Źródło i licencja tłumaczenia
Akt II
Scena I
MICHASIOWA
Wielmożny pan... całuję rączki... całuję rączki...
DAUM
No już dobrze, dobrze... nie ma panienki?
MICHASIOWA
Panienka na próbie.
DAUM
A z czego?
MICHASIOWA
Jakieś coś smutnego. Panienka tam będzie za Hiszpana...
DAUM
Stół trzeba przysunąć...
MICHASIOWA
Ta... noga odlatuje.
DAUM
Znowu? Ja płacić za wasze szkody nie będę.
MICHASIOWA
Ta wielmożny panie! To to z tandety, nic niewarte, samo próchno.
DAUM
Nieprawda.
MICHASIOWA
Ta na wypożyczenie nic porządnego nie dadzą...
DAUM
Cicho! Nakryć stół! do Michasiowej, która zapala lampę Ja sam! zdejmuje surdut i włazi na krzesło Po co to palić? Szkoda nafty!
MICHASIOWA
Panienka ze swoich pieniędzy na naftę daje!
DAUM
Proszę dać trzy nakrycia.
MICHASIOWA
Ta jakie?
DAUM
No... mamy trzy widelce... trzy noże...
MICHASIOWA
I nie rozchodźcie się.
DAUM
No, to na trzy osoby starczy...
MICHASIOWA
To ma być ktoś na kolacji?
DAUM
Proszę nie rezonować4, tylko nakrywać... Tu sardynki... tak... a tego nie ruszać... to kawior...
MICHASIOWA
No... no...
DAUM
Wina to za okno... za okno...
MICHASIOWA
Ta jakie wina? Jedna butelka i tyle awantur...
DAUM
No już dobrze, dobrze... idzie do pieca Co tu tak zimno?
MICHASIOWA
No, bo się raz na dzień w piecu pali, a tam mróz.
DAUM
Powinno być cieplej.
MICHASIOWA
A zdało by się. A u mnie w kuchni to trza lód rano z ganku ode drzwi odrębywać... Ale jak trzeba szparować5 na wszystkim, to inaczej być nie może.
DAUM
Nikt tu nie przychodzi?
MICHASIOWA
Ta Jezu! Ta wielmożny pan wiecznie się o to samo pyta. Ta kto miałby przychodzić? Ta panienka się już tak nudzi jak ten pies...
DAUM
Niech czyta.
MICHASIOWA
Ojej! a co będzie na starość robiła?
DAUM
Ja widzę, że Michasiowa jej w głowie przewraca!
MICHASIOWA
Też coś! Co mnie do niej. Ona se tak życie układa jak chce... po chwili No a co będzie na kolację?
DAUM
Musi tam przecie być coś z obiadu.
MICHASIOWA
Właśnie. Tak się dużo robi.
DAUM
Zresztą to nie kolacja, to tylko przekąska...
MICHASIOWA
Bo ja bym może jeszcze polędwicy dostała.
DAUM
Nie trzeba... nie trzeba... to tylko przekąska...
MICHASIOWA
Niech będzie.
DAUM
A to co?
MICHASIOWA
A to znów ze sądu.
DAUM
Co? Jeszcze? Nie zapłacę! Jak Boga kocham, nie zapłacę!
MICHASIOWA
Ta niech wielmożny pan nie płaci... Ojej!
DAUM
Na ileż to?
MICHASIOWA
Na osiemdziesiąt...
DAUM
Czego? Guldenów6?
MICHASIOWA
Ta nie! Ta koron! Joj!...
DAUM
Za co to?!
MICHASIOWA
Ta panienka musi się na scenę ubrać. Ta na jutro dwie suknie — niby za to.
MICHASIOWA
Herbaty zrobić?
DAUM
Tak, ale się zaparzy tę, co ja przyniosłem w papierku, a nie waszą...
Scena II
STEFKA
Platz da! jetzt kommt die Grette!7
DAUM
No, nareszcie!
STEFKA
Niby co — nareszcie? Próba trwała... przez alembik8... to oni z dramatu tak nazywają, zdawało się, że będziemy nocować. do Michasiowej, rzucając kapelusz No, bierz to szutro9! układnie A ja z nim mam na pieńku.
DAUM
Ze mną?
STEFKA
A z nim, z nim... dlaczego się nie zobaczył z dyrektorem? Ciągle mnie zwodzi.
DAUM
Co Stefka chce? Przecież ma rolę.
STEFKA
To nie jest rola, to jest skandal. A potem10 to nie przez niego, tylko przez wypadek, że Bóg tak dał, że Milowicz pedał se zwichnęła i mnie dali zastępstwo.
DAUM
Ale dali.
STEFKA
Ale ja prosiłam, żeby iść do dyrektora i prosić, żeby mnie dali na afisz, a oni zostawili Milowicz.
DAUM
Mnie się tam nie spieszy.
STEFKA
Ale mnie się spieszy. Ale on się boi skompromitować.
DAUM
A cóż? Mam się z czym chwalić? Zresztą ja jestem w porządku. Ja nic nie obiecywałem.
STEFKA
Ale ja sobie obiecywałam! do Michasiowej Co się śmiejesz?
MICHASIOWA
Panience się zdaje.
STEFKA
Widzę dobrze. Idź do kuchni... z udaną grozą i naostrz nóż...
MICHASIOWA
Chryste Panie! Na co?
STEFKA
Pozarzynam was! No dalej! hop! A on niech Bogu dziękuje, że ona ma taki anielski charakter, bo inna to by takie piekło zrobiła, że... no!
DAUM
To by mnie tyle widziała.
STEFKA
Ojoj! Wielkie nieszczęście! Michasiowa wychodzi, Daum pociąga Stefkę do siebie. Stefka delikatnie mu się wysuwa i aby coś powiedzieć, leci do stołu Cóż to za bufet pierwszej klasy?
