XVI

Na Sellanrå poważniejsze zmiany. Nie tak dawne lata, jak panowała tu pustka i dzicz zupełna, a dziś — nic z tego. Powstały więc najróżniejsze budynki, tartak i młyn, a na miejscu ugorów — uprawne pola i łąki. Ale na tym jeszcze nie koniec. Najosobliwsza zmiana dokonała się w Inger, stała się znów całkiem inna i nad wyraz dzielna.

Zajście podczas minionego lata nie zdołało zapewne tak od razu pokonać jej lekkomyślności. W początkach zwłaszcza trudności były wielkie: kilka razy przyłapywała się na tym, że już, już chciała rozwodzić się na temat zakładu i katedry w Trondheim. Ach, takie nic nieznaczące, niewinne drobiazgi. Z palca zdjęła pierścionek, a swawolnie przykrótką spódnicę nieco przydłużyła. Była często zadumana, gwar na osiedlu przycichł, odwiedziny ustały, dziewczyny i kobiety ze wsi zachodziły tu coraz rzadziej, ponieważ Inger nie wdawała się już w pogawędki. Na wsi nie można ustawicznie śmiać się tylko i dowcipkować — radość to nie zabawa.

Na wsi każda pora roku przynosi swoje cuda, lecz wieczyste i niezmienne pozostają tajemnicze, niedocieczone rozhowory1 nieba i ziemi, ciemnia boru, łaskawość drzew... Wszystko dokoła brzemienne jest życiem, myśl wszelka zrodzić się tam może. Na północ od Sellanrå znajdował się mały stawek, kałuża rozmiarów jakby akwarium. Uwijały się tam czeredy drobniutkiej ryby, zawsze malutkiej, nikłej, nigdy niewyrastającej, żyły i ginęły, i do niczego nie były przydatne, miły Boże, zgoła do niczego! Pewnego wieczora Inger tam przystanęła i nasłuchiwała dzwonków bydła. Nie słyszała dzwonków, cisza panowała dokoła, aż nagle usłyszała dobywający się z kałuży śpiew. Cichy był i zaledwie dosłyszalny jakby tchnienie przedśmiertne. Był to śpiew malutkich rybek.

Sellanrå położone było tak korzystnie, że mieszkańcy jego każdej jesieni i wiosny widzieli przelatujące ponad pustkowiem sznury dzikich gęsi i słyszeli ich zmieszany gęgot, który brzmiał przeciągle, niby nawoływanie tęskliwe i miłosne wabienie. I wtedy zdawało się, że na czas ciągu świat się zatrzymał. Wtedy obezwładniało ludzi jakieś uczucie słabości. Potem zabierali się na nowo do pracy, ale wprzódy westchnęli głęboko. Musnęło ich tchnienie z tamtego świata...

Dokoła nich działy się ustawicznie wielkie dziwy. Zimą migotały gwiazdy i jaśniała zorza północna — firmament rozpłomieniony, pożar na wysokościach u Boga. Kiedy niekiedy, nieczęsto, nawiedzał ich grzmot, głównie jesienią. I wtedy ludzie i zwierzęta stawali się dziwnie poważni i uroczyści. Bydło pasące się na łące stłaczało się trwożnie i nasłuchiwało wyczekująco. Czego? Czyżby końca świata? A czego oczekiwali mieszkańcy pustkowia, gdy podczas przeciągłego grzmotu i głuchego trzasku piorunów przerywali pracę i stali ze spuszczoną głową?

Wiosna — tak, wiosna ze swą nagłością, swawolą i zachwytem; ale jesień?! O, jesień nastrajała ludzi całkiem inaczej. Wtedy ćma2 nocna napawała ich częstym lękiem i wtedy też uciekali się do modlitw wieczornych, stawali się jasnowidzami i słyszeli tajemnicze głosy prorocze.

Zdarzało się, że któregoś dnia jesiennego wychodzili z chaty — mężczyźni, żeby na przykład przynieść drzewa, kobiety zaś, żeby spędzić bydło goniące teraz jakby ogłupiałe za grzybami. Lecz wtedy wracali zawsze z sercem przepełnionym najróżniejszymi widziadłami. Czy nieoględnie przydepnęli może odwłok mrówki, uniemożliwiając jej ruch i dalsze życie? Albo też przybliżyli się zbytnio do jakiegoś gniazda śnieguły i samica wyleciała naprzeciw nich z groźnym sykiem? A nieraz i wielki wołak3 nie był bez znaczenia. Wszakże grzyb ten nie kwitnie i z miejsca się nie rusza, a przecież jest w nim coś ze wstrząsającej niezwykłości, jest to potwór podobny do płuca, które nagie i bez osłaniającej je powłoki żyje swym własnym życiem.

