moja siostra, to mam cię zawsze przy sobie trzymać?

MICHASIOWA

Tak Pan Bóg przykazał. A zresztą proszę mi dać comiesięcznie, to se pójdę.

STEFKA

cicho

Właśnie...

Pukanie do drzwi od kuchni.

MICHASIOWA

A tam co wlazło do kuchni?

Po chwili Michasiowa wraca.

MICHASIOWA

cicho

Stefka! Tam jest jakaś pani i chce z tobą gadać.

STEFKA

Pani? Ze mną? — Z teatru?

MICHASIOWA

Ale! Ubrana jak ktoś bardzo tego... i chce, żebyś była sama.

STEFKA

zaintrygowana

A no to poproś!

Zapina pośpiesznie szlafrok na piersiach.

Scena VI

Daumowa — Stefka — Michasiowa

DAUMOWA

Czy zastałam pannę Maliczewską?

STEFKA

To ja.

DAUMOWA

Czy można z panią chwilę bezpiecznie porozmawiać, ale tak żeby nikt nie wszedł.

STEFKA

A no — dobrze. idzie, zakłada łańcuch ode drzwi wchodowych — do Michasiowej — cicho Idź przed bramę i jakby stary szedł, to mu powiedz, niech sobie pospaceruje gdzie i nie lezie jeszcze na górę! — głośno do Daumowej Proszę pani — już jesteśmy same. za Michasiową Ja zamknę za tobą drzwi kuchenne.

Stefka i Michasiowa wychodzą do kuchni — potem Stefka wraca.

STEFKA

Jestem!

DAUMOWA

trochę stropiona

Pani jeszcze bardzo młoda.

STEFKA

śmieje się

Nie — to złudzenie optyczne.

DAUMOWA

I bardzo wesoła!

STEFKA

Dlaczego miałabym być smutna?

DAUMOWA

No... każdy ma przyczyny do smutku. Usiądźmy! Dobrze?

STEFKA

O tu, na szezlongu... to jeszcze najpewniej.

DAUMOWA

siada na szezlongu

Panią pewnie dziwi, co ja tu robię. Otóż — powiem pani, że się panią bardzo interesuję.

STEFKA

A dlaczego?

Bierze jedno z krzeseł przy stole i taszczy przed Daumową.

DAUMOWA

Widzi pani — jest nas kilka kobiet, dam właściwie, myśmy zawiązały takie Stowarzyszenie.

STEFKA

siada ostrożnie na krześle

Aha! Panie zbierają składki. Ale u mnie chuda fara18.

DAUMOWA

Ależ nie. My nic nie zbieramy. My się opiekujemy samotnymi kobietami, które z powodów dla nas obojętnych (jakby to powiedzieć...) wykoleiły się... no... i...

STEFKA

No... i do czego to paniom?

DAUMOWA

Tak nam każe obowiązek sumienia.

STEFKA

Ja bym wolała co innego robić.

DAUMOWA

O proszę pani — to wielkie szczęście, skoro się tak w kimś obudzi godność — poczucie przyzwoitości...

STEFKA

Taktu... moralności...

DAUMOWA

strapiona

Taktu... właśnie, właśnie.

STEFKA

Ja to co dzień słyszę.

DAUMOWA

Skąd? Ja tu pierwszy raz.

STEFKA

grubym głosem

Ale ja mam taką domową katarynkę... cienko przepraszam panią.

DAUMOWA

Tym lepiej, że jest u pani ktoś pojmujący godność człowieka. — Bo takie życie, jakie pani pędzi, to przecież nie może zadowolić człowieka. Ten przepych, który panią otacza, nie wystarcza. Musi pani czuć w głębi niepokój...

STEFKA

Pewnie — bo — mam długi.

DAUMOWA

To jest nic w porównaniu z tą zbrodnią, jaką pani spełnia na samej sobie.

STEFKA

zesuwa się z krzesła

Ja?

Przysiada na ziemi.

DAUMOWA

Pani stoi w tej chwili poza społeczeństwem.

STEFKA

śmieje się

Ja na to gwiżdżę.

DAUMOWA

Społeczeństwo potrzebne.