DAUM
Jak Stefka przyrzeknie, iż będzie się przyzwoicie zachowywać, to może jeden z moich przyjaciół przyjdzie dziś na herbatę.
STEFKA
Jeżeli podobny do niego...
DAUM
O to nie chodzi. Ale — że ona zawsze się skarży, że się nudzi, więc jeżeli (powtarzam) potrafi zachować się przyzwoicie, języka nie pokazywać... Stefka język pokazuje na nosie nie grać... Stefka gra na nosie nie robić pajaca... słowem — mieć jakąś godność...
STEFKA
Wypchać się z godnością! Jak ten twój przyjaciel tu przychodzi, to on wie, co ja jestem i jaka moja sy-tu-a-cja!
DAUM
W każdej sytuacji można zachować się godnie i przyzwoicie. Niech patrzy na mnie, czy ja kiedy wyprawiam takie łamańce jak ona? Nie — a dlaczego? Bo wiem, co to jest godność.
STEFKA
On może tak długo gadać?
DAUM
Chodzi mi o to, ażeby ten mój przyjaciel wyniósł stąd wyobrażenie odpowiednie.
STEFKA
Jak to także nudna trąba, to niech zostanie, gdzie jest. Ja nie mam ochoty z nudów posiwieć. milutko A teraz — proszę stąd iść...
DAUM
Gdzie?
STEFKA
Na ulicę czy gdzie. Bo tu zaraz przyjdą moi goście.
DAUM
Co za goście?
STEFKA
Moi. Klaka. Jutrzejsza. No co? Jak on się nie zatroszczy, żeby mi wyrobić stanowisko, to ja się muszę troszczyć. Będę miała jutro po kuplecikach szmerek i brawko. Muszę to sobie urządzić — i udało mi się po wielu trudach i staraniach. Zaraz tu przyjdą moje klakiery i muszę ich czymś przyjąć... ogląda się smutno, że nie ma nic — nagle dostrzega stół — do kuchni Michasiowa! — dyguj11 tu tacę! Tak! z tego będą kanapki ef... ef...
DAUM
Bardzo proszę — to jest moja przyjacielska przekąska.
STEFKA
Gwiżdżę na to!... Michasiowa wnosi tacę. Stefka stawia to, co na stole Tak! Sardynki, szynka... prutek... masełko... ef... ef...
DAUM
Proszę nie ruszać, to kawior!...
STEFKA
Pycha! dawać kawior!... Musi być zatrzęsienie kanapek...
DAUM
Czekać! Ja sam!...
STEFKA
Poproś, niech zaczekają!
Scena III
DAUM
Mój surdut! mój surdut!...
FILO
My, do panny Maliczewskiej. Czy jest w domu?
MICHASIOWA
Jest. Prosi, żeby panowie zaczekali!
1 KOLEGA
No... żeby taki wielki szyk to nie bardzo.
FILO
No... co chcesz, przyzwoicie.
2 KOLEGA
A może to dopiero przedpokój.
FILO
Nie. Tam jest tylko kuchnia.
3 KOLEGA
Ja myślałem, że ona lepiej mieszka.
FILO
Ona się dobrze prowadzi.
1 KOLEGA
Ale...
FILO
Tak jest. Ja wiem! Nigdy z nikim nie chodzi. Nawet z aktorem... No a teraz, żeby nie pozapominać, jak się nazywamy. Ty do pierwszego kolegi Drwęski.
1 KOLEGA
Rwęski, mówiłem — a nie Drwęski.
FILO
Niech ci będzie Rwęski, ty...
2 KOLEGA
Norymberski.
FILO
To nie jest żadne nazwisko. Nie trzeba w niej budzić podejrzenia, że się poprzezywaliście... Niech będzie Janiszewski.
2 KOLEGA
Zgoda.
FILO
Ty! Jastrzębski.
3 KOLEGA
Może by jednego hrabiego?
FILO
Nie. Ona zaraz przewącha pismo nosem.
1 KOLEGA
Taka cwana?
FILO
Ho, ho!... Ty — Gwaranc, ty Młodziejewicz, ty...
1 KOLEGA
Coś z herbów.
FILO
Ty Pomian, ty...
1 KOLEGA
Coś ze zwierząt.
FILO
Ty Wołoski. Ślicznie!...
1 KOLEGA
A ty? Filo — jak się przezwiesz?
FILO
Ja? — Jaroszewski. Pamiętać! Nie zasypać się12. I... wiecie... to przyzwoita dziewczyna! I w drogę mi nie włazić tylko dopomagać — bo ja ją kocham! Cicho! Nie brząkać!... Idzie!
STEFKA
Panowie!
FILO
Pani pozwoli się powitać. Oto moi koledzy, ci, o których mówiłem. Wszyscy są na pani rozkazy. Oto — kolega Drwęski...
1 KOLEGA
Rwęski.
FILO
Norymberski, nie — kolega Pomian Gwaranz. do kolegów No... dalej, bo już pozapominałem!
STEFKA
Bardzo mi przyjemnie! Bardzo! Panowie tacy łaskawi, trudzili się aż tutaj.
FILO
Cały zaszczyt dla nas.
STEFKA
Panowie będą łaskawi, posiadają13!...
2 KOLEGA
Pani daruje...
FILO
Doprawdy... coś takiego...
STEFKA
Ależ to nic, to takie meble od siedmiu boleści. Ani na nich usiąść. To żydowskie. Nie ma tu między wami Żyda? No to dobrze, to się żaden nie obrazi. Siadajmy na ziemi! Tak się przynajmniej nic nie załamie. Co? Źle?
FILO
Ale cudownie!
STEFKA
Jak na wschodzie! A jakbyśmy się załamali, to prosto buch! do piwnicy. Ha, ha, ha!
FILO
Ja bym panią uratował.
KOLEDZY
I ja! I ja!
STEFKA
A to jak?
FILO
W powietrzu złapał.
STEFKA
Jak królewnę ze szklanej góry.