Na koniec opadła Inger melancholia, przytłaczało ją pustkowie, stała się pobożna. Czy mogło było być inaczej? Taki już los każdego na pustkowiu, gdzie nie tylko miejsce dla dążności ziemskich i dla świeckości, ale gdzie wszystko usposabia do pobożności i bogobojności, a przede wszystkim do zabobonu. Inger uświadamiała sobie, że więcej niż ktokolwiek musi być przygotowana na karę niebios, która z pewnością jej nie ominie. Wiedziała, że Bóg chodzi wieczorami po całym pustkowiu i że posiada wszystkowidzący wzrok. On na pewno ją odnajdzie. Zresztą cóż innego pozostało jej do roboty? O, wszakże nie potrzebowała się pysznić złotym pierścionkiem i mogła była pisywać do Elizeusza, żeby się nawrócił. Poza tym jednak powinna była pracować i nie oszczędzać się. Tak, i jeszcze jedno — mogła była przywdziać na siebie szaty pokutne, a tylko w niedzielę zdobić szyję jedwabną wstążeczką niebieską dla uczczenia dnia świątecznego i odróżnienia go od dni powszednich. Był to wyraz pewnego rodzaju filozofii dobrowolnego poniżenia się, stoicyzmu4. Owa niebieska wstążeczka była znoszona, odpruta od za małej już czapeczki Poldynki, tu i ówdzie wyblakła i dosyć wybrudzona — oto jedyny obecnie strój odświętny Inger. Ano, przebierała miarę we wszystkim, udawała i w chacie biedę, wszędzie fałszywą biedę wystawiała na pokaz — czy zasługa jej byłaby znaczniejsza, gdyby zmuszona była żyć w takiej biedzie? Zostawcie ją w spokoju, on jej się należy!

Wspaniała była w swej przesadzie, robiła więcej niż należało. Wszakże na folwarku pracowali dwaj mężczyźni, ale Inger czatowała po prostu na chwilę, kiedy się oddalali, żeby pod ich nieobecność piłować pieńki. Na co tyle udręki? Była przecież czymś tak niewielkim, czymś tak całkiem przeciętnym o pospolitych zdolnościach. Kogo w kraju wzruszyłaby jej śmierć, kogo zajmować by mogło jej życie, z wyjątkiem oczywiście pustkowia? Tu była prawie wielką, a w każdym razie najznaczniejszą personą i stąd wmawiała w siebie, że godna jest niewątpliwie wszelkich tych dobrowolnie na siebie nakładanych kar.

Pewnego razu rzekł do niej mąż:

— Rozmawiałem o tobie z Sywertem i powiedzieliśmy sobie, że drewna naszego piłować nie powinnaś i że masz się oszczędzać.

— Robię to dla spokoju mego sumienia — odparła Inger.

Dla spokoju sumienia? Dało to nowego bodźca do rozmyślań Izakowych; był to już teraz człek leciwy, powolny w myśleniu, ale ważki, gdy w końcu wypowiadał swój pogląd. Sumienie tedy musiało być naprawdę czymś bardzo silnym, skoro potrafiło zmienić Inger tak dokumentnie. Ostatecznie, jakkolwiek by było, nawrócenie jej oddziałało i na niego, zapatrzył się w nią, stał się człowiekiem marzycielskim i łagodnym...

Zima szalała okrutnie sroga, rozpaczliwie mroźna; Izak szukał samotności, ukrywał się. Aby lasu swego oszczędzić, dokupił na pograniczu Szwecji kilka szlaków lasu rządowego z piękną drągowiną. Przy czym postanowił sobie, że drzewa będzie ścinał sam jeden, bez nijakiej pomocy: w tym celu nakazał Sywertowi, żeby w domu pozostał i pilnował matki, żeby się nie przepracowała.