STEFKA

Do czego? Do chrzanu! Czy za mnie społeczeństwo długi popłaci?

DAUMOWA

Ale otoczy Panią szacunkiem.

STEFKA

E! To luks. — Jak się ma już wszystko, co potrza, to wtedy można se porcję szacunku fundnąć.

DAUMOWA

Właśnie. Wtedy może już być za późno.

STEFKA

smutno

No to się dziura w niebie nie zrobi.

DAUMOWA

Przecież... gdyby pani chciała... porzucić ten tryb życia i powrócić...

STEFKA

trochę gwałtownie i ponuro

I powrócić? dzie? do sutereny. Oho! nie chyci. Źle mi tu, że no... ale tam... oho!...

DAUMOWA

Ja tam byłam — miała pani wszystko, dach, życie...

STEFKA

gorzko bardzo

No — niechby Pani tak przyszło żyć i mieszkać — to ciekawa jestem, jak by pani długo wytrzymała.

DAUMOWA

Miała pani opiekę — tę samą kobiecinę.

STEFKA

zasłania oczy dla ukrycia łez, gdy odrywa ręce wzrok jej pada na futro Daumowej

Właśnie... to pani trafiła w samo sedno... proszę pani, czy to plusz czy sealskiny19?

DAUMOWA

niedbale

Sealskiny.

STEFKA

wyciąga nieśmiało rękę i głaszcze

Ale! To musi kosztować morowe20 pieniądze.

DAUMOWA

Nie takie drogie. Tysiąc pięćset... z uśmiechem Prezent męża — za syna.

STEFKA

gładząc futro

Pani ma męża?

DAUMOWA

Mam.

STEFKA

z dźwiękiem dziecięcym

Dobrego?

DAUMOWA

Bardzo — najzacniejszy człowiek.

STEFKA

I syna?

DAUMOWA

I synka.

STEFKA

Duży?

DAUMOWA

O! To już mężczyzna.

STEFKA

A ładny?

DAUMOWA

Bardzo.

STEFKA

A jak go pani w domu nazywa?

DAUMOWA

Filo.

STEFKA

Ja też mam jednego Fila. — Fila Januszkiewicza.

DAUMOWA

śmiejąc się

To nie mój syn. No... i widzi pani, gdyby pani była umiała21 się poprowadzić w życiu, miałaby pani tak jak ja dobrego męża, dzieci...

STEFKA

E! Mój mąż by mi takiego palta nie dał.

DAUMOWA

rozpiera się w palcie

No kto wie. A zresztą czyż to palto stanowi szczęście?

STEFKA

Ale pani się takiego palta chciało?

DAUMOWA

Bardzo... ale...

STEFKA

Ale co? Ja taka sama kobieta jak pani, może nie? Czy z innej gliny?

DAUMOWA

Ale nie kosztem swej godności.

STEFKA

Proszę pani — przecież pani to futro dał także mężczyzna.

DAUMOWA

zaskoczona, po chwili

Mąż.

STEFKA

No bo pani miała posag, to pani miała za co kupić sobie męża, a ja biedusia nie miałam posagu, to mnie kupili.

DAUMOWA

nie wiedząc, co mówić

Z panią trudno się dogadać.

STEFKA

wstaje z ziemi

A no!...

Daumowa wstaje.

DAUMOWA

uprzejmie

Odchodzę! Ale ja się jeszcze z panią zobaczę. Mam nadzieję że pani rozważy moje słowa...

STEFKA

trochę serio

Ja pani coś powiem. Trzeba było wcześniej zobaczyć się ze mną. Teraz już za późno.

DAUMOWA

Nigdy nie jest za późno.

STEFKA

Właśnie...

DAUMOWA

dobitnie

Zresztą ustawa naszego towarzystwa opiewa, że wkraczamy czynnie dopiero wtedy — gdy już dany osobnik wybitnie zeszedł z prawej drogi.

STEFKA

podciągając nosem

Musztarda po obiedzie.

DAUMOWA

Nie wdzieramy się w tajemnice. Nie zajmujemy się stroną plotkarską sprawy... Nie obchodzi nas kto — dość, że... rzecz nielegalna, gorsząca.