FILO
Królewicz z księżyca.
STEFKA
A to nasi dworzanie... A ten najmniejszy kawaler — to paź. Co! — Tylko złotej karety nie ma!
1 KOLEGA
My zbudujemy aeroplan.
STEFKA
Z pajęczyny — a pozbijacie gwoździami z diamentów i motor będzie złoty — a zamiast benzyny?...
FILO
Rosa z kwiatów.
STEFKA
Daleko byśmy zalecieli!
FILO
Słońce by rosę wypiło.
1 KOLEGA
A pani gwoździe diamentowe by na kolczyki wzięła.
STEFKA
E!... nie!... otrząsa się Ale poczekajcie... będziemy coś jedli! zrywa się, biegnie do drzwi od kuchni Dawajcie! wynosi tackę z kanapkami, za nią Michasiowa parę talerzyków Proszę! Proszę! częstuje, chłopcy biorą — do Fila Ta najlepsza... dla Pana... zaraz serwetki!
FILO
Co? Prawda?
1 KOLEGA
Ona mi się na scenie wydawała większa.
3 KOLEGA
I młodsza.
3 KOLEGA
Właśnie, że starsza.
FILO
Głupi jesteście. Ona jest cudna.
1 KOLEGA
No... Milowicz ładniejsza.
FILO
Także!
STEFKA
Proszę! A!... Jeszcze!... Michasiowo! Korkociąg... kieliszki...
MICHASIOWA
Są tylko dwa.
STEFKA
No to będzie dwa!... do chłopców No napijmy się coś dobrego!
FILO
Pani pozwoli!
MICHASIOWA
Pan mecenas chce swego surduta!
STEFKA
A czy ja wiem, gdzie leży? stawia na stole, głośno O tu — jeszcze dwie szklanki, a tu kubek od jaj — a tu głęboka popielniczka, a tu wazonik od kwiatów... Tak! Po cygańsku!...
FILO
Panowie! Pijmy za zdrowie pani domu i jej jutrzejszego powodzenia!
STEFKA
To już od was zależy! trąca się z nimi Michasiowo! Kanapki! Michasiowa podaje znów tackę Doprawdy, że panowie mogą mnie na nogi postawić.
1 KOLEGA
Już my to urządzimy. Sprawimy pani klakę pierwszej klasy.
STEFKA
Tylko, żeby znów nie za dużo.
FILO
My już mamy wprawę.
STEFKA
Tak — z amatorstwa.
FILO
Spodziewam się. Tylko my byle komu nie urządzamy owacji.
1 KOLEGA
Z pewnością.
STEFKA
Kanapki! przeze drzwi wysuwa się ręka Dauma w rękawie od koszuli z tacką kanapek Proszę panów jeszcze! i wina... trochę!... teraz ja za panów zdrowie! Niech żyje moja klaka! któryś brzdąknął na gitarze Wino! Muzyka!... Taniec!... Wesołość!... Boże! Jak mi dobrze! Jak mi czegoś dobrze!
FILO
Służę Pani!
1 KOLEGA
Teraz ja! porywa Stefkę
FILO
Pani jest cudna!...
STEFKA
I pan także!...
FILO
Takie ma pani cudne oczy!
STEFKA
Pan ma takie cudne usta!...
STEFKA
Z paziem — drobna kaszka!
MICHASIOWA
Proszę panienki!
STEFKA
Co?
MICHASIOWA
Ciocia panienkę prosi na chwilę.
FILO
Pani ma ciocię?
STEFKA
Ale... o... czego chce?
MICHASIOWA
Ciocia prosi, żeby było cicho.
STEFKA
E! Niech się wypcha — dalej! Drobna kaszka! Bierzcie Michasiową!
MICHASIOWA
Proszę panienki!
STEFKA
Cóż znowu?
MICHASIOWA
Ciocia jest bardzo chora — ma migrenę — i bardzo się gniewa.
STEFKA
Mówisz — że się gniewa?
MICHASIOWA
Bardzo!
STEFKA
A no! To przepraszam panów... ale...
FILO
Ale my doskonale to rozumiemy... przepraszamy panią bardzo... ja za moich kolegów... dziękujemy za takie miłe przyjęcie...
STEFKA
Mnie jest bardzo przykro, że...
1 KOLEGA
Ale proszę pani — myśmy i tak mieli już iść.
FILO
Tak, tak!
1 KOLEGA
A teraz! Na pożegnanie! Walca!...
STEFKA
Polecam się panom, jutro — po trzecim kuplecie... moi złoci...
1 KOLEGA
Proszę być spokojną — już pani nas posłyszy...
Scena IV
FILO
Pani smutna?
STEFKA
Tak mi jakoś...
FILO
Taka pani była przed chwilą wesoła.
STEFKA
No cóż? Chwila do chwili niepodobna.
FILO
Tym lepiej. Rozmaitość. Jak łąka kwietna. Aż się śmieje.
STEFKA
Tak... panu...
FILO
A pani?
STEFKA
Och! Mnie!...
FILO
Cóż pani brak? Pani młoda, śliczna — artystka — tylko się śmiać. Pani jeszcze nic nie przeszła — ja... to co innego.
STEFKA
Właśnie.
FILO
Na lata to ja młody. Ale co ja już przeszedłem! Właściwie ja jestem starcem.
STEFKA
E! To taka moda tak mówić.
FILO
Ja jestem ponad to... Niech pani nie będzie smutna.
STEFKA
Tak na rozkaz?
FILO
Tak — na prośbę.
STEFKA
A co panu na tym zależy?
FILO
Bo mnie zaraz tak smutno, jak pani pogasiła w oczach światełka. Takie pani miała cudne oczy, kiedy pani tańczyła walca.
STEFKA
Ba! Żeby to można całe życie tańczyć walca.
FILO
Można... w przenośni! Takie upojenie, taka radość to może trwać całe życie.