Krótkie były dni zimowe, przeto Izak wychodził do lasu o ćmie i wracał o ćmie. Księżyc i gwiazdy nie zawsze świeciły, śnieg nieraz zasypał w ciągu dnia ślady stóp i wtedy z trudem tylko udawało mu się orientować co do kierunku. Pewnego zaś wieczoru spotkała go dziwna przygoda.

Uszedł już większą część drogi, gdy w poświacie księżycowej ujrzał rozłożone poniżej naprzeciw na hali swoje Sellanrå, zabudowane ładnie i dostatnio, ale małe niby ferma podziemna tonąca w zaspach śniegu. Teraz jednak zdobył nowy budulec, ho, ho, zarówno Inger, jak i dzieci zdziwią się, na co mu tyle drzewa, jaką znów planuje budowlę niezwykłą. Usiadł w śniegu, aby nieco wypocząć; nie chciał, żeby w domu zauważono jego zmęczenie.

Cisza zupełna dokoła. Dzięki Najwyższemu za tę ciszę i za ten spokój wewnętrzny, jaki Izak zawdzięczał niewątpliwie niebu! Izak jest atoli osadnikiem, dlatego wzrok jego błądzi po osiedlu, gdzie jeszcze więcej musi przewrócić ugoru. W wyobraźni swej łamie i usuwa kamienie-olbrzymy oraz przeprowadza dalsze odwadnianie. Pamięta, że na gruncie jego rozpościera się jeszcze spory szmat bardzo głębokiego bagniska. Bagnisko to obfituje z pewnością w kruszec, dowodzi tego powłoka metaliczna na kałużach. Tak, bagnisko to osuszy teraz na pewno. Oczyma wyobraźni dzieli już nowy ten grunt na czworokąty, ho, ho, co do tych czworokątów ma on swoje plany i zamiary — użyźnić pragnie, żeby się wszystkie jak najpiękniej zazieleniły. O, pole wykarczowane i uprawione to wielkie dobro, które działało na niego jak porządek i prawo, a nadto jako rozkosz!...

Wstał — i... Hm! Co się z nim dzieje? Ot, wypoczął krzynkę5 i tyle... Ale coś przecież stoi przed nim, jakaś istota, duch jakiś, szary jedwab — ech, głupstwo, przywidzenie. Uczuł się dziwnie nieswojo, uczynił krok naprzód, krok mały i niepewny w kierunku, gdzie majaczyły jakieś oczy, dwoje wielkich lśniących oczu, a jednocześnie osiny pobliskie poczęły szeleścić i szeptać6. Wiadomo, jak nieznośny, niesamowity wręcz szelest wydają listki osiny, ale czegoś podobnego jak w tej chwili nigdy jeszcze nie słyszał, dreszcz zimny przebiegł mu po grzbiecie. Ręką sięgnął naprzód przed siebie, lecz był to ruch może najbezradniejszy, jaki kiedykolwiek ręka ta wykonała.

Cóż to jednak tam stało i czy miało to jakąś postać lub nie miało? W całym swym życiu nie wątpił ani na chwilę, że istnieje jakaś moc wyższa, i raz nawet ujrzał ją na własne oczy. Ale to, co zobaczył teraz, nie było podobne do Boga. Czyżby tak miał wyglądać Duch Święty? Ale czemu w takim razie stał on teraz tu na tym miejscu — w szczerym polu dwoje oczu i nic poza tym? A może to coś zjawiło się tu po jego duszę? — tedy niech się stanie, co się stać musi — dostąpi łaski zbawienia i królestwa niebieskiego...

Izak oczekiwał w naprężeniu tego, co się stanie, a zimny dreszcz wstrząsał nim bezustannie, od postaci tej szedł przecież mróz okropny. Był to chyba sam szatan!... Wykluczone nie jest, że to diabeł, ale czego on tu może chcieć? Na czymże mógł był przyłapać Izaka? Czyżby miała go gniewać myśl o uprawie bagniska? Nie, to niemożliwe! Innego grzechu sobie nie uświadamiał; znajdował się w drodze powrotnej z lasu, on, robotnik zmęczony i głodny wlókł się powoli ku Sellanrå, ożywiony najlepszymi zamiarami.