STEFKA

naiwnie

Proszę pani, żeby tak towarzystwo długi płaciło.

DAUMOWA

Nie należy robić długów. To ubliża godności człowieka.

Daumowa odchodzi do drzwi, Stefka za nią.

STEFKA

Syty głodnemu nie wierzy. — Pani się nie perfumuje?

DAUMOWA

mimo woli porwana jej humorem

Nie. Mój mąż tego nie lubi. Zakazuje mi.

STEFKA

Mnie także zakazują się perfumować. Mówią, że to kokotki22 tylko się perfumują. Ale ja panią coś nauczę. Niech Pani zwilża rafrechisserem23 brzeg sukni perfumami, to za każdym krokiem będzie smuga zapachu.

DAUMOWA

śmiejąc się

To będzie kontrabanda!

STEFKA

śmieje się

Niech będzie.

DAUMOWA

Doprawdy! Szkoda mi pani!... Bardzo mi się pani podobała.

STEFKA

pokazując na nią palcem

Pani mi się także podobała.

DAUMOWA

urażona prostuje się

Ale pani, panno Maliczewska, to jest osóbka sans gêne24.

STEFKA

urażona

O! Proszę pani — mnie nikt nie zaimponuje.

DAUMOWA

Czy mogę wyjść bezpiecznie — tak żeby mnie nikt nie widział? —

STEFKA

Sądzę! Ale najlepiej niech pani idzie kuchnią.

Dzwonek.

DAUMOWA

A co? Byłabym się złapała.

STEFKA

To jest tędy! Żegnam panią. ironicznie Pani daruje, że ją nie będę rewizytować — ale — nawet nie wiem, jak się pani nazywa.

DAUMOWA

wyniośle

To do rzeczy nie należy. uprzejmie Ja jeszcze panią zobaczę, żegnam... proszę rozmyślać o tym, co mówiłam...

Dzwonek — wychodzi do kuchni — Stefka ją odprowadza, słychać głos Stefki — „Proszę — prosto, a na dole przez dziedziniec na lewo — całuję rączki” — Stefka wraca, pokazuje za Daumową język i biegnie do drzwi wchodowych — otwiera, ale nie zdejmuje łańcucha. Słychać głos Boguckiego. „Czy tu mieszka panna Maliczewska?” — Stefka odkłada łańcuch, wchodzi Bogucki, szykowny, 35-letni mężczyzna — ma w ręku kwiaty.

SCENA VII

Bogucki — Stefka

BOGUCKI

Panna Maliczewska?

STEFKA

z wdziękiem

To ja!

BOGUCKI

ogląda się

Miał tu być...

STEFKA

Nasz wspólny przyjaciel. Ale poszedł trochę się przeluftować25. Niech się pan rozbierze i zaczeka.

BOGUCKI

Widzę, że pani uprzedzona o mej wizycie.

STEFKA

A trąbi mi o panu jak o Archaniele.

BOGUCKI

rozbierając się z palta

Pani daruje...

STEFKA

To pan daruje, że nie ma przedpokoju.

BOGUCKI

przedstawia się zupełnie correct26

Jestem Bogucki.

STEFKA

Niech pan siada! O! Nie tu!... Nie tu!...

BOGUCKI

Czemu?

STEFKA

Bo to wszystko połamane. O, to się jeszcze trzyma... Bogucki siada na szezlongu — Stefka stoi koło stołu Ja pana skądciś27 znam.

BOGUCKI

Może ze sceny. Ja często bywam w teatrze.

STEFKA

W pierwszym rzędzie.

BOGUCKI

Naturalnie.

STEFKA

A, a! Czekaj pan... teraz już wiem! To pan z Milowiczówną...

BOGUCKI

śmiejąc się

Może ja!

STEFKA

leci do niego i wskakuje na szezlong

Ach tak! Tak! Pan po nią przychodził i czekał od strony damskiej garderoby.

BOGUCKI

Dawne czasy!

STEFKA

Trzy lata temu... Ja byłam wtedy jeszcze szkrab w balecie...

BOGUCKI

Nie przypominam sobie.

STEFKA

Bo nie było co...

BOGUCKI

wstaje — idzie do wieszadła28 — podając jej kwiaty

Pani pozwoli trochę kwiatów...