STEFKA
A potem taki smutek...
FILO
Co tam myśleć co potem? Dziś do nas należy! Niech żyje dziś! Jaka pani cudna!...
STEFKA
Ciągle pan to powtarza.
FILO
Bo inaczej nie mogę. A ja to już od Bóg wie kąd14 tak za panią... jeszcze jak pani mieszkała w tej suterenie...
STEFKA
A! To pan mi kwiatki przez Kuleszę dawał?
FILO
Ja!
STEFKA
Ja nie wiedziałam, bo on nigdy nie powiedział od kogo, tylko że od „kolegi”... ani się pan pod wierszami nie podpisał. Ja nawet nie wiem, jak się pan nazywa.
FILO
Ja się nazywam... wiosna!
STEFKA
Ale tak — naprawdę?
FILO
Januszkiewicz.
STEFKA
A na imię? Tak w domu jak na pana wołają. Mama panowa15?
FILO
Mamusia? Filo...
STEFKA
To jak w Balladynie...
MICHASIOWA
Proszę panienki?
STEFKA
Ach!... Czego?...
MICHASIOWA
Ciocia panienkę prosi, żeby zaraz przyszła.
FILO
To ja pójdę... żegnam panią...
STEFKA
Szkoda! Tak dobrze z panem porozmawiać. A Kulesza co robi — zdrów?
FILO
A — kuje!
STEFKA
I zadania odrabia za pana?
FILO
Pst!... To sekret.
STEFKA
E! Wróble o tym gwiżdżą!
FILO
Ale!
STEFKA
Na sumienie! Siawus!
FILO
Siawus!...
STEFKA
A to ładna historia... wyrzuca go za drzwi No, no! Dosyć, dosyć!
Scena V
DAUM
Gdzie mój surdut?
STEFKA
Oto surdut ekscelencji! Oto surdut!...
DAUM
Proszę oddać — muszę iść teraz kupować drugie przyjęcie, bo prawie nic się nie zostało.
STEFKA
Ale kanapki były ef... ef...
DAUM
Zaraz wracam! Proszę nie zakładać łańcucha.
STEFKA
Niech Bóg prowadzi! Będę tęsknić...
STEFKA
Kto tam?
MICHASIOWA
Ja!
STEFKA
Co? Ładny ten chłopak, co ostatni poszedł.
MICHASIOWA
Takie to się nie liczy.
STEFKA
A to dlaczego?
MICHASIOWA
Bo Stefka to albo jakiego grzyba — albo takie coś co ma mleko pod nosem wynajdzie.
STEFKA
No to się wyrówna.
MICHASIOWA
Właśnie.
STEFKA
E! Nie truj mnie! Znów się nadąsałaś? Nieznośna jesteś. Wyrzucę cię.
MICHASIOWA
Właśnie.
STEFKA
A cóż? Dlatego, że jesteś moja siostra, to mam cię zawsze przy sobie trzymać?
MICHASIOWA
Tak Pan Bóg przykazał. A zresztą proszę mi dać comiesięcznie, to se pójdę.
STEFKA
Właśnie...
MICHASIOWA
A tam co wlazło do kuchni?
MICHASIOWA
Stefka! Tam jest jakaś pani i chce z tobą gadać.
STEFKA
Pani? Ze mną? — Z teatru?
MICHASIOWA
Ale! Ubrana jak ktoś bardzo tego... i chce, żebyś była sama.
STEFKA
A no to poproś!
Scena VI
DAUMOWA
Czy zastałam pannę Maliczewską?
STEFKA
To ja.
DAUMOWA
Czy można z panią chwilę bezpiecznie porozmawiać, ale tak żeby nikt nie wszedł.
STEFKA
A no — dobrze. idzie, zakłada łańcuch ode drzwi wchodowych — do Michasiowej — cicho Idź przed bramę i jakby stary szedł, to mu powiedz, niech sobie pospaceruje gdzie i nie lezie jeszcze na górę! — głośno do Daumowej Proszę pani — już jesteśmy same. za Michasiową Ja zamknę za tobą drzwi kuchenne.
STEFKA
Jestem!
DAUMOWA
Pani jeszcze bardzo młoda.
STEFKA
Nie — to złudzenie optyczne.
DAUMOWA
I bardzo wesoła!
STEFKA
Dlaczego miałabym być smutna?
DAUMOWA
No... każdy ma przyczyny do smutku. Usiądźmy! Dobrze?
STEFKA
O tu, na szezlongu... to jeszcze najpewniej.
DAUMOWA
Panią pewnie dziwi, co ja tu robię. Otóż — powiem pani, że się panią bardzo interesuję.
STEFKA
A dlaczego?
DAUMOWA
Widzi pani — jest nas kilka kobiet, dam właściwie, myśmy zawiązały takie Stowarzyszenie.
STEFKA
Aha! Panie zbierają składki. Ale u mnie chuda fara18.
DAUMOWA
Ależ nie. My nic nie zbieramy. My się opiekujemy samotnymi kobietami, które z powodów dla nas obojętnych (jakby to powiedzieć...) wykoleiły się... no... i...
STEFKA
No... i do czego to paniom?
DAUMOWA
Tak nam każe obowiązek sumienia.
STEFKA
Ja bym wolała co innego robić.
DAUMOWA
O proszę pani — to wielkie szczęście, skoro się tak w kimś obudzi godność — poczucie przyzwoitości...
STEFKA
Taktu... moralności...
DAUMOWA
Taktu... właśnie, właśnie.
STEFKA
Ja to co dzień słyszę.
DAUMOWA
Skąd? Ja tu pierwszy raz.
STEFKA
Ale ja mam taką domową katarynkę... cienko przepraszam panią.
DAUMOWA
Tym lepiej, że jest u pani ktoś pojmujący godność człowieka. — Bo takie życie, jakie pani pędzi, to przecież nie może zadowolić człowieka. Ten przepych, który panią otacza, nie wystarcza. Musi pani czuć w głębi niepokój...
