X

Sylwester

W wigilijny poranek, o wpół do ósmej, wydarzyło się coś niesłychanego. Złożyłyśmy już sobie wzajemnie świąteczne życzenia i leżałyśmy jeszcze w łóżkach, na wpół drzemiąc, jak to zazwyczaj bywa, zanim się wstanie. We wszystkich pojemnikach i wazonach, jakie udało nam się zebrać, stały gałązki świerku, brusznicy i sosny, na stołach leżały czyste obrusy, a na parapetach porozstawiane były wypolerowane mosiężne świeczniki i hiacynty Baby, które wypuściły już pąki.

Właśnie Eva powiedziała do mnie: „Możemy sobie jeszcze chwilkę poleżeć, nie zrobią nam awantury, jeśli spóźnimy się kwadrans do biura, trzeba przecież poczuć, że są święta”, gdy wychwyciłam brzęk filiżanek z kawą na korytarzu, po czym w progu ukazała się matka notariusza z dobrotliwym uśmiechem na twarzy.

— Ach, pani Bergren, jest pani przecudowna — podziękowałyśmy chórem, a ona postawiła tacę na stole.

— Wesołych Świąt pannom życzę, częstujcie się.

Był to wcale miły początek, chociaż Baby — widziałam to po niej — z przykrością jadła szafranowe drożdżówki matki notariusza i minę miała pochmurną. Wyglądało to dość zabawnie, w dodatku Emmy spróbowała na boku nieco ją pocieszyć na swój oryginalny sposób:

— No już dobrze, nie smuć się, popatrz na mnie, mnie to nawet nikt ani razu nie zdradził!

Miałyśmy skończyć pracę o pierwszej, a wcześniej umówiłam się z Puttem, że po mnie przyjdzie, bo chciał coś kupić w mieście.

Gdy dotarłam do biura, byłam przekonana, że sprzątaczka i panowie prawnicy od razu poznają po mnie, co się poprzedniego dnia zdarzyło, i drżałam na myśl o spotkaniu z mecenasem. Ten jednak zdawał się taki serdeczny i swobodny, że uznałam, iż zapomniał o całej sprawie.

Tymczasem on — jak wkrótce zauważyłam — bynajmniej nie zapomniał. Całe przedpołudnie toczyliśmy cichą i rozpaczliwą walkę; on chciał posuwać się naprzód, ja chciałam go zatrzymać, a świąteczny spokój został zmącony. Jeśli mecenas się nie poprawi, nie będę mogła nosić pierścionków na prawej dłoni. To okropnie boli, gdy tak ją ściska z całej siły.

Równo z wybiciem pierwszej prawnicy wyszli z biura, lecz najpierw zajrzeli do mojego pokoju, w którym akurat znajdował się mecenas, i złożyli życzenia, uśmiechając się znacząco — miałam ochotę ich spoliczkować. Byłam umówiona z Puttem, ale ten spóźniał się, nicpoń jeden, więc pomyślałam, że zaczekam na niego na ulicy i w ten sposób pozbędę się też mecenasa. Zdałam sobie jednak sprawę, że nic z tego.

Krążył wokół mnie, wymyślając coraz to nowe pytania, byle mnie zatrzymać: co będę robiła w święta, czy mam dla niego prezent, czy dam się zaprosić na spacer i wreszcie, czy jestem na tyle niemądra, by się gniewać za wczorajszy wieczór.

Ledwie już panowałam nad nerwami, gdy wreszcie przyszedł Putte. Ściągnęłam mu czapkę.

— No, mój mały, przywitaj się z panem mecenasem! — powiedziałam, ciesząc się w duchu.

Było to warte każdych pieniędzy.

— O, do licha! — wykrzyknął mecenas.

— Co ma pan na myśli? — zapytałam.

— To dla niego ta marynarka?

— Ależ panie mecenasie — odparłam z lekkim wyrzutem — naprawdę nie potrafi pan dochować tajemnicy w sprawie prezentu?

— Potrafię, ale to przecież duży chłop.

— Rzeczywiście, dwanaście lat młodszy ode mnie, tyle że wyrośnięty. Po ojcu.

I poszliśmy. Nie mam pojęcia, co mecenas sobie pomyślał. Dowiem się w swoim czasie.

Putte chciał koniecznie iść na Västerlåggatan. Ja wręcz przeciwnie, lecz on bez oglądania się na mnie ruszył przed siebie, pogwizdując, a za każdym razem gdy mijaliśmy jakąś starszą damę, zaczynał niespodzianie kichać, więc go napomniałam:

— Dziecko, jeszcze zatrzyma cię policja!

Wtedy zmienił taktykę i co rusz powtarzał głośno:

— Pegg, nie uważasz, że ta pani powinna bardziej odsłonić kopytka?

W końcu, pod parlamentem1, musiałam wziąć go za ucho.

— Więc to tak — pożalił się. — Chłopak oszczędzał przez cały tydzień, rozdawał prospekty kina London, żeby uciułać na luks prezent dla siostry, a w Wigilię dostanie od niej baty. Tego to ja się nie spodziewałem.

Kubek w kubek jak ten łobuziak Kalle Anderssonowej2, ale nic w tym dziwnego, skoro Putte przez cały semestr chował tę książkę w Biblii podczas modlitwy porannej w szkole3.

Wprawdzie nieśmiało, ale przeprosiłam go, rzecz jasna, a wtedy Putte, rozradowany, ruszył w stronę północnej fasady zwróconej ku wodzie.

— Putte, przecież tędy dłuższa droga — zawołałam, ale on puścił się pędem, a gdy go dogoniłam, dłubał w szparze między blokami cokołu budynku.