I znowu wykonał krok naprzód, krok niewielki i natychmiast znowu się cofnął. Zjawa bowiem stała w miejscu nieporuszona. Izak czuł się coraz bardziej nieswojo. Jeżeli to naprawdę jest diabeł, niechże sobie będzie, on tak czy owak nie jest wszechmocny. Luter7 przecież byłby go niegdyś o mały włos zabił, a wielu było takich, co przepędzili go znakiem krzyża, wymawiając jednocześnie imię Chrystusa. Nie jakoby z pustoty8 chciał zmierzyć się z niebezpieczeństwem, ale poniechawszy myśli o śmierci i raju wiecznym, wyprężył się, posunął się ostro ku zjawie o dwa kroki, przeżegnał się i zawołał:

— W imię Jezusa!

Hm?... Usłyszawszy swój głos, zdało mu się, że nagle się się ocknął i znowu ujrzał przed sobą rozłożone na hali Sellanrå. Osiny przestały szeleścić, a dwoje oczu rozpłynęło się w powietrzu...

Nie zwlekając ruszył naprzód. Nie wyzywał już niebezpieczeństwa na rękę. Znalazłszy się jednak u drzwi swej chaty, odchrząknął mocno i z ulgą, wyprostował się i wszedł do izby z głową podniesioną jako mąż, ba, jako bohater.

Inger zdziwiła się i spytała, czemu on tak okropnie blady.

Wobec tego nie przeczył, że spotkał diabła.

— Gdzie? — spytała.

— W tamtej stronie. Naprzeciw nas.

Inger nie okazała najmniejszej zazdrości. Tak, niekoniecznie go za to chwaliła, ale w wyrazie jej twarzy nie było nic takiego, co by przypominało jakie obelżywe słowo. Ach, przeciwnie, humor Inger w ostatnich dniach nieco się rozjaśnił, stała się pogodniejsza. I teraz oto zapytała:

— Czy to naprawdę sam diabeł?

Izak potwierdził kiwnięciem głowy.

— A jak uwolniłeś się od niego?

— Uderzyłem na niego z imieniem Jezusa.

Inger oniemiała, słaniała się w lewo i prawo i dużo upłynęło czasu, zanim nieco się opamiętała i przygotowała wieczerzę.

— Teraz już w żadnym razie nie puszczę cię samego do lasu — rzekła.

Okazała mu dużo troskliwości, więc czuł się dobrze. Udawał, że nie boi się diabłów i że nie zależy mu wcale na czyimkolwiek towarzystwie podczas wycieczek do lasu, udawał, żeby przestrach Inger cokolwiek zmitygować. Wszakże był mężem i głową rodziny, opiekunem ich wszystkich.

Inger przecież odgadła jego myśli i rzekła:

— Tak, tak, ja wiem, że chcesz mnie tylko uspokoić, ale teraz nie puszczę cię już bez Sywerta.

Izak milczał, a tylko uśmiechnął się lekceważąco.

— Mógłbyś zachorować w lesie i zmarnieć; boję się, że z twoim zdrowiem w ostatnim czasie coś niezupełnie w porządku.

Izak ponownie lekceważąco się uśmiechnął. On chory? Sterany i zmęczony — to owszem, ale chory? — Inger nie powinna go ośmieszać, on jest i pozostanie zdrów, je, śpi, pracuje i posiada po prostu niezniszczalne zdrowie. Pewnego razu drzewo podcięte runęło na niego i oderwało mu ucho, wtedy to ucho podniósł, przyłożył tam, gdzie należy, nasadził czapkę, której nie zdejmował ani na chwilę, i ucho przyrosło, jak się patrzy. Na wewnętrzne dolegliwości miał środek wypróbowany: lukrecję rozgotowaną w mleku — na poty. Gdy przypadkiem siekierą rąbnął się w rękę, wtedy ranę wodą przepłukał, nasolił i rana zabliźniała się w kilku dniach. Zaiste na Sellanrå lekarz był dotychczas całkiem zbyteczny.

Nie, Izak nie był chory. Przygoda z diabłem nie pozostawiła na tym najzdrowszym z ludzi najmniejszego śladu. Przeciwnie, zdaje się, jakby niebezpieczna ta awantura dodała mu nowych sił. W miarę przybliżania się wiosny głowa rodziny czuła się coraz więcej bohaterem:

— Ho, ho, znam ja się na tym! Jeno się nie dać, od biedy i umiem opętywać!...

Dni stawały się dłuższe i jaśniejsze. Wielkanoc minęła, zwieziono ścięte drzewa, wszystko promieniało, ludziska odetchnęli po szczęśliwie przebytej zimie.