STEFKA
Pewnie — bo — mam długi.
DAUMOWA
To jest nic w porównaniu z tą zbrodnią, jaką pani spełnia na samej sobie.
STEFKA
Ja?
DAUMOWA
Pani stoi w tej chwili poza społeczeństwem.
STEFKA
Ja na to gwiżdżę.
DAUMOWA
Społeczeństwo potrzebne.
STEFKA
Do czego? Do chrzanu! Czy za mnie społeczeństwo długi popłaci?
DAUMOWA
Ale otoczy Panią szacunkiem.
STEFKA
E! To luks. — Jak się ma już wszystko, co potrza, to wtedy można se porcję szacunku fundnąć.
DAUMOWA
Właśnie. Wtedy może już być za późno.
STEFKA
No to się dziura w niebie nie zrobi.
DAUMOWA
Przecież... gdyby pani chciała... porzucić ten tryb życia i powrócić...
STEFKA
I powrócić? dzie? do sutereny. Oho! nie chyci. Źle mi tu, że no... ale tam... oho!...
DAUMOWA
Ja tam byłam — miała pani wszystko, dach, życie...
STEFKA
No — niechby Pani tak przyszło żyć i mieszkać — to ciekawa jestem, jak by pani długo wytrzymała.
DAUMOWA
Miała pani opiekę — tę samą kobiecinę.
STEFKA
Właśnie... to pani trafiła w samo sedno... proszę pani, czy to plusz czy sealskiny19?
DAUMOWA
Sealskiny.
STEFKA
Ale! To musi kosztować morowe20 pieniądze.
DAUMOWA
Nie takie drogie. Tysiąc pięćset... z uśmiechem Prezent męża — za syna.
STEFKA
Pani ma męża?
DAUMOWA
Mam.
STEFKA
Dobrego?
DAUMOWA
Bardzo — najzacniejszy człowiek.
STEFKA
I syna?
DAUMOWA
I synka.
STEFKA
Duży?
DAUMOWA
O! To już mężczyzna.
STEFKA
A ładny?
DAUMOWA
Bardzo.
STEFKA
A jak go pani w domu nazywa?
DAUMOWA
Filo.
STEFKA
Ja też mam jednego Fila. — Fila Januszkiewicza.
DAUMOWA
To nie mój syn. No... i widzi pani, gdyby pani była umiała21 się poprowadzić w życiu, miałaby pani tak jak ja dobrego męża, dzieci...
STEFKA
E! Mój mąż by mi takiego palta nie dał.
DAUMOWA
No kto wie. A zresztą czyż to palto stanowi szczęście?
STEFKA
Ale pani się takiego palta chciało?
DAUMOWA
Bardzo... ale...
STEFKA
Ale co? Ja taka sama kobieta jak pani, może nie? Czy z innej gliny?
DAUMOWA
Ale nie kosztem swej godności.
STEFKA
Proszę pani — przecież pani to futro dał także mężczyzna.
DAUMOWA
Mąż.
STEFKA
No bo pani miała posag, to pani miała za co kupić sobie męża, a ja biedusia nie miałam posagu, to mnie kupili.
DAUMOWA
Z panią trudno się dogadać.
STEFKA
A no!...
DAUMOWA
Odchodzę! Ale ja się jeszcze z panią zobaczę. Mam nadzieję że pani rozważy moje słowa...
STEFKA
Ja pani coś powiem. Trzeba było wcześniej zobaczyć się ze mną. Teraz już za późno.
DAUMOWA
Nigdy nie jest za późno.
STEFKA
Właśnie...
DAUMOWA
Zresztą ustawa naszego towarzystwa opiewa, że wkraczamy czynnie dopiero wtedy — gdy już dany osobnik wybitnie zeszedł z prawej drogi.
STEFKA
Musztarda po obiedzie.
DAUMOWA
Nie wdzieramy się w tajemnice. Nie zajmujemy się stroną plotkarską sprawy... Nie obchodzi nas kto — dość, że... rzecz nielegalna, gorsząca.
STEFKA
Proszę pani, żeby tak towarzystwo długi płaciło.
DAUMOWA
Nie należy robić długów. To ubliża godności człowieka.
STEFKA
Syty głodnemu nie wierzy. — Pani się nie perfumuje?
DAUMOWA
Nie. Mój mąż tego nie lubi. Zakazuje mi.
STEFKA
Mnie także zakazują się perfumować. Mówią, że to kokotki22 tylko się perfumują. Ale ja panią coś nauczę. Niech Pani zwilża rafrechisserem23 brzeg sukni perfumami, to za każdym krokiem będzie smuga zapachu.
DAUMOWA
To będzie kontrabanda!
STEFKA
Niech będzie.
DAUMOWA
Doprawdy! Szkoda mi pani!... Bardzo mi się pani podobała.
STEFKA
Pani mi się także podobała.
DAUMOWA
Ale pani, panno Maliczewska, to jest osóbka sans gêne24.
STEFKA
O! Proszę pani — mnie nikt nie zaimponuje.
DAUMOWA
Czy mogę wyjść bezpiecznie — tak żeby mnie nikt nie widział? —
STEFKA
Sądzę! Ale najlepiej niech pani idzie kuchnią.
DAUMOWA
A co? Byłabym się złapała.
STEFKA
To jest tędy! Żegnam panią. ironicznie Pani daruje, że ją nie będę rewizytować — ale — nawet nie wiem, jak się pani nazywa.
DAUMOWA
To do rzeczy nie należy. uprzejmie Ja jeszcze panią zobaczę, żegnam... proszę rozmyślać o tym, co mówiłam...
SCENA VII
BOGUCKI
Panna Maliczewska?
STEFKA
To ja!
BOGUCKI
Miał tu być...
STEFKA
Nasz wspólny przyjaciel. Ale poszedł trochę się przeluftować25. Niech się pan rozbierze i zaczeka.