— To moja skarbonka, wiesz — oznajmił — ale odwróć się i nie patrz, nie musisz wiedzieć, ile tu mam.

— Dziecko kochane, dlaczego tak robisz?

— Bo zaraz bym wydał, ma się rozumieć; chłopaki to potrafią niemało przepuścić w Wiedeńskiej4 na pokruszone resztki ciastek5. Nie uwierzysz, ale ja oszczędzałem.

Cały aż pojaśniał z dumy, że dla mnie wyrzekł się słodkości.

Potem oglądał każdą witrynę, żeby wybrać coś szykownego dla swojej Pegg. W końcu zdecydowanie wkroczył do niewielkiego sklepu z galanterią, a ja zastanawiałam się wzruszona, któraż to z wystawowych okropności przykuła jego uwagę. Dopiero kiedy wyszedł rozpromieniony z paczuszką w kieszeni marynarki, zdołałam go zapakować do tramwaju przy Slussen6, żeby pojechać do domu.

W drodze, ni stąd ni zowąd, Putte zapytał na cały głos:

— Pegg, dlaczego pan mecenas powiedział: „O, do licha!”, jak mnie zobaczył?

Na chwilę cały tramwaj wstrzymał oddech, a mnie zapłonęły policzki.

— Nie wydaje mi się, by tak powiedział — odparłam szybko. — Putte, a zrobisz coś dla mnie, jak wrócimy do domu? — dodałam zaraz, żeby zbagatelizować tamtą sprawę. — Przypomniałam sobie, że dziś moja kolej, by kupić spirytus, ale nie wzięłam butelki. Pobiegniesz? Ja nie mam już siły.

— A nie pomyślała pani, że to nie przystoi tak dziecko od małego do szynku posyłać? — odezwał się starszy mężczyzna siedzący tuż obok, a przez tramwaj przebiegł szmer.

— A powiem panu, że nie pomyślałam — odparłam zgodnie z prawdą, na co do rozmowy włączyła się trzecia osoba, służąc wyjaśnieniem, że nieletnim nie wolno kupować alkoholu.

Gdy po chwili zrobiła się z tego familijna konwersacja o wszystkim i o niczym, postanowiłam, że wysiądziemy, chociaż zostało nam kilka przystanków.

Putte był przeszczęśliwy — sądził, że poślę go do lokalu z prawdziwym wyszynkiem. Mocno się zdziwił, gdy wyjaśniłam, iż chodzi o denaturat do grzania wody na herbatę i do lokówek do włosów.

Strasznie ubawiłyśmy się wszystkie z powodu tej historii, a dziewczęta jeszcze bardziej, gdy powiedziałam im o mecenasie i moim zejściu na złą drogę. Do końca wieczoru nie nazywałyśmy Puttego inaczej jak tylko „błąd młodości”.

O siódmej pojawili się nasi goście: dowcipna koleżanka z FB — tak samotna na tym świecie, że tylko nasz dom był dla niej otwarty — oraz Gerda, z nikłym rezultatem poszukująca odpowiedniego kochanka.

Świętował cały budynek, z naszych okien doliczyłyśmy się sześciu choinek. Na siódmej, czyli naszej, świeczki zapalił Putte. Dziewczęta przyjęły go wzruszająco — tego dnia to on był najważniejszy i dostał prezenty od nas wszystkich. Sama niemal zacałowałam go na śmierć w podzięce za przeokropną broszkę za siedemdziesiąt pięć öre z Västerlånggatan7. Zachowam ją dla jego dzieci, po których na starość spodziewam się wielu radości. Obdarowałyśmy się drobiazgami, przy czym Emmy dostała dziesięć różnych mydełek, bo to jej jedyna wielka pasja.

Nastrój był dobry, a gdy robiło się zbyt spokojnie, chwytałyśmy za akordeon. Kolacja zapewniła nam zajęcie na kilka godzin, goniłam wszystkich do pracy zarówno przed nią, w jej trakcie, jak i po niej, i każdy po kolei musiał pilnować puddingu z ryżu8, i mieszać. Baby zaproponowała, by go podać po trzech kwadransach gotowania, notariusz miał więc szczęście, że zdążył wycofać się na czas. Ja zaś muszę się przyznać, że gdy przyszła moja kolej i zostałam sama w kuchni, uroniłam kilka łez z nagłej i dojmującej tęsknoty za mamą i naszym domem, których już nigdy nie zobaczę. Nikt nie powiedział słowa, sądzę jednak, że każdemu z nas oczy zaszły łzami nad tym pamiętnym puddingiem. Tymczasem notariusz krążył między korytarzem i przedsionkiem niczym kot. Dla przyzwoitości musiałam go przeganiać dwa razy.

Po jedzeniu pozmywałyśmy i posprzątałyśmy z ochoczą pomocą naszych gości, po czym przygotowałyśmy posłanie dla Puttego za parawanikiem i z niemałym trudem położyłyśmy go spać. Wyglądał tak słodko i uroczo, że wszystkie chciały go wycałować, ale je przestrzegłam. W końcu i my położyłyśmy się całą gromadą, niczym pasterki, na ziemi; Baby i ja na poduchach sprzed kominka, owczej skórze i płaszczach wieczorowych, a zaproszone koleżanki, nie bez ceregieli, umościły się na naszych łóżkach. Nie miałyśmy serca kazać im wracać w taką noc do ich ponurych, samotnych pokoi. Nie było w tym naszym świętowaniu wiele religijnej obrzędowości, było za to niemało wzruszającej przyjaźni i troszkę bezinteresownego poświęcenia, a i hartu ducha nie zabrakło, bo wszyscy się cieszyli, choć byli stanu wolnego.