Usposobienie Inger coraz więcej się poprawiało, była po prostu w doskonałym humorze. Skąd to? — Ho, ho, miało to swoje sprawiedliwe powody, toż znowu przytyła, znowu będzie miała dziecko. W życiu jej wyrównywało się wszystko, wszystko dopisywało. Po tym wszystkim, co przeskrobała, było to łaską najwyższą, największym szczęściem, szczęście ją ścigało! Izak zauważył to któregoś dnia i zapytał:

— Jak widzę, znowu się na coś zanosi, jak to możliwe?

— Tak, chwała Bogu, zanosi się na coś — odparła.

Oboje byli tym zaskoczeni i bardzo się dziwili.

Inger oczywiście nie była jeszcze taka stara i Izak także nie był za stary. Mimo to jednak znowu dziecko, tak, tak! Na Bredablik nie mieli już takich berbeciów, a nadto Poldynka wyrosła już na pannicę co się zowie.

Minęło kilka dni i nadeszła sobota. Izak, nic nie mówiąc, wyruszył do wsi. I patrzajcie, wrócił w poniedziałek, ale nie sam. Przyprowadził służącą, a imię jej było Jensyna.

— Zbzikowałeś — rzekła Inger — na co mi ona?

Izak odparł, że owszem, teraz służąca będzie jej potrzebna.

Był to, dalibóg, tak piękny i serdeczny gest ze strony Izaka, że zupełnie Inger zawstydził i do głębi wzruszył. Służąca była córką kowala, a przyszła tu tylko na lato, żeby później pojechać dalej.

— A oprócz tego — rzekł Izak — telegrafowałem po Elizeusza.

Inger drgnęła. Telegrafował? Tyle dobroci na raz!

Od dawna już szczerze nad tym bolała, że Elizeusz w mieście, w tym bezbożnym mieście się zatraca. Pisywała do niego nieraz o Bogu wszechmocnym i o tym, że ojciec powoli się starzeje, a gospodarstwo coraz się powiększa, że Sywert nie podoła wszystkiemu, zwłaszcza gdy odziedziczy kiedyś spadek po wuju Sywercie i pewnego razu dołączyła do listu — na wszelki wypadek — pieniądze na podróż. Ale Elizeusz przyoblekł się w skórę bywalca miejskiego i wcale za życiem wieśniaczym nie tęsknił. Przeto odpisał, że w domu na nie by się nie przydał: bo czyż miałby zabrać się teraz do roboty w polu i zaprzepaścić całą swoją wiedzę i swoją uczoność? „A zresztą nie mam do tego najmniejszej ochoty” — pisał. „Gdyby mi matka trochę płótna przysłała na bieliznę, nie potrzebowałbym się z tego powodu zadłużać”. Tak pisał Elizeusz... I owszem, matka posyłała płótno, ale po pewnym czasie, gdy się ustatkowała i spobożniała, wtedy jakby jej bielmo spadło z oczu, przejrzała, iż Elizeusz płótno sprzedawał, a uzyskane w ten sposób pieniądze zużywał na co innego.

To samo i ojciec przeczuwał. Nie wspomniał jednak o tym ani słowem, wiedząc, że Elizeusz był oczkiem w głowie matki i często z powodu niego płakała i głową trzęsła. Lecz mimo wszystko znikała z domu jedna sztuka po drugiej; toteż Izak jasno sobie uświadamiał, że nie ma na świecie takiego człowieka, co by tak wiele mógł zdzierać bielizny. Rozważywszy to wszystko, postanowił wkroczyć jako mąż i głowa rodziny. Tak, telegram, wysłany za pośrednictwem kupca, kosztował wprawdzie kupę pieniędzy, ale zawszeć co telegram, to telegram: raz, że wywrze na synalku wrażenie piorunujące, po wtóre, że wysyłka telegramu była dla samego Izaka czymś wielce niezwykłym — dopieroż to zdziwi się Inger. O to szło przede wszystkim! Wracając ze wsi, niósł nawet na swych barkach kufer nowej służącej, a przecież nie czuł się tak dumny i wielki jak w owym dniu, gdy przyniósł dla Inger złoty pierścionek...