BOGUCKI
Widzę, że pani uprzedzona o mej wizycie.
STEFKA
A trąbi mi o panu jak o Archaniele.
BOGUCKI
Pani daruje...
STEFKA
To pan daruje, że nie ma przedpokoju.
BOGUCKI
Jestem Bogucki.
STEFKA
Niech pan siada! O! Nie tu!... Nie tu!...
BOGUCKI
Czemu?
STEFKA
Bo to wszystko połamane. O, to się jeszcze trzyma... Bogucki siada na szezlongu — Stefka stoi koło stołu Ja pana skądciś27 znam.
BOGUCKI
Może ze sceny. Ja często bywam w teatrze.
STEFKA
W pierwszym rzędzie.
BOGUCKI
Naturalnie.
STEFKA
A, a! Czekaj pan... teraz już wiem! To pan z Milowiczówną...
BOGUCKI
Może ja!
STEFKA
Ach tak! Tak! Pan po nią przychodził i czekał od strony damskiej garderoby.
BOGUCKI
Dawne czasy!
STEFKA
Trzy lata temu... Ja byłam wtedy jeszcze szkrab w balecie...
BOGUCKI
Nie przypominam sobie.
STEFKA
Bo nie było co...
BOGUCKI
Pani pozwoli trochę kwiatów...
STEFKA
Dziękuję... postawię na widoku, aby go kłuły w oczy.
BOGUCKI
Czemu?
STEFKA
Bo on mi nigdy kwiatka nie przyniesie.
BOGUCKI
Co pani mówi!
STEFKA
O, o! Pan go nie zna!... Ale dzięki Bogu, że to pan ten przyjaciel.
BOGUCKI
Dlaczego?
STEFKA
Bo pan jest do Boga i do ludzi. Ja się bałam, że to będzie znów jaki godny karawaniarz — jak on...
BOGUCKI
To on taki nudny?
STEFKA
Panie! To mało nudny! To jest całe szczęście, że ja mam taki anielski charakter i mogę z nim wytrzymać.
BOGUCKI
A to... niech go pani porzuci.
STEFKA
Właśnie. E! Mówmy o czymś weselszym. bierze go pod rękę Ta Milowiczówna to pana porządnie oszukiwała.
BOGUCKI
Co pani mówi?
STEFKA
Jak Bozię kocham, raz pamiętam, deszcz padał... to było po operetce... Pan miał czekać od strony naszej garderoby, a ona wyszła męską stroną. A pan czekał, a deszcz lał. Myśmy patrzyły przez okna i zaśmiewały się! Taka była heca!...
BOGUCKI
To nieładnie ze strony Milowiczówny.
STEFKA
Dlaczego, jak pana miała wyżej uszów.
BOGUCKI
A ja byłem jej wierny.
STEFKA
Właśnie... pan na to wygląda...
BOGUCKI
Niech się pani przekona...
SCENA VIII
DAUM
A! Już jesteś? Przepraszam cię... musiałem wyjść.
BOGUCKI
Nic nie szkodzi. Myśmy się już poznali.
STEFKA
I pokochali!...
BOGUCKI
Och gdyby...
DAUM
Proszę się zająć kolacją... właściwie... to nie jest kolacja...
STEFKA
Ale... przyjacielska przekąska...
DAUM
Posłałem ci wczoraj jedną ekstabulację29.
BOGUCKI
Dziękuję, ale to trudno przeprowadzić.
DAUM
Dlaczego?
BOGUCKI
Ja proponuję, żeby raczej urządzić fikcyjną sprzedaż — o wiele będzie łatwiejsza.
STEFKA
Nie — nie gadajcie o interesach — mówcie co wesołego.
DAUM
Proszę bardzo przypomnieć sobie, co mówiłem. Niech pani będzie łaskawa sobie przypomni...
STEFKA
Panie dobrodzieju, nie pamiętam.
DAUM
To szkoda. A ja prosiłem...
BOGUCKI
O co chodzi?
STEFKA
Pan dobrodziej żądał, ażebym się godnie zachowywała. A to przecież nudne. Co? I pana to znudzi, bo pan to wesoły pasażer...
BOGUCKI
Ależ naturalnie!
BOGUCKI
Niech mi pani powie — dlaczego Milowiczówna miała mnie wyżej uszów? Czy co mówiła?
STEFKA
No bo Pan był zazdrosny i wyprawiał sceny.
BOGUCKI
To nieprawda. Ona się tylko tak chwaliła. Ja nie mam takiej brzydkiej wady.
STEFKA
To dobrze.
Szkaradna wada zazdrość.
DAUM
Czy ci kawior przyprawić z cytrynką?
BOGUCKI
Dobrze! do Stefki Ja zresztą wszystko wiedziałem.
STEFKA
I o Bucholtzu?
BOGUCKI
I o Winickim...
STEFKA
Co pan mówi?! Ale o jednym to pan nie wiedział, założę się...
BOGUCKI
A no załóżmy się.
DAUM
Bryndzę ci spreparować z korniszonami?
STEFKA
Ach! Nie przeszkadaj nam! No... załóżmy się! ...
BOGUCKI
O co?
STEFKA
Dyskrecja.
BOGUCKI
A jak będzie niedyskretna...
STEFKA
To trudno...
DAUM
Pani Maliczewska — może pani będzie łaskawa powie, gdzie pani podziała kieliszek?
STEFKA
A to piła30!... Zbił się!
DAUM
Ślicznie!... ale było dwa31...
STEFKA
Zaraz!
BOGUCKI
Ma śliczną linię... I bardzo sznitowna32.
DAUM
Taka sobie. Może papierosa?
BOGUCKI
Cóżeś taki skrzywiony? Ładna papierośnica.
DAUM
To prezent!
STEFKA
Jest jeszcze jeden.