STEFKA

olśniona i ucieszona

Dziękuję... postawię na widoku, aby go kłuły w oczy.

Biegnie do niszy, bierze dzbanek z wodą, stawia na stole.

BOGUCKI

za nią idzie

Czemu?

STEFKA

Bo on mi nigdy kwiatka nie przyniesie.

BOGUCKI

Co pani mówi!

STEFKA

O, o! Pan go nie zna!... Ale dzięki Bogu, że to pan ten przyjaciel.

BOGUCKI

Dlaczego?

STEFKA

Bo pan jest do Boga i do ludzi. Ja się bałam, że to będzie znów jaki godny karawaniarz — jak on...

BOGUCKI

To on taki nudny?

STEFKA

Panie! To mało nudny! To jest całe szczęście, że ja mam taki anielski charakter i mogę z nim wytrzymać.

BOGUCKI

A to... niech go pani porzuci.

STEFKA

Właśnie. E! Mówmy o czymś weselszym. bierze go pod rękę Ta Milowiczówna to pana porządnie oszukiwała.

BOGUCKI

śmiejąc się — idą do szezlongu

Co pani mówi?

siadają

STEFKA

zanosząc się ze śmiechu

Jak Bozię kocham, raz pamiętam, deszcz padał... to było po operetce... Pan miał czekać od strony naszej garderoby, a ona wyszła męską stroną. A pan czekał, a deszcz lał. Myśmy patrzyły przez okna i zaśmiewały się! Taka była heca!...

BOGUCKI

To nieładnie ze strony Milowiczówny.

STEFKA

Dlaczego, jak pana miała wyżej uszów.

BOGUCKI

A ja byłem jej wierny.

STEFKA

Właśnie... pan na to wygląda...

BOGUCKI

łasząc się do niej

Niech się pani przekona...

Zgrzyt klucza w zamku.

SCENA VIII

Daum, Stefka, Bogucki, później Michasiowa
Daum wchodzi z paczkami, staje w progu niemile dotknięty widokiem blisko siedzących dwojga — wreszcie mówi z udaną wesołością.

DAUM

A! Już jesteś? Przepraszam cię... musiałem wyjść.

BOGUCKI

wita się z nim

Nic nie szkodzi. Myśmy się już poznali.

STEFKA

I pokochali!...

Pokazuje język, Daum robi rozpaczliwe miny.

BOGUCKI

śmieje się

Och gdyby...

Michasiowa wchodzi.

DAUM

Proszę się zająć kolacją... właściwie... to nie jest kolacja...

STEFKA

koło stołu z Michasiową

Ale... przyjacielska przekąska...

DAUM

do Boguckiego

Posłałem ci wczoraj jedną ekstabulację29.

BOGUCKI

Dziękuję, ale to trudno przeprowadzić.

DAUM

Dlaczego?

BOGUCKI

Ja proponuję, żeby raczej urządzić fikcyjną sprzedaż — o wiele będzie łatwiejsza.

Stefka wpada między nich.

STEFKA

dziecinnie

Nie — nie gadajcie o interesach — mówcie co wesołego.

DAUM

Proszę bardzo przypomnieć sobie, co mówiłem. Niech pani będzie łaskawa sobie przypomni...

STEFKA

Panie dobrodzieju, nie pamiętam.

DAUM

zirytowany

To szkoda. A ja prosiłem...

BOGUCKI

wstaje

O co chodzi?

STEFKA

Pan dobrodziej żądał, ażebym się godnie zachowywała. A to przecież nudne. Co? I pana to znudzi, bo pan to wesoły pasażer...

BOGUCKI

Ależ naturalnie!

Siadają na dawnym miejscu oboje. — Daum dogląda nakrywania stołu przez Michasiową.

BOGUCKI

Niech mi pani powie — dlaczego Milowiczówna miała mnie wyżej uszów? Czy co mówiła?

STEFKA

No bo Pan był zazdrosny i wyprawiał sceny.

BOGUCKI

To nieprawda. Ona się tylko tak chwaliła. Ja nie mam takiej brzydkiej wady.