I jeszcze coś wspaniałego! Inger wcale sobie nie uświadamiała, jak poczciwą i pożyteczną miała odegrać rolę. Często obecnie mawiała do swego męża jak ongi, za dawnych lat: „Dla ciebie nie ma nic trudnego, ty, wszystko zdzierżysz”. A innym razem: „Człowieku, ty się chyba na śmierć zaharujesz!”. To znowu: „Nie, teraz dosyć tego; chodź do izby i posil się, napiekłam dla ciebie kołaczy9!”. Chcąc sprawić jej przyjemność, spytał:

— Powiedz mi, czy się domyślasz, co zrobię z tej belki?

— Nie, skądżebym ja to mogła wiedzieć? — odparła i srodze się napuszyła.

Było teraz tak, jak dawniej bywało. I byłby chyba głazem lub psem, gdyby po narodzinach dziecka — przybyła im dziewczynka duża i foremna — nie miał słać do Boga modłów dziękczynnych. Lecz co on właściwie zamyślał budować? Ho, ho, to coś dla Oliny, będzie mogła o tym plotkować: przybudówkę do chaty, jeszcze jedną izbę. Wszakże rodzina na Sellanrå znacznie się teraz powiększyła: mieli służącą, spodziewali się powrotu Elizeusza i przybyła im całkiem nowiuteńka, maluchna dziewczynka. Dawną izbę trzeba więc zamienić na łożnicę, nie ma innej rady.

Rzecz prosta, że długo swej tajemnicy przed Inger ukrywać nie mógł, któregoś dnia musiał jej wszystko opowiedzieć — taka była ciekawa, tyle razy się dopytywała. I lubo10 Inger wiedziała już może o wszystkim od Sywerta — często bowiem coś po kątach szachrowali — to przecież udała ogromne zdziwienie, opuściła bezwładnie ręce i zawołała:

— Ty chyba ze mnie żartujesz?!

Och, Izaka szczęście nieomal rozsadzało, przeto rzekł:

— Tyle mi dajesz dzieci, gdzież mam je podziać?

Izak i Sywert zabrali się teraz ostro do wyłamywania kamieni potrzebnych do nowego fundamentu. Siły ich były obecnie mniej więcej równe; jeden młodzieńczy i elastyczny tudzież szybki w decyzji i w rozpoznaniu najstosowniejszych kamieni, drugi postarzały i mocny o długich ramionach i zakładający łopatę przedziwnie rozważnie.

Gdy pewnego razu odrobili już spory kawał owej twardej roboty olbrzymów, odsapnęli na chwilę i rozpoczęli zabawną i swobodną pogawędkę.

— Słyszałem, że Brede chce swoje sprzedać — rzekł ojciec.

— Aha — odparł syn.

— Ile on też żąda?

— Ano, ile?

— Nie wiesz?

— Nie, chociaż owszem, wiem: dwieście!

Ojciec zamyślił się, po czym rzekł:

— Jak myślisz, czy będzie z tego kamień węgielny?

— Zależy od tego, czy się nam uda gałgana tego wydostać — odparł Sywert i zerwał się na równe nogi, podał ojcu podbijak, a sam wziął do ręki przybijak. Wyprężył się, aż mu żyły na czoło wystąpiły i świsnął przybijakiem, wyprężył się znowu i znowu grzmotnął — dwadzieścia takich równych uderzeń, dwadzieścia gromów! Nie szczędził młota ni siebie, pracował dzielnie; koszula wylazła mu z portek i odsłoniła brzuch, a on walił z niesłabnącym rozmachem: dwadzieścia razy!

— Obaczymy teraz! — zawołał ojciec.

Syn przerwał robotę i zapytał:

— Czy pękł już?

Położyli się na ziemię i badali kamień, badali tę szelmę, tego gałgana. Nie, nie było śladu rysy.

— Teraz ja spróbuję młota — rzekł ojciec i wyprostował się.

Robota jeszcze dzielniejsza, robota prawdziwie olbrzyma, przybijak rozpalił się, ostrze się stępiło.

— Wyłazi z trzonu — rzekł, wskazawszy na przybijak, i przestał uderzać.

— Zmęczyłem się — rzekł Izak.

O, to nieprawda, on wcale jeszcze nie czuł się zmęczony. Ojciec, ten mocarz, skromny, pełen cierpliwości i dobroci, pragnął jedynie odstąpić synowi zaszczyt ostatniego uderzenia i rozpłatania kamienia.

I rzeczywiście, jeszcze jedno i drugie uderzenie i kamień leżał rozwalony na dwie części.