STEFKA
No więc teraz panu powiem o kochanku Milowicz — ale o tym prawdziwym... To ładna.
BOGUCKI
To Dauma.
STEFKA
Nie widziałam u niego. kładzie na szezlongu Ktoś z teatru.
BOGUCKI
Pch...!
STEFKA
To nie — pch!... bo my tych swoich naprawdę kochamy.
BOGUCKI
Może wstąpić do operetki?
STEFKA
Nie, do dramatu; będzie pan brał ze mną razem lekcje. Ja się uczę do dramatu. Już umiem Desdemonę i Klarę, i teraz Julię...
BOGUCKI
Co pani mówi?
STEFKA
Jak Boga kocham. Jeszcze Judytę, to będę gotowa...
DAUM
Proszę państwa na przekąskę.
STEFKA
Pan myśli, że ja jestem za młoda?
BOGUCKI
Ale przeciwnie. Pani jest wściekle zgrabna. I oczy ma pani pierwszej klasy.
DAUM
Proszę na przekąskę.
STEFKA
Właśnie chodzi w dramacie o oczy. W balecie nogi, w operze gardło, w dramacie ślepia.
BOGUCKI
Pani ma i wyraz, i oprawę — tylko nie wiem, jaki kolor.
STEFKA
Czarne... o niech pan patrzy!
DAUM
Jak państwo będą mieli ochotę — to może raczą...
STEFKA
A pan jakie ma oczy?
BOGUCKI
Szafirowe.
STEFKA
Co pan gada?
BOGUCKI
Proszę zobaczyć!
STEFKA
Gniewa się.
BOGUCKI
Zdaje się.
STEFKA
Chodźmy jeść. Nie trzeba go drażnić.
BOGUCKI
Chodźmy!
STEFKA
Zwłaszcza, że doktor zakazał...
STEFKA
Idziemy na przyjacielską przekąskę.
DAUM
No... nareszcie!
DAUM
Koniaczku?
BOGUCKI
Chętnie. Ale jeść nic nie mogę, bo to wcześnie...
STEFKA
A ja to od macochy?...
DAUM
Proszę. Ale tylko jeden.
BOGUCKI
Dlaczego?
STEFKA
Pan żonaty?
BOGUCKI
Bóg strzegł.
STEFKA
A dzieciaty?
DAUM
Pani Maliczewska!...
STEFKA
No co?... A więc kiedy ani to, ani to — to nasze... kawalerskie!
BOGUCKI
Ty tu nie masz co robić. Ty nie jesteś kawalerem!
STEFKA
Tak, tak! Tylko my dwoje.
DAUM
Przecież... cokolwiek. Kawałeczek szynki. Musztardy, przyniosę... Coraz jesteś kwaśniejszy. Cóż to? Jesteś zazdrosny? Ja? O metresę34 zazdrosny? Za kogo mnie bierzesz. Tym lepiej. Nie będę się krępował... No... w każdym razie... A co! A widzisz!... Z czego się śmieją? Ona nie wie, ona chce się śmiać także... Niech pani siada. Jak pani nie ma, to zaraz ciemno w pokoju. Joj!... Pan będzie tu częściej przychodził? Co? Ależ naturalnie. Jeśli pani pozwoli! Daum chrząka Jeśli państwo pozwolą... może się kiedy gdzie razem wybierzemy... Ach Boże! Żeby trochę się rozerwać... O, co to, to nie. Moja sytuacja nie pozwala na takie wybryki. No — ja to rozumiem. Ale tak po ciemku, wieczorem — za miasto w zamkniętym powozie. E!... Jak na pogrzeb. Nawet to byłoby za ryzykowne. Widzi pan, jakie ja mam wesołe życie. To trudno. Inaczej być nie może. Niech mi pan naleje koniaku. Co to — to nie. Ale dlaczego? nalewa Za zdrowie przegranej dyskrecji! Dobrze piją Bardzo mi się pan podobał. Mnie się pani także bardzo podobała. A co? A co? I bez godności i podobałam się. Proszę pana — a pan zna dyrektora teatru? Znam! Ale na „ty”? Nie. E!... A jak to pani potrzeba, to ja z nim bruderschaft35 kiedy wypiję. Mój królu! Zrób to — to ja ci wtedy powiem, o co mi chodzi... Dobrze — zaraz dziś go wynajdę. Mój królu! Co to? Idziesz? Mam bardzo ważne rendez-vous36... Z damą? Pani Maliczewska! Pani Maliczewska! Ale niebawem przyjdę... Pani pozwoli. Mój panie! Niech pan przyjdzie! Prędko! Prędko!... A ty pozwolisz? — Proszę! Bez entuzjazmu! Ale to mniejsza do Dauma Zostajesz? Trochę. Do widzenia! Do widzenia! Pa!... Właśnie. Jak wyszła — to on mówił, że jest zgorszony. Kłamie jak pies. Bo — mówił, że ona ma linię... Ona podsłuchiwała!... No a teraz raz dwa... muszę się uczyć Julii... dawajcie balkon! Mam zadane na jutro... no!... Stół... taszczy stół na środek sceny wskakuje na stół — rzuca broszurę Daumowi — i woła Niech czyta Romea i sufleruje... dalej. Nie mam okularów. Jakkolwiek. No!... ona prosi... Nie zasłużyła... Coś błysnęło mi w oknie ach! to Julii lica itd. Teraz ja! — Czy stopa. No — to już powiedziałam... Ale ona powiedziała „czy też która stopa!” Nie piłować... no teraz on. Zaraz! Ale gdzie? gdzie? przeskoczył... Któż tam? Łańcuch? Łańcuch? Nie odkładać łańcucha!... Wiem, wiem! Czy tu mieszka panna Maliczewska? Tu — a czego? W imieniu prawa — zajęcie. Sekwestrator przyszedł... Po moim trupie! Panna Maliczewska? Stefania? Przychodzę w sprawie Rozenbuszowej Ryfki... towary modne... kwota... pięćdziesiąt trzy korony... Serwus Brzezina! Chodź pan!... ta pan stary znajomy!... Jak się pan miewa?... ale tu nic mojego nie ma... Znowu? Stale. O... a to... A to! I owszem!!! Bierz pan... bierz pan!... do Michasiowej, zanosząc się ze śmiechu porte cigarres starego!... Pan Bóg go skarał!...BOGUCKI