STEFKA

To dobrze.

ogląda się na Dauma

Szkaradna wada zazdrość.

DAUM

włażąc między nich

Czy ci kawior przyprawić z cytrynką?

BOGUCKI

Dobrze! do Stefki Ja zresztą wszystko wiedziałem.

STEFKA

zainteresowana

I o Bucholtzu?

BOGUCKI

I o Winickim...

STEFKA

Co pan mówi?! Ale o jednym to pan nie wiedział, założę się...

BOGUCKI

A no załóżmy się.

DAUM

włazi między nich

Bryndzę ci spreparować z korniszonami?

STEFKA

Ach! Nie przeszkadaj nam! No... załóżmy się! ...

BOGUCKI

O co?

STEFKA

Dyskrecja.

BOGUCKI

A jak będzie niedyskretna...

STEFKA

To trudno...

Zaśmiewają się.

DAUM

zły, przy stole

Pani Maliczewska — może pani będzie łaskawa powie, gdzie pani podziała kieliszek?

STEFKA

A to piła30!... Zbił się!

DAUM

Ślicznie!... ale było dwa31...

STEFKA

wskakuje na szezlong — zeskakuje i biegnie do kuchni

Zaraz!

BOGUCKI

siedząc na swoim miejscu, ogląda się za nią

Ma śliczną linię... I bardzo sznitowna32.

DAUM

Taka sobie. Może papierosa?

Podaje porte cigarres33.

BOGUCKI

bierze papierosa, śmiejąc się

Cóżeś taki skrzywiony? Ładna papierośnica.

DAUM

To prezent!

Bogucki ogląda — Stefka wraca.

STEFKA

Jest jeszcze jeden.

Siada przy Boguckim.

STEFKA

No więc teraz panu powiem o kochanku Milowicz — ale o tym prawdziwym... To ładna.

Bierze papierośnicę Dauma.

BOGUCKI

To Dauma.

STEFKA

Nie widziałam u niego. kładzie na szezlongu Ktoś z teatru.

BOGUCKI

Pch...!

STEFKA

To nie — pch!... bo my tych swoich naprawdę kochamy.

BOGUCKI

Może wstąpić do operetki?

STEFKA

Nie, do dramatu; będzie pan brał ze mną razem lekcje. Ja się uczę do dramatu. Już umiem Desdemonę i Klarę, i teraz Julię...

BOGUCKI

Co pani mówi?

STEFKA

Jak Boga kocham. Jeszcze Judytę, to będę gotowa...

DAUM

od stołu

Proszę państwa na przekąskę.

STEFKA

Pan myśli, że ja jestem za młoda?

Wspina się na palce.

BOGUCKI

Ale przeciwnie. Pani jest wściekle zgrabna. I oczy ma pani pierwszej klasy.

DAUM

Proszę na przekąskę.

STEFKA

Właśnie chodzi w dramacie o oczy. W balecie nogi, w operze gardło, w dramacie ślepia.

BOGUCKI

Pani ma i wyraz, i oprawę — tylko nie wiem, jaki kolor.

STEFKA

Czarne... o niech pan patrzy!

Zasłania oczy ręką, Bogucki jej rękę odsuwa — ona go bije po łapie. — Daum wściekły — odchodzi od stołu, bierze gazetę, siada opodal i zaczyna czytać.

DAUM

Jak państwo będą mieli ochotę — to może raczą...

STEFKA

A pan jakie ma oczy?

BOGUCKI

Szafirowe.

STEFKA

Co pan gada?

BOGUCKI

Proszę zobaczyć!

Daum chrząka znacząco — oni się oglądają na niego

STEFKA

cicho do Boguckiego

Gniewa się.

BOGUCKI

Zdaje się.

STEFKA

Chodźmy jeść. Nie trzeba go drażnić.

BOGUCKI

Chodźmy!

STEFKA

śmiejąc się

Zwłaszcza, że doktor zakazał...

Bierze pod rękę Boguckiego i idą w stronę Dauma, składają mu ukłon głęboki.

STEFKA

Idziemy na przyjacielską przekąskę.

DAUM

No... nareszcie!

Wstaje i idzie z nimi do stołu — siadają, Stefka w środku.