— Tak, ty to umiesz — rzekł ojciec. — Hm, z Bredabliku można by coś zrobić.

— Tak, gdyby się przeciągnęło rowy i osuszyło.

— Chałupę trzeba by całkiem przebudować i byłoby tam wściekle dużo do roboty, ale... Jakże tam, słyszałeś coś o tym, czy matka wybiera się w niedzielę do kościoła?

— Tak, mówiła coś o tym.

— Hm, no, chodźmy, teraz czeka nas robota — trzeba wyszukać ładną przycieś11 dla dobudówki.

Potem dalej pracowali.

W kilka dni później uznali zgodnie, że dosyć już kamieni. Było to pewnego wieczora piątkowego, kiedy siedli, żeby odsapnąć i pogawędzić.

— Hm, jak myślisz, może byśmy pogadali sobie trochę o Bredabliku?

— Czemu? — spytał Sywert. — Co nam po tym?

— Ano, tego nie wiem. Tam jest obecnie szkoła, i to pośrodku folwarku.

— I co z tego? — spytał syn.

— Ano, sam nie wiem, co by z tym począć, bo to do niczego.

— Czy myślałeś o tym?

— Nie — odparł ojciec. — Jeno o Elizeuszu myślałem, czy chciałby tam pracować.

— Elizeusz?

— Tak, jeno że tego właśnie nie wiem.

Obaj rozmyślali długą chwilę. Następnie ojciec zebrał wszystkie narzędzia, wziął na ramię i ruszył ku chałupie.

— Tak mi się wydaje, że ojciec powinien z nim o tym pogadać — odezwał się wreszcie Sywert.

A ojciec zakończył rozmowę tymi słowy:

— I dziś znowu nie znaleźliśmy porządnego kamienia pod próg.

Następnego dnia była sobota. Wstali wcześniej niż zwykle, żeby z dzieckiem zdążyć na czas na tamtą stronę gór. Jensynę, służącą, zabrali ze sobą, miała trzymać do chrztu, jako chrzestnego zamierzali uprosić któregoś z krewniaków Inger.

Inger ubrała się nadzwyczajnie, w całkiem nową i strojną suknię perkalikową, a nadto szyję i ręce ozdobiła białymi wstążeczkami, zawiązanymi w piękne kokardki. Dziecko było całe w bieli, a tylko przez falbankę przeciągnięto nową wstążeczkę z jasnoniebieskiego jedwabiu. Ale bo też było to dziecko naprawdę niezwykłe: uśmiechało się i już gaworzyło, i wytrzeszczało zabawnie ślepki do ściennego zegara.

Tym razem wybrał dla niej imię ojciec. Początkowo wahał się pomiędzy Jakobiną a Rebeką, aż w końcu zwrócił się do Inger z nieśmiałym zapytaniem:

— Hm. Co byś powiedziała na Rebekę?

— Tak, bardzo ładne.

Usłyszawszy to, wyprostował się i rzekł w tonie stanowczym, jak na pana domu przystało:

— Chcę, żeby jej było na imię Rebeka!

Co Rebeka, to Rebeka, zawszeć Rebeka Izakowi najbliższa12. Rzecz prosta, że i on zabrał się do kościoła, Rebeka musi mieć przy chrzcie porządną asystę. Brodzisko ładnie sobie przystrzygł i zaczesał, i wystroił się, jak za dawnych lat, w czerwoną koszulę, A choć upał panował na dworze, wziął na siebie zimowy przyodziewek, bo był nowy i ładny. Lecz Izak nie był człowiekiem rozrzutnym i bezmyślnym, dlatego przywdział na nogi parę swych bajecznych butów siedmiomilowych; nic dziwnego, w górach buty łatwo się psują — szkoda więc lepszych...

Sywert i Poldynka pozostali w domu ze względu na inwentarz.

Towarzystwo popłynęło małą łodzią Izakową poprzez jezioro górskie na przełaj, skracając sobie tym sposobem drogę. Lecz na środku jeziora, w chwili gdy Inger podawała dziecku pierś, Izak zauważył coś błyszczącego, zawieszonego na tasiemce u szyi matki — cóż to być mogło? W kościele zaś zauważył złoty pierścionek na jej palcu: Och, Inger, Inger, tej przyjemności nie umiała sobie odmówić!