STEFKA
BOGUCKI
DAUM
BOGUCKI
DAUM
BOGUCKI
STEFKA
BOGUCKI
STEFKA
BOGUCKI
STEFKA
DAUM
BOGUCKI
STEFKA
DAUM
STEFKA
DAUM
STEFKA
DAUM
BOGUCKI
STEFKA
BUGUCKI
STEFKA
BOGUCKI
STEFKA
BOGUCKI
STEFKA
BOGUCKI
STEFKA
BOGUCKI
STEFKA
DAUM
BOGUCKI
STEFKA
DAUM
DAUM
BOGUCKI
STEFKA
BOGUCKI
DAUM
BOGUCKI
DAUM
BOGUCKI
STEFKA
SCENA IX
STEFKA
DAUM
STEFKA
DAUM
STEFKA
DAUM
STEFKA
DAUM
STEFKA
DAUM
STEFKA
DAUM
STEFKA
DAUM
DAUM
MICHASIOWA
SCENA X
SEKWESTRATOR
MICHASIOWA
SEKWESTRATOR
MICHASIOWA
STEFKA
SEKWESTRATOR
STEFKA
SEKWESTRATOR
STEFKA
SEKWESTRATOR
STEFKA
- żardinierka — półka na rośliny doniczkowe. [przypis edytorski] ↩
- ampla — zwisająca lampa z kloszem w postaci płytkiej misy. [przypis edytorski] ↩
- alkowa — wydzielona część pokoju, często bez okien, zwykle służąca do spania. [przypis edytorski] ↩
- rezonować — dowodzić czegoś z pewnością siebie; tu: mądrzyć się. [przypis edytorski] ↩
- szparować (z niem.) — oszczędzać. [przypis edytorski] ↩
- gulden — gulden austro-węgierski, także: floren, złoty reński; oficjalny środek płatniczy w Austro-Węgrzech do 1892 r., kiedy został zastąpiony przez koronę austro-węgierską (wymieniano te dwie waluty w stosunku 1:2, więc suma liczona w koronach jest dwa razy większa niż w guldenach). [przypis edytorski] ↩
- Platz da! jetzt kommt die Grette! (niem.) — Z drogi! teraz nadchodzi Grette! [przypis edytorski] ↩
- alembik — sprzęt laboratoryjny służący do destylacji. [przypis edytorski] ↩
- szutro (gw.)— kapelusz. [przypis edytorski] ↩
- a potem — tu: a poza tym. [przypis edytorski] ↩
- dygować — nosić, dźwigać. [przypis edytorski] ↩
- zasypać się — wsypać się, wygadać się, zdradzić się. [przypis edytorski] ↩
- posiadają — usiądą. [przypis edytorski] ↩
- od Bóg wie kąd — od nie wiadomo jak dawna. [przypis edytorski] ↩
- mama panowa (daw.) — inaczej: pana mama. [przypis edytorski] ↩
- nisza — wgłębienie w ścianie pomieszczenia. [przypis edytorski] ↩
- genre (fr.) — tu: typu, w gatunku. [przypis edytorski] ↩
- chuda fara (gw.) — ubogo w parafii; rodzaj staropolskiego powiedzenia. [przypis edytorski] ↩
- sealskin (ang.) — futro z foki. [przypis edytorski] ↩
- morowe (daw., gw.) — tu: porządne, duże. [przypis edytorski] ↩
- była umiała — daw. konstrukcja czasu zaprzeszłego; znaczenie: umiała wcześniej. [przypis edytorski] ↩
- kokotki (gw.) — prostytutki. [przypis edytorski] ↩
- rafrechisser (z fr. rafraichisseur) — odświeżacz. [przypis edytorski] ↩
- sans gêne (fr.) — bezwstydna, bezceremonialna. [przypis edytorski] ↩
- przeluftować (gw., z niem.) — przewietrzyć. [przypis edytorski] ↩
- correct (ang.) — prawidłowo. [przypis edytorski] ↩
- skądciś — skądś (konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci). [przypis edytorski] ↩
- wieszadło — wieszak. [przypis edytorski] ↩
- ekstabulacja — wpis w księdze hipotecznej anulujący wpis poprzedni i stwierdzający jego nieważność. [przypis edytorski] ↩
- piła — tu: o kimś nieustępliwym, uporczywie powracającym do jakiegoś tematu, drążącym usilnie jakąś kwestię. [przypis edytorski] ↩
- było dwa — dziś popr.: były dwa (kieliszki). [przypis edytorski] ↩
- sznitowny (z niem.) — mający sznyt, szykowny, wyrazisty, elegancki. [przypis edytorski] ↩
- porte cigarre (fr.) — cygarnica, papierośnica. [przypis edytorski] ↩
- metresa — kochanka i utrzymanka. [przypis edytorski] ↩
- bruderschaft (z niem.) — ceremonialny toast towarzyszący przejściu na „ty”. [przypis edytorski] ↩
- rendez-vous (fr.) — spotkanie; randka. [przypis edytorski] ↩
- dzisz (gw.) — widzisz. [przypis edytorski] ↩
- zrobić konkietę — wywierać wrażenie w kontekście miłosno-romantycznym. [przypis edytorski] ↩
- porte cigarre (fr.) — cygarnica, papierośnica. [przypis edytorski] ↩
- opamiętowuje — dziś popr.: opamiętuje. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja
Domena publiczna · Gabriela Zapolska
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Panna Maliczewska · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/zapolska-panna-maliczewska/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.