DAUM

Koniaczku?

BOGUCKI

Chętnie. Ale jeść nic nie mogę, bo to wcześnie...

STEFKA

A ja to od macochy?...

DAUM

Proszę. Ale tylko jeden.

BOGUCKI

Dlaczego?

STEFKA

do Boguckiego

Pan żonaty?

BOGUCKI

Bóg strzegł.

STEFKA

A dzieciaty?

DAUM

zgorszony

Pani Maliczewska!...

STEFKA

No co?... A więc kiedy ani to, ani to — to nasze... kawalerskie!

Trącają się kieliszkami Daum lezie także.

BOGUCKI

Ty tu nie masz co robić. Ty nie jesteś kawalerem!

STEFKA

Tak, tak! Tylko my dwoje.

DAUM

zaprzeczając

Przecież... cokolwiek.

BOGUCKI

Kawałeczek szynki.

STEFKA

Musztardy, przyniosę...

Wylatuje do kuchni, tańcząc i śpiewając.

BOGUCKI

patrzy za nią z upodobaniem, później na Dauma

Coraz jesteś kwaśniejszy. Cóż to? Jesteś zazdrosny?

DAUM

wyniośle

Ja? O metresę34 zazdrosny? Za kogo mnie bierzesz.

BOGUCKI

Tym lepiej. Nie będę się krępował...

DAUM

No... w każdym razie...

BOGUCKI

śmiejąc się

A co! A widzisz!...

STEFKA

wpada mazurowym krokiem

Z czego się śmieją? Ona nie wie, ona chce się śmiać także...

BOGUCKI

Niech pani siada. Jak pani nie ma, to zaraz ciemno w pokoju.

STEFKA

zachwycona

Joj!... Pan będzie tu częściej przychodził? Co?

BOGUCKI

Ależ naturalnie. Jeśli pani pozwoli! Daum chrząka Jeśli państwo pozwolą... może się kiedy gdzie razem wybierzemy...

STEFKA

radośnie

Ach Boże! Żeby trochę się rozerwać...

DAUM

O, co to, to nie. Moja sytuacja nie pozwala na takie wybryki.

BOGUCKI

No — ja to rozumiem. Ale tak po ciemku, wieczorem — za miasto w zamkniętym powozie.

STEFKA

zła

E!... Jak na pogrzeb.

DAUM

Nawet to byłoby za ryzykowne.

STEFKA

Widzi pan, jakie ja mam wesołe życie.

DAUM

To trudno. Inaczej być nie może.

STEFKA

do Boguckiego

Niech mi pan naleje koniaku.

DAUM

Co to — to nie.

BOGUCKI

Ale dlaczego? nalewa Za zdrowie przegranej dyskrecji!

STEFKA

rozparta na stole

Dobrze piją Bardzo mi się pan podobał.

BUGUCKI

Mnie się pani także bardzo podobała.

STEFKA

do Dauma

A co? A co? I bez godności i podobałam się. Proszę pana — a pan zna dyrektora teatru?

BOGUCKI

Znam!

STEFKA

klęka na krześle i opiera się o stół — Daum ją reflektuje, ona mu język pokazuje

Ale na „ty”?

BOGUCKI

Nie.

STEFKA

E!...

BOGUCKI

A jak to pani potrzeba, to ja z nim bruderschaft35 kiedy wypiję.

STEFKA

Mój królu! Zrób to — to ja ci wtedy powiem, o co mi chodzi...

BOGUCKI

Dobrze — zaraz dziś go wynajdę.

STEFKA

Mój królu!

Bogucki wstaje.

DAUM

Co to? Idziesz?

BOGUCKI

Mam bardzo ważne rendez-vous36...

STEFKA

Z damą?

DAUM

Pani Maliczewska!

Stefka gra na nosie.

DAUM

Pani Maliczewska!

BOGUCKI

ubiera się

Ale niebawem przyjdę... Pani pozwoli.

STEFKA

koło drzwi podaje mu kapelusz

Mój panie! Niech pan przyjdzie! Prędko! Prędko!...

BOGUCKI

A ty pozwolisz? —

DAUM

kwaśno

Proszę!

BOGUCKI

śmieje się

Bez entuzjazmu! Ale to mniejsza do Dauma Zostajesz?

DAUM

Trochę.

BOGUCKI

Do widzenia!

STEFKA

Do widzenia! Pa!...

SCENA IX

Stefka — Daum
Mchasiowa sprząta ze stołu — Stefka przebiega około Dauma i gra na nosie.

STEFKA

Dzisz37 pama! Zrobiłam konkietę38.

DAUM

Właśnie. Jak wyszła — to on mówił, że jest zgorszony.

STEFKA

Kłamie jak pies. Bo — mówił, że ona ma linię... Ona podsłuchiwała!... No a teraz raz dwa... muszę się uczyć Julii... dawajcie balkon! Mam zadane na jutro... no!... Stół... taszczy stół na środek sceny wskakuje na stół — rzuca broszurę Daumowi — i woła Niech czyta Romea i sufleruje... dalej.

DAUM

skrzywiony

Nie mam okularów.

Rozwala się na szezlongu.

STEFKA

grzecznie i miluchno

Jakkolwiek. No!... ona prosi...

DAUM

grożąc

Nie zasłużyła...

czyta

Coś błysnęło mi w oknie ach! to Julii lica itd.

STEFKA

na stole

Teraz ja! —

Romeo — niestety 
Nazwisko twoje razi Kapulety. 
Bo co jest Romeo — czyli to źrenica 
Czy ręka? czy też która stopa... czy jaka część lica...  
 

DAUM

Czy stopa.

STEFKA

No — to już powiedziałam...

DAUM

Ale ona powiedziała „czy też która stopa!”

STEFKA

Nie piłować... no teraz on.

Pokazuje nogą na niego.

DAUM

Zaraz!

czyta
Zieloność barwa głupców, 
Porzuć modne stroje 
O Julio Monteka! ty kochanie moje!  
 

STEFKA

Ale gdzie? gdzie? przeskoczył...

dzwonek

Któż tam?

DAUM

Łańcuch? Łańcuch?

Michasiowa wpada na scenę — Stefka stoi ciągle na stole.

DAUM

Nie odkładać łańcucha!...

MICHASIOWA

Wiem, wiem!

SCENA X

Ciż — Sekwestrator

SEKWESTRATOR

Czy tu mieszka panna Maliczewska?

MICHASIOWA

Tu — a czego?

SEKWESTRATOR

W imieniu prawa — zajęcie.

MICHASIOWA

ponuro odkłada łańcuch

Sekwestrator przyszedł...

Stefka zwraca się do Dauma — Daum chwyta futro i kapelusz i ucieka przez kuchnię.

STEFKA

chwilę bezradna — zeskakuje ze stołu — pędzi do drzwi

Po moim trupie!

SEKWESTRATOR

wchodzi

Panna Maliczewska? Stefania? Przychodzę w sprawie Rozenbuszowej Ryfki... towary modne... kwota... pięćdziesiąt trzy korony...

STEFKA

Serwus Brzezina! Chodź pan!... ta pan stary znajomy!... Jak się pan miewa?... ale tu nic mojego nie ma...

SEKWESTRATOR

Znowu?

STEFKA

zaśmiewa się

Stale.

SEKWESTRATOR

obchodzi dookoła, dostrzega srebrne porte cigarre39 Dauma na szezlongu i rzuca się na nie jak drapieżca

O... a to...

STEFKA

robi ruch jakby ocalić, ale się opamiętowuje40

A to! I owszem!!! Bierz pan... bierz pan!... do Michasiowej, zanosząc się ze śmiechu porte cigarres starego!... Pan Bóg go skarał!...

Okręca Michasiową, która się także śmieje — i puszcza się kankana, zadarłszy suknię z dziecinnym rozpasaniem, śpiewając na całe gardło — „Pan Bóg go skarał!...”, aż kurtyna zupełnie zapadnie.
Zasłona spada.

  1. żardinierka — półka na rośliny doniczkowe. [przypis edytorski] ↩
  2. ampla — zwisająca lampa z kloszem w postaci płytkiej misy. [przypis edytorski] ↩
  3. alkowa — wydzielona część pokoju, często bez okien, zwykle służąca do spania. [przypis edytorski] ↩
  4. rezonować — dowodzić czegoś z pewnością siebie; tu: mądrzyć się. [przypis edytorski] ↩
  5. szparować (z niem.) — oszczędzać. [przypis edytorski] ↩
  6. gulden — gulden austro-węgierski, także: floren, złoty reński; oficjalny środek płatniczy w Austro-Węgrzech do 1892 r., kiedy został zastąpiony przez koronę austro-węgierską (wymieniano te dwie waluty w stosunku 1:2, więc suma liczona w koronach jest dwa razy większa niż w guldenach). [przypis edytorski] ↩
  7. Platz da! jetzt kommt die Grette! (niem.) — Z drogi! teraz nadchodzi Grette! [przypis edytorski] ↩
  8. alembik — sprzęt laboratoryjny służący do destylacji. [przypis edytorski] ↩
  9. szutro (gw.)— kapelusz. [przypis edytorski] ↩
  10. a potem — tu: a poza tym. [przypis edytorski] ↩
  11. dygować — nosić, dźwigać. [przypis edytorski] ↩
  12. zasypać się — wsypać się, wygadać się, zdradzić się. [przypis edytorski] ↩
  13. posiadają — usiądą. [przypis edytorski] ↩
  14. od Bóg wie kąd — od nie wiadomo jak dawna. [przypis edytorski] ↩
  15. mama panowa (daw.) — inaczej: pana mama. [przypis edytorski] ↩
  16. nisza — wgłębienie w ścianie pomieszczenia. [przypis edytorski] ↩
  17. genre (fr.) — tu: typu, w gatunku. [przypis edytorski] ↩
  18. chuda fara (gw.) — ubogo w parafii; rodzaj staropolskiego powiedzenia. [przypis edytorski] ↩
  19. sealskin (ang.) — futro z foki. [przypis edytorski] ↩
  20. morowe (daw., gw.) — tu: porządne, duże. [przypis edytorski] ↩
  21. była umiała — daw. konstrukcja czasu zaprzeszłego; znaczenie: umiała wcześniej. [przypis edytorski] ↩
  22. kokotki (gw.) — prostytutki. [przypis edytorski] ↩
  23. rafrechisser (z fr. rafraichisseur) — odświeżacz. [przypis edytorski] ↩
  24. sans gêne (fr.) — bezwstydna, bezceremonialna. [przypis edytorski] ↩
  25. przeluftować (gw., z niem.) — przewietrzyć. [przypis edytorski] ↩
  26. correct (ang.) — prawidłowo. [przypis edytorski] ↩
  27. skądciś — skądś (konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci). [przypis edytorski] ↩
  28. wieszadło — wieszak. [przypis edytorski] ↩
  29. ekstabulacja — wpis w księdze hipotecznej anulujący wpis poprzedni i stwierdzający jego nieważność. [przypis edytorski] ↩
  30. piła — tu: o kimś nieustępliwym, uporczywie powracającym do jakiegoś tematu, drążącym usilnie jakąś kwestię. [przypis edytorski] ↩
  31. było dwa — dziś popr.: były dwa (kieliszki). [przypis edytorski] ↩
  32. sznitowny (z niem.) — mający sznyt, szykowny, wyrazisty, elegancki. [przypis edytorski] ↩
  33. porte cigarre (fr.) — cygarnica, papierośnica. [przypis edytorski] ↩
  34. metresa — kochanka i utrzymanka. [przypis edytorski] ↩
  35. bruderschaft (z niem.) — ceremonialny toast towarzyszący przejściu na „ty”. [przypis edytorski] ↩
  36. rendez-vous (fr.) — spotkanie; randka. [przypis edytorski] ↩
  37. dzisz (gw.) — widzisz. [przypis edytorski] ↩
  38. zrobić konkietę — wywierać wrażenie w kontekście miłosno-romantycznym. [przypis edytorski] ↩
  39. porte cigarre (fr.) — cygarnica, papierośnica. [przypis edytorski] ↩
  40. opamiętowuje — dziś popr.: opamiętuje. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Gabriela Zapolska

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Panna Maliczewska · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/zapolska-panna-maliczewska